మార్కాపురం లో ఎందుకు ఎండ మండుతోంది!
రెంటచింతల రికార్డును దాటిన 'హీట్ హాట్ స్పాట్'. వాతావరణ మార్పుల హెచ్చరిక సంకేతం.
జిల్లా కేంద్రమైన మార్కాపురానికి సమీపంలోని అనుమలపల్లి లో 45.01 డిగ్రీ సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత నమోదు కావడంతో ఆంధ్రప్రదేశ్ మరోసారి 'వేసవి భగభగలతో' నిండిపోయింది. గతంలో రాష్ట్రంలోని అత్యంత వేడి ప్రాంతంగా ప్రసిద్ధి చెందిన గుంటూరు జిల్లా మాచర్ల మండలం రెంటచింతల (1938 నుంచి ప్రతి సంవత్సరం వేసవిలో రికార్డు స్థాయి ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు చేస్తున్న ప్రాంతం)ను కూడా ఈ ఏడాది మార్కాపురం దాటేసింది. ఏప్రిల్ 2026లో రాయలసీమ, మధ్య కోస్తా ప్రాంతాల్లో 44-45°C మధ్య ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణమవుతున్నాయి. APSDMA (ఆంధ్రప్రదేశ్ స్టేట్ డిజాస్టర్ మేనేజ్మెంట్ అథారిటీ) ప్రకారం, ఏప్రిల్ చివరి వారంలో 200కి పైగా మండలాల్లో 41°C పైగా, కొన్ని చోట్ల 45°C వరకు నమోదయ్యాయి. మార్కాపురం, కడప, నంద్యాల, కర్నూల్, అనంతపురం ప్రాంతాలు ఇందులో ముందున్నాయి.
రెంటచింతల ఉష్ణోగ్రతల చరిత్ర: 1938 నుంచి 'హీట్ కింగ్'
రెంటచింతల (మాచర్ల మండలం, గుంటూరు జిల్లా) 1938 నుంచి వేసవి కాలంలో రాష్ట్రంలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు చేస్తున్న ప్రాంతం. దీనికి కారణం స్థానిక భూగోళ లక్షణాలు. అంతర్గత ప్రాంతం, సముద్రం నుంచి దూరం, తక్కువ ఆర్ద్రత, ఎండు నేలలు, బ్లాక్ సాయిల్ లాంటి నేలలు వేగంగా వేడెక్కడం.
గత 10+ సంవత్సరాల ప్రధాన రికార్డులు (IMD, APSDMA డేటా ఆధారంగా)
2013: 47.3°C (మే 25) – రాష్ట్ర రికార్డు.
2014: 46.8°C (మే 23) – అప్పటి అత్యధికం.
2020: గుంటూరు జిల్లాలోని సమీప ప్రాంతాల్లో 47.8°C వరకు (భట్టిప్రోలు, తాడికొండ). రెంటచింతల సమీపంలో 46°C పైగా.
2023: గుంటూరు జిల్లాలో 46.4°C (అమర్థలూరు).
2024-2025: 46.2°C వరకు నమోదు (స్కైమెట్, IMD రిపోర్టులు). రెంటచింతల ఇప్పటికీ 43-45°C సాధారణంగా నమోదు చేస్తోంది.
గత దశాబ్దంలో రెంటచింతల సగటు మే నెల గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 35-36°C (సాధారణం), కానీ ఎక్స్ట్రీమ్ డేస్లో 45-47°C సులభంగా చేరుకుంటుంది. ఈ ఏడాది (2026) మాత్రం రెంటచింతలలోని ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణంగా 43-44°C మధ్య ఉన్నాయి. అయితే మార్కాపురం, నంద్యాల, కడపలో 45°C పైగా నమోదవుతున్నాయి. ఇది ఒక స్పష్టమైన 'షిఫ్ట్'ను సూచిస్తోంది.
ఎందుకు మార్కాపురం ఈ ఏడాది రికార్డు బ్రేక్ చేసింది?
APSDMA మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ ప్రఖర్ జైన్ (Prakhar Jain) ఇటీవల ప్రెస్ రిలీజ్ల్లో స్పష్టం చేశారు. "ఉత్తర భారతం నుంచి వీచే ఎండి వేడి గాలులు (డ్రై వెస్టర్లీ విండ్స్), స్పష్టమైన ఆకాశం, తక్కువ ఆర్ద్రత కారణంగా ఉష్ణోగ్రతలు అసాధారణంగా పెరిగాయి." మార్కాపురం ప్రాంతం కూడా రెంటచింతల మాదిరిగానే సెమీ-ఆరిడ్, ఎండు నేలలు, సముద్ర ప్రభావం లేని అంతర్గత ప్రాంతం.
ప్రధాన కారణాలు (శాస్త్రీయ విశ్లేషణ)
1. క్లైమేట్ చేంజ్ & గ్లోబల్ వార్మింగ్: భారతదేశ సగటు ఉష్ణోగ్రత 0.7°C పెరిగింది (1901-2018). హీట్ వేవ్ ఫ్రీక్వెన్సీ, డ్యూరేషన్ పెరిగాయి. 2026లో ఎల్ నినో ప్రభావాలు (గత సంవత్సరాల నుంచి కొనసాగుతున్న వార్మింగ్) హీట్ వేవ్లను తీవ్రతరం చేశాయి.
2. వాతావరణ వ్యవస్థ: ఉత్తర భారతం నుంచి డ్రై వెస్టర్లీ విండ్స్, వెస్టర్న్ డిస్టర్బెన్సెస్ లేకపోవడం వల్ల వేడి గాలులు నిరంతరం వీస్తున్నాయి. క్లియర్ స్కైస్ సోలార్ రేడియేషన్ను పూర్తిగా గ్రహించడం.
3. లోకల్ ఫ్యాక్టర్స్: రెంటచింతల, మార్కాపురం రెండూ ఆల్టిట్యూడ్, డ్రై సాయిల్స్ కలిగినవి. కానీ ఈ ఏడాది రాయలసీమ, ప్రకాశం ప్రాంతాల్లో హీట్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ మారడం వల్ల మార్కాపురం 'న్యూ హాట్ స్పాట్'గా మారింది. హీట్ వేవ్ యాక్షన్ ప్లాన్ 2026 ప్రకారం హీట్ స్ట్రోక్ కేసులు గత సంవత్సరాలతో పోలిస్తే బాగా పెరిగాయి (2023లో 833 నుంచి 2025లో 5,154కి).
హీట్ వేవ్ వల్ల ప్రాణాలు పోయే శాస్త్రీయ కారణాలు
హీట్ వేవ్లు 'సైలెంట్ కిల్లర్'గా పిలుస్తారు. శరీరం ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించలేకపోతే (కోర్ టెంపరేచర్ 40°C పైన పెరిగితే) హీట్ స్ట్రోక్ వస్తుంది.
ప్రధాన యాంత్రికతలు (అధ్యయనాల ఆధారంగా)
శరీరం చెమట ద్వారా చల్లబరచుకోలేకపోవడం (ముఖ్యంగా ఆర్ద్రత ఎక్కువైతే లేదా డీహైడ్రేషన్ ఉంటే).
ప్రోటీన్ డీనేచరేషన్, ఆర్గాన్ ఫెయిల్యూర్ (మెదడు, హార్ట్, కిడ్నీ, లివర్).
కార్డియోవాస్కులర్ స్ట్రెస్, ఇన్ఫ్లమేషన్, డీహైడ్రేషన్ వల్ల హార్ట్ అటాక్, స్ట్రోక్, కిడ్నీ ఫెయిల్యూర్ పెరుగుతాయి.
ఇండియాలో హీట్ వేవ్ డేస్లో ఆల్-కాజ్ మార్టాలిటీ 10-30 శాతం పెరుగుతుంది (డీ బాంట్ స్టడీ, 2024). ఒక్క రోజు హీట్ వేవ్తో 3,400 ఎక్స్సెస్ డెత్స్, 5 రోజులతో మరింత ఎక్కువ. భారతదేశంలో హీట్ వేవ్లు 1990-2019 మధ్య గ్లోబల్ హీట్ డెత్స్లో 20 శాతం వరకు కారణమయ్యాయి.
APలో వడదెబ్బలు, హీట్ స్ట్రోక్ కేసులు పెరిగాయి. ప్రజలు మధ్యాహ్నం 11-4 గంటల మధ్య బయటకు రాకుండా, నీరు తాగడం, తలకు కొప్పు కట్టుకోవడం వంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని APSDMA సూచిస్తోంది.
విశ్లేషణ, ముందస్తు హెచ్చరిక
ఇది ఒక్క మార్కాపురం సమస్య కాదు. వాతావరణ మార్పుల హెచ్చరిక. రాయలసీమ, మధ్య కోస్తా ప్రాంతాలు ఇకపై ఇలాంటి ఎక్స్ట్రీమ్ హీట్ను ఎదుర్కొనవలసి ఉంటుంది. IMD & APSDMA హెచ్చరికలు సకాలంలో అమలు చేయాలి. గ్రామ స్థాయి వాలంటీర్లు, హీట్ షెల్టర్లు, అవగాహన కార్యక్రమాలు అవసరం. పెట్రోల్ క్యూలు లాంటి అనవసర ఇబ్బందులు కూడా ప్రజల జీవనాన్ని కష్టతరం చేస్తున్నాయి.
వాతావరణ నిపుణుల ప్రకారం ఈ హీట్ వేవ్ మే మొదటి వారం వరకు కొనసాగే అవకాశం ఉంది. ప్రజలు జాగ్రత్తగా ఉండి, ఈ సెగను సహించి ముందుకు సాగాలి. రెంటచింతల 'కింగ్' స్థానం మారడం ఒక సంకేతం మాత్రమే. భవిష్యత్తులో మరిన్ని ప్రాంతాలు ఇలాంటి ఎక్స్ట్రీమ్ హీట్ను ఎదుర్కొనవలసి వస్తుంది.
