లేబర్ అడ్డాలు: కార్మికుల ‘ఆధునిక ఆశ్రయం’గా మారతాయా?
పేరుకు మాత్రమేనా... నిజమైన మార్పు తెచ్చేందుకా?
ఆంధ్రప్రదేశ్లో కార్మికుల సంక్షేమం కోసం ‘లేబర్ అడ్డాలు’ ఏర్పాటు చేస్తున్నట్టు ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ప్రకటించారు. తొలి విడతలో 15 నగరాలు, పట్టణాల్లో అత్యాధునిక పనిముట్లతో ఈ కేంద్రాలు నిర్మించనున్నారు. కేవలం కార్మికులు పని కోసం వేచి ఉండే సాంప్రదాయిక ‘అడ్డా’లుగా కాకుండా, వీటిని ‘స్కిల్ డెవలప్మెంట్ సెంటర్లుగా’ అభివృద్ధి చేసి, పని లేని రోజుల్లో నైపుణ్య శిక్షణ ఇవ్వాలని సీఎం స్పష్టం చేశారు. పమిడిముక్కలలో జరిగిన ప్రజా వేదిక సభలో ఈ ప్రకటన చేసిన సీఎం, కార్మికులకు శ్రమశక్తి పురస్కారాలు అందజేసి, “కార్మికుడి కష్టం లాగే రాష్ట్రాభివృద్ధి కోసం నిరంతరం శ్రమిస్తున్నాం” అని వివరించారు.
సాంప్రదాయిక లేబర్ అడ్డాల సమస్యలు ఏమిటి?
రాష్ట్రంలోని చాలా నగరాలు, పట్టణాల్లో రోడ్డు పక్కన, బజార్ల వద్ద లేదా ఖాళీ స్థలాల్లో కార్మికులు (ముఖ్యంగా నిర్మాణ రంగం, ఇతర దినసరి కూలీలు) తెల్లవారుజామున నుంచి ఉదయం వరకు ఎండ, వాన, దుమ్ములో నిలబడి పని కోసం ఎదురుచూస్తారు. కాంట్రాక్టర్లు వచ్చి బేరసారాలు చేసి, తక్కువ వేతనాలకు పని ఇచ్చి, సామాజిక భద్రత లేకుండా వదిలేస్తారు. రిజిస్ట్రేషన్ లేకపోవడం వల్ల బీమా, పింఛను, వైద్య సౌకర్యాలు అందవు. ఇది కేవలం ‘పని కోసం వేచి ఉండే చోటు’ కాదు. దోపిడీకి తలుపులు తెరిచిన అన్యాయ వ్యవస్థ.
కొత్త లేబర్ అడ్డాలు ఎలా పని చేస్తాయి? సీఎం చంద్రబాబు విజన్
ముఖ్యమంత్రి ప్రకటన ప్రకారం ఈ 15 కేంద్రాలు (అచ్యుతాపురం, గుంటూరు, కర్నూలు, శ్రీసిటీ, అమరావతి తదితర ప్రాంతాల్లో విస్తరించే అవకాశం) ‘అత్యాధునిక పనిముట్లతో’ సిద్ధం చేసి, స్కిల్ డెవలప్మెంట్ సెంటర్లుగా మారతాయి.
పని లేని రోజుల్లో శిక్షణ
కార్మికులు నైపుణ్యం పెంచుకుని, అన్స్కిల్డ్ నుంచి సెమీ-స్కిల్డ్ లేదా స్కిల్డ్ వర్కర్లుగా మారవచ్చు.
వెల్ఫేర్ లింకేజ్
నిర్మాణ కార్మికుల వివాహానికి రూ.25 వేలు (కుమార్తెకు కూడా), సంతానం కలిగితే రూ.20 వేలు, సాధారణ మరణానికి రూ.60 వేలు, అంత్యక్రియలకు రూ.20 వేలు.
ఆరోగ్యం, వివాదాలు
కొత్త ESI ఆస్పత్రులు (అచ్యుతాపురం, గుంటూరు, కర్నూలు, శ్రీసిటీ, అమరావతి). 4 కార్మిక కోర్టులు వివాదాల పరిష్కారానికి సిద్ధం.
ఇవి కేవలం ‘అడ్డా’లు కాదు కార్మికుల డిగ్నిటీ, స్కిల్ అప్గ్రేడేషన్, సామాజిక భద్రతా కేంద్రాలు’గా రూపొందించాలని సీఎం లక్ష్యం. TDP గుర్తులోని ‘కార్మికుడు, నాగలి, గుడిసె’ చిహ్నాలు, పసుపు రంగు శుభసూచకం అని సీఎం గుర్తు చేశారు. కార్మికుల పిల్లలు పరిశ్రమలు స్థాపించే లక్ష్యంతో పని చేస్తున్నట్టు తెలిపారు.
నిజంగా మార్పు తెస్తాయా?
ఇది కేవలం పేరు కాదు. భారతదేశంలోని అసంఘటిత కార్మికులు (90% పైగా) సమస్యలకు ఇది ఒక పరిష్కార మార్గం. స్కిల్ డెవలప్మెంట్ ద్వారా వేతనాలు పెరగవచ్చు, విదేశీ ఉపాధి అవకాశాలు వస్తాయి. వెల్ఫేర్ పథకాలు (బీఓసీడబ్ల్యు బోర్డు ద్వారా) సక్రమంగా అమలైతే, కార్మికుల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడతాయి. ఆధునిక సౌకర్యాలు, డిజిటల్ రిజిస్ట్రేషన్ (ఊహించినట్టు) ద్వారా దోపిడీ తగ్గి, డిగ్నిటీ వస్తుంది. సీఎం గతంలో స్కిల్ డెవలప్మెంట్పై దృష్టి పెట్టిన నేపథ్యంలో ఇది ఆ ప్రయత్నాలకు కొనసాగింపు.
కార్మిక హక్కులు దెబ్బతినకుండా చూడాలి
అయితే ఇది ‘పేరుకే’ కాకుండా నిజమైన మార్పు తెచ్చేందుకు అమలు కీలకం. గతంలో స్కిల్ డెవలప్మెంట్ కార్యక్రమాల్లో వివాదాలు ఉన్నప్పటికీ, ఇప్పుడు క్లీన్ చిట్ వచ్చినా, కొత్త కేంద్రాలు ఎంత త్వరగా, ఎంత నాణ్యతగా నిర్మాణం అవుతాయి? శిక్షణకు ఇండస్ట్రీ టై-అప్లు, నాణ్యమైన ట్రైనర్లు, మానిటరింగ్ ఉంటాయా? ఇంతలోనే ప్రభుత్వం లేబర్ కోడ్స్లో మార్పులు చేసి రోజువారీ పని గంటలు 9 నుంచి 10కి పెంచడం కార్మిక సంఘాల నుంచి విమర్శలు తెచ్చింది. ఇండస్ట్రీ గ్రోత్కు మద్దతు ఇస్తున్నా, కార్మికుల హక్కులు దెబ్బతినకుండా చూడాలి. 15 కేంద్రాలు మొదలైతే, మిగిలిన గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాలకు విస్తరణ ఎప్పుడు?
మార్పుకు కార్మిక అడ్డాలు కేంద్రాలు కావాలి
లేబర్ అడ్డాలు కేవలం ‘పేరు’ కాకుండా, కార్మిక సమాజంలో నిజమైన మార్పు తెచ్చేందుకు ఈ ప్రభుత్వం తీసుకున్న ముఖ్యమైన అడుగు. స్కిల్ అప్గ్రేడేషన్, వెల్ఫేర్, ఆరోగ్యం, డిగ్నిటీ ఇవన్నీ కలిస్తే కార్మికులు ‘కూలీలు’ కాకుండా ‘శ్రామికులు’గా గుర్తింపు పొందవచ్చు. కానీ హామీలు నెరవేరాలంటే నిరంతర పర్యవేక్షణ, బడ్జెట్ సపోర్ట్, కార్మిక సంఘాలతో సంప్రదింపులు అవసరం. లేబర్ డే సందర్భంగా ఈ ప్రకటన సానుకూల సంకేతం. ఇప్పుడు ఫలితాలు చూడాలి. కార్మికుల ముఖాల్లో సంతోషం కనిపిస్తేనే ఇది విజయం!
