కొండపల్లి బొమ్మల పండుగ: సంప్రదాయ కళా వారసత్వం
ప్రపంచ వారసత్వ దినోత్సవం సందర్భంగా కొండపల్లి కళకు పునరుజ్జీవం.
కొండపల్లి బొమ్మల పండుగ ఆకట్టుకుంటోంది. ప్రపంచ వారసత్వ దినోత్సవం సందర్భంగా ఎన్టీఆర్ జిల్లా యంత్రాంగం తలపెట్టిన మూడు రోజుల బొమ్మల పండుగ (మేళా) మొదటి రోజు సాంస్కృతిక, బొమ్మల ప్రదర్శనలతో అలరించింది. జిల్లా యంత్రాంగంతో పాటు పర్యాటక శాఖ, హస్తకళల కార్పొరేషన్, అటవీ శాఖలు సంయుక్తంగా కార్యక్రమాన్ని విజయవంతం చేశాయి. కొండపల్లితో పాటు నగరం నుంచి వివిధ పాఠశాలలు, కళాశాలల విద్యార్థులు పాల్గొని కూచిపూడి, భరతనాట్యంతో ఆహుతులను అలరించారు. తెల్లపొనికి చెక్క నుంచి బొమ్మ తయారయ్యే విధానాన్ని కళాకారులు ఈ వేదిక ద్వారా చూపించారు. అనేక ఆకృతులను పురుషులు సిద్ధం చేయగా మహిళలు వాటికి తుది మెరుగులు దిద్దడంతో పాటు వివిధ వర్ణాలను అద్దారు. ఈ సందర్భంగా బొమ్మల పోటీలో విజేతగా నిలిచిన పలు బొమ్మలను కళాకారులు ప్రదర్శించారు.
కొండపల్లి బొమ్మల పండుగ ఏమిటి?
ఇది కొండపల్లి సంప్రదాయ కొయ్యబొమ్మలను గౌరవించే మూడు రోజుల సాంస్కృతిక మేళా. ఏప్రిల్ 18 నుంచి 20 వరకు (2026) కొండపల్లి లో జరుగుతోంది. ఎన్టీఆర్ జిల్లా కలెక్టర్ డా. జి. లక్ష్మీషా నేతృత్వంలో జిల్లా యంత్రాంగం, కొండపల్లి ఆర్ట్స్ అండ్ క్రాఫ్ట్స్ సొసైటీ భాగస్వామ్యంతో ఏర్పాటు చేశారు. పర్యాటక శాఖ, హస్తకళల కార్పొరేషన్, అటవీ శాఖలు కీలక సహకారం అందిస్తున్నాయి. ప్రపంచ వారసత్వ దినోత్సవం (ఏప్రిల్ 18) సందర్భంగా ఈ పండుగను నిర్వహించడం విశేషం. ఇది మొదటిసారి ఈ రూపంలో జరుగుతున్నప్పటికీ, ఇకపై ప్రతి సంవత్సరం నిర్వహించాలని జిల్లా యంత్రాంగం భావిస్తోంది.
చరిత్ర ఏమిటి?
కొండపల్లి బొమ్మలు 400 ఏళ్లకు పైగా చరిత్ర కలిగిన సంప్రదాయ కళ. 16వ శతాబ్దంలో రాజస్థాన్ నుంచి వలస వచ్చిన ఆర్యక్షత్రియ (నక్కాష్) కళాకారులు ఈ కళను విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో కొండపల్లికి తీసుకొచ్చారు. కుటుంబాలు తరం తరానికి అందజేస్తున్న ఈ కళలో ప్రతి సభ్యుడు ఒక భాగం చేపట్టేవాడు. మకర సంక్రాంతి, దసరా సమయంలో స్త్రీలు ‘బొమ్మల కొలువు’ ఏర్పాటు చేసి ప్రదర్శించేవారు. బ్రహ్మాండ పురాణంలో కూడా ఈ సముదాయం ప్రస్తావన ఉంది. దశావతారాలు, ఏనుగు అంబారీ, ఎడ్లబండి, గీతోపదేశం, పెళ్లి పల్లకి, గ్రామీణ జీవితం, డాన్సింగ్ డాల్స్ వంటి బొమ్మలు ప్రసిద్ధి చెందాయి. 2006లో జీఐ ట్యాగ్ పొంది ఈ కళకు గుర్తింపు లభించింది.
తయారీ విధానం, ప్రదర్శనలు
తెల్లపొనికి (పొణికి) చెక్కతో చేతితో చెక్కి, చింతగింజల పొడి బంకతో అంటించి, సహజ రంగులు (లేదా ఎనామెల్)తో అద్ది తయారు చేస్తారు. పురుషులు ఆకృతులు చెక్కగా, మహిళలు రంగులు వేస్తారు. ఈ పండుగలో లైవ్ డెమోలు, ఎగ్జిబిషన్లు, కూచిపూడి-భరతనాట్యం, విద్యార్థుల ప్రదర్శనలు ఉంటాయి. హెరిటేజ్ వాక్, ట్రెక్కింగ్, మ్యూజికల్ నైట్ వంటి కార్యక్రమాలు కూడా ఉన్నాయి.
కళాకారులకు ప్రోత్సాహకాలు ఏమిటి?
మార్చి 8న నిర్వహించిన బొమ్మల పోటీలో (హెరిటేజ్, జెన్ జెడ్, ఫెస్టివల్స్, సస్టైనబుల్ డెవలప్మెంట్ థీమ్స్పై) విజేతలకు రూ.1 లక్ష విలువైన బహుమతులు, సర్టిఫికెట్లు అందజేస్తారు. ఎగ్జిబిషన్లో విక్రయాలు, గుర్తింపు ద్వారా మార్కెట్ అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
ఇప్పుడే ఎందుకు ఈ ప్రదర్శన?
ప్రపంచ వారసత్వ దినోత్సవం నేపథ్యంలో కొండపల్లి కోట, ఆలయాలు, బొమ్మల కళ వంటి వారసత్వాన్ని ప్రచారం చేసి, యువతను ఆకర్షించడం, కళాకారుల జీవనోపాధి మెరుగుపరచడం లక్ష్యం. ఆధునిక థీమ్స్తో కొత్త రకాల బొమ్మలు (జెన్ జెడ్, సస్టైనబుల్ డెవలప్మెంట్) తయారు చేసే విధానం చేపట్టారు. ఇది సంప్రదాయాన్ని కాపాడుతూ ఆధునికతను మిళితం చేస్తుంది.
అటవీ శాఖ, సాంస్కృతిక, హస్తకళా శాఖల సహకారం?
అటవీ శాఖ: తెల్లపొనికి చెక్క సరఫరా (వుడ్ బ్యాంక్), అడవుల సంరక్షణ, మునగ చెట్టు వంటి ప్రత్యామ్నాయాలు, MGNREGS కింద పెంపకం ద్వారా కళాకారులకు ముడి పదార్థాలు అందిస్తుంది.
సాంస్కృతిక, హస్తకళా శాఖ: శిక్షణ కార్యక్రమాలు, SFURTI స్కీమ్ కింద ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్, మార్కెటింగ్ సహాయం, ODOP (One District One Product), లేపాక్షి ద్వారా ప్రమోషన్, ఎగ్జిబిషన్ సెంటర్లు, ఎక్స్పీరియన్స్ సెంటర్ ఏర్పాటు చేస్తుంది. ప్రభుత్వం బొమ్మల తయారీ కేంద్రాలు నెలకొల్పి, శిక్షణ ఇచ్చి, స్టాల్స్ ఏర్పాటు చేసి ఆదుకుంటోంది.
కొండపల్లి బొమ్మలు – మన సంస్కృతి అద్దం
యంత్రాల పోటీ, ఆదరణ తగ్గడం వల్ల ఒకప్పుడు సంక్షోభంలో పడిన ఈ కళకు ప్రభుత్వ సహకారంతో కొత్త ఊపిరి వచ్చింది. కొండపల్లి బొమ్మల పండుగ కేవలం వేడుక కాదు, మన వారసత్వాన్ని భవిష్యత్ తరాలకు అందించే మార్గం. రండి, కొండపల్లికి వచ్చి ఈ సౌందర్యాన్ని స్వయంగా చూడండి! ఈ పండుగ మన సంప్రదాయానికి, కళాకారుల ప్రతిభకు అద్దం.
