కావేరీ నదీ జలాల వివాదానికి పరిష్కారం దొరుకుతుందా?

దేశంలోని అత్యంత సుదీర్ఘమైన అంతర్రాష్ట్ర నదీ వివాదాలలో ఒకదానిని ప్రత్యక్ష చర్చల ద్వారా పరిష్కరించడానికి జరుగుతున్న ఒక ముఖ్యమైన రాజకీయ, పరిపాలనా ప్రయత్నంగా ఈ సమావేశాన్ని పరిగణిస్తున్నారు.

మెట్టూరు డ్యామ్‌లో నీటిమట్టం అత్యంత తక్కువగా ఉండటం, కావేరీ బేసిన్‌కు నీటి ప్రవాహం సరిపోకపోవడంతో రైతుల నుంచి ఒత్తిడి పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో కూడా ఈ సమావేశం జరుగుతోంది.

తమిళనాడుకు కావేరీ జలాల విడుదలను నిర్ధారించడం, కర్ణాటక ప్రతిపాదించిన మేకెదాటు బ్యాలెన్సింగ్ రిజర్వాయర్‌కు రాష్ట్ర వ్యతిరేకతను పునరుద్ఘాటించడంపై ఈ చర్చలు దృష్టి సారించే అవకాశం ఉంది.

కావేరీ డెల్టాలో రోజురోజుకీ నీటి సంక్షోభం తీవ్రమవుతున్న నేపథ్యంలో చర్చలు ప్రాముఖ్యం సంతరించుకున్నాయి. బలహీనమైన నైరుతి రుతుపవనాలు, దానికి తోడు కర్ణాటక నుంచి నీటి విడుదల తగ్గడంతో, కురువాయి పంటను కాపాడుకోవడానికి రైతులు తీవ్రంగా ఇబ్బంది పడుతున్నారు.

జూన్‌లో.. తమిళనాడుకు అవసరమైన 9.19 టీఎంసీలకు గాను కేవలం 29,15,000 క్యూబిక్ అడుగుల (టీఎంసీ) నీరు మాత్రమే వచ్చింది. అదే సమయంలో, మెట్టూరు డ్యామ్‌లో నీటి నిల్వ సుమారు 38 టీఎంసీలకు పడిపోవడంతో జూన్ 12న ఆనవాయితీగా జరగాల్సిన డ్యామ్‌ను తెరవడం సాధ్యపడలేదు. దీని ప్రభావం సాగుపై తీవ్రంగా పడింది.

తంజావూరులో.. కురువాయి సాగు గత ఏడాది 1.94 లక్షల ఎకరాల నుంచి ఈ సీజన్‌లో కేవలం 89,000 ఎకరాలకు పడిపోయింది. తిరువారూరులో.. సాగు విస్తీర్ణం 1.91 లక్షల ఎకరాల నుంచి కేవలం 64,000 ఎకరాలకు తగ్గింది. తమ పొలాలను సిద్ధం చేయడానికి భారీగా పెట్టుబడులు పెట్టిన రైతులు ఇప్పుడు పంట నష్టాన్ని ఎదుర్కొంటున్నారు. అంచనా ప్రకారం ₹1,125 కోట్లకు పైగా, 15 లక్షల టన్నుల వరకు వరి పంట నష్టపోయారు. పశుగ్రాసం కొరత, కార్మికుల వలసలపై కూడా ఆందోళనలు మొదలయ్యాయి.

ముఖ్యమంత్రి విజయ్ ఆగస్టు 3న కర్ణాటకలో పర్యటిస్తారని తమిళనాడు వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి ఆర్. వినోత్ ధృవీకరించారు. "మా ముఖ్యమంత్రి ఆగస్టు మొదటి వారంలో కర్ణాటకలో పర్యటించనున్నారు. మేకెదాటు డ్యామ్ నిర్మాణానికి తమిళనాడు ఎప్పటికీ అనుమతించదనే విషయంలో మేము స్పష్టంగా, దృఢంగా ఉన్నాము. గత రెండు నెలలుగా కర్ణాటక తగినంత నీటిని విడుదల చేయలేదు" అని వినోత్ అన్నారు.

ట్రిబ్యునల్స్, కోర్టులు, చట్టబద్ధమైన అధికార సంస్థలు పదేపదే జోక్యం చేసుకున్నప్పటికీ, కావేరీ వివాదం దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతూనే ఉంది. సుప్రీంకోర్టు 2018 తుది తీర్పు ప్రకారం, సాధారణ సంవత్సరంలో తమిళనాడుకు 404.25 టీఎంసీ అడుగుల కావేరీ నీరు చెందగా, అందుబాటులో ఉన్న మొత్తం 740 టీఎంసీ అడుగుల నుంచి కర్ణాటకకు 284.75 టీఎంసీ అడుగులు వస్తుంది. కర్ణాటక ప్రతి నెలా బిలిగుండులు సరిహద్దు పాయింట్ వద్ద నిర్దిష్ట పరిమాణంలో నీటిని విడుదల చేయాల్సి ఉంటుంది. తమ రైతులకు సరిపడా నీరు లేదని, రాష్ట్రం కరువు అంచున ఉందని కర్ణాటక చెబుతోంది.

ఎజెండాలోని మరో ప్రధాన అంశం కర్ణాటక ప్రతిపాదించిన మేకేదాటు బ్యాలెన్సింగ్ రిజర్వాయర్. కావేరీ నీటిలో తమకు కేటాయించిన వాటాను ఉపయోగించి, బెంగళూరుకు తాగునీటిని సరఫరా చేయడానికి, జలవిద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయడానికి ఈ ప్రాజెక్ట్ ఉద్దేశించబడిందని కర్ణాటక వాదిస్తోంది. అయితే, ఈ ప్రాజెక్ట్ వల్ల నదీ ప్రవాహాలపై కర్ణాటకకు మరింత నియంత్రణ లభిస్తుందని, తద్వారా దిగువ ప్రాంతాల్లో నీటి లభ్యతపై ప్రభావం పడుతుందని తమిళనాడు వాదిస్తోంది.

ఈ ఆందోళనను ప్రతిబింబిస్తూ, మేకెదాటు ప్రాజెక్ట్‌కు అనుమతి ఇవ్వవద్దని కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరుతూ ముఖ్యమంత్రి విజయ్ ప్రవేశపెట్టిన ఒక తీర్మానాన్ని తమిళనాడు అసెంబ్లీ జూన్‌లో ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించింది.

ఈ ప్రతిపాదిత సమావేశం, 1980ల ప్రారంభంలో అప్పటి కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి రామకృష్ణ హెగ్డేను వ్యక్తిగతంగా కలిసి, ఇలాంటి సంక్షోభ సమయంలో నీటి విడుదలలను సాధించిన తమిళనాడు మాజీ ముఖ్యమంత్రి ఎం.జి. రామచంద్రన్‌తో పోలికలను తెచ్చిపెట్టింది. ప్రధానంగా చట్టపరమైన పరిష్కారాలు, కావేరీ జల నిర్వహణ అథారిటీపై ఆధారపడిన గత ప్రభుత్వాల వలె కాకుండా, టీవీకే ప్రభుత్వం ప్రత్యక్ష రాజకీయ సంప్రదింపులను ఎంచుకుంది.

విజయ్ అదనపు నీటి విడుదలలను సాధించడంలో విజయం సాధిస్తే, అది ఆయన పదవీకాలం ప్రారంభంలోనే ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయిగా నిలవగలదని రాజకీయ పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు. ఈ విషయంపై బీజేపీ కూడా స్పందించింది.

తమిళనాడు సమ్మతి లేకుండా మేకెదాటు ప్రాజెక్టు ముందుకు సాగదని తమిళనాడు ప్రభుత్వం స్పష్టంగా తెలియజేయాలని రాష్ట్ర అధికార ప్రతినిధి నారాయణన్ తిరుపతి కోరారు. పొరుగున ఉన్న ఈ రెండు రాష్ట్రాల్లో కాంగ్రెస్ పరస్పర విరుద్ధమైన రాజకీయ వైఖరులను అనుసరిస్తోందని కూడా ఆయన ఆరోపించారు.

తమిళనాడు కావేరీ రైతు సంఘం రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి పి.ఆర్. పాండియన్ ప్రతిపాదిత సమావేశాన్ని తీవ్రంగా విమర్శించారు. మేకెదాటు ప్రాజెక్టుపై చర్చించడమే కావేరీ వివాదంపై సుప్రీంకోర్టు తీర్పు స్ఫూర్తికి విరుద్ధమని ఆయన వాదించారు. ఇటువంటి చర్చలు, ఈ ప్రాజెక్టుకు వ్యతిరేకంగా తమిళనాడుకు ఉన్న దీర్ఘకాలిక చట్టపరమైన వైఖరిని బలహీనపరుస్తాయా అని ఆయన ప్రశ్నించారు.

అయితే, డెల్టా ప్రాంత రైతులకు తక్షణ నీటి విడుదలే ప్రధాన ఆందోళనగా ఉంది. కావేరీ ప్రవాహాలను పరిమితంగా పెంచినా కూడా, మిగిలి ఉన్న కురువాయి పంటను కాపాడటానికి, రాబోయే సాంబ సాగు సీజన్‌కు అవకాశాలను మెరుగుపరచడానికి ఇది సాయపడుతుంది.

కావేరీ సమస్యపై తమిళనాడు లాంఛనంగా చర్చలు కోరినట్లు వర్గాలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే, కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి డి.కె. శివకుమార్ తన మంత్రివర్గ విస్తరణను పూర్తి చేసిన తర్వాతే ఈ సమావేశాన్ని షెడ్యూల్ చేసే అవకాశం ఉంది. "మేము అందరితో మాట్లాడటానికి, అందరితో విషయాలు పంచుకోవడానికి అందరితో కలిసి పనిచేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాము" అని శివకుమార్ అన్నారు.