టెహ్రాన్- వాషింగ్టన్ మధ్య టెల్ అవీవ్ చిచ్చు పెట్టే అవకాశం ఉందా?

అయితే, ఈ ఒప్పందానికి ఒక మెలిక ఉంది. అదే ఇజ్రాయెల్. ఈ ఒప్పందాన్ని దెబ్బతీయగల శక్తి ఉన్న ఒక ప్రధానమైన, అంతుచిక్కని అంశం ఇదే. స్పష్టంగా, అమెరికా మిత్రదేశాలతో సహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా, రిపబ్లికన్ పార్టీలో ఉన్న తీవ్రమైన ఒత్తిడి, దానికి తోడు భారీ వ్యతిరేకత కూడా, ఇజ్రాయెల్‌తో అమెరికాకు ఉన్న చిరకాల సహజ సంబంధానికి మచ్చ తెచ్చే ప్రమాదం ఉన్నప్పటికీ, ట్రంప్‌ను ఈ ఒప్పందం వైపు నెట్టాయి.

అమెరికా- ఇరాన్‌లు అంగీకరించిన అవగాహన ఒప్పందం ఇంకా బయటకు రానప్పటికీ హార్ముజ్ జలసంధిని పూర్తిగా యుద్ధానికి ముందున్న స్థితికి తీసుకురావడమే ఈ ఒప్పందంలోని కీలక అంశమని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. దీనివల్ల, ప్రపంచవ్యాప్తంగా, ముఖ్యంగా పశ్చిమ ఐరోపాలోని తన మిత్రుల ఆగ్రహానికి గురైన ట్రంప్‌పై ఉన్న భారీ భారం తొలగిపోతుందని భావిస్తున్నారు.

హార్ముజ్ జలసంధి గుండా వెళ్లే వాణిజ్య నౌకలపై ఇరాన్ విధించిన టోల్ విధానాన్ని తొలగించడం దానికి పరిహారంగా అవసరమైంది. జూన్ 19న జెనీవాలో లాంఛనంగా సంతకం చేయనున్న ఈ ఒప్పందం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ఇరాన్ బ్యాంకు ఖాతాలను అన్‌ఫ్రీజ్ చేసే ప్రక్రియను ప్రారంభించడం ద్వారా దీనిని పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది. ఇరాన్‌కు మరో ఊరట ఏమిటంటే, అమెరికా హామీతో దేశ అభివృద్ధి మరియు పునర్నిర్మాణ ప్రణాళికను అందించడం.

అతిపెద్ద ప్రతిబంధకమైన ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని తర్వాతి దశకు వాయిదా వేశారు. జెనీవాలో లాంఛనంగా సంతకం చేసిన తర్వాత, ఈ ఒప్పందం 60 రోజుల పాటు మరింత తీవ్రమైన చర్చలకు మార్గం సుగమం చేస్తుంది. ఆ సమయంలో ఇరాన్‌లో నిల్వ ఉన్న సుసంపన్నమైన యురేనియం, మొత్తం అణు ప్రాజెక్టును ఏం చేయాలనే ప్రశ్నపై నిర్ణయం తీసుకోబడుతుంది.

చర్చల పురోగతిని బట్టి, దశాబ్దాలుగా ఇరాన్‌పై విధించిన వివిధ ఆంక్షలను ఎత్తివేస్తారు. అందరికీ తెలిసినా ఎవరూ మాట్లాడని విషయం ఏమిటంటే, ప్రస్తుత శాంతి ఒప్పందం అనేది విజయవంతం కావాలంటే తీవ్రమైన చర్చలు అవసరమయ్యే సంక్లిష్టమైన సమస్యల సముదాయంలో కేవలం ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే. బరాక్ ఒబామా నేతృత్వంలోని దేశాల కూటమితో ఇరాన్ 2015లో కుదుర్చుకున్న అణు ఒప్పందం కార్యరూపం దాల్చడానికి మూడేళ్లపాటు నిరంతరాయంగా చర్చలు జరిగాయి. కానీ దీనిని 2018లో ట్రంప్ ఏకపక్షంగా, నిరంకుశంగా రద్దు చేశారు.

2015 అణు ఒప్పందాన్ని తీవ్రంగా విమర్శించిన ట్రంప్, ఇప్పుడు తన పూర్వపు అధ్యక్షుడి ఒప్పందానికి భిన్నంగా కనిపించే ఒక ఒప్పందాన్ని తీసుకురావడానికి తీవ్రంగా ప్రయత్నిస్తున్నారు. ఈ నిబంధన సంప్రదింపులు జరిపే వారికి సవాలును అనేక రెట్లు పెంచుతుందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఎందుకంటే ఇరాన్ తన సార్వభౌమాధికారాన్ని దెబ్బతీసే లేదా తనను బలహీనంగా చూపించే ఏ షరతుకూ అంగీకరించదని నిర్వివాద అంశం.

ఒప్పందంపై సంతకం చేయడానికి ఇరాన్‌పై ఒత్తిడి తీసుకురావడానికి తాను అనుమతించబోనని అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియన్ పదేపదే చెప్పారు. అందరికీ తెలిసినా ఎవరూ మాట్లాడని విషయం ఇజ్రాయెల్, దీనిని ట్రంప్ ఇప్పటివరకు జరిగిన అన్ని చర్చల నుంచి పూర్తిగా దూరంగా ఉంచారు. ఇరాన్‌పై సైనిక దాడి చేయడమే తన జీవితాశయమైన ఇజ్రాయెల్ ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహు, యుద్ధాన్ని కొనసాగించడానికే తన ప్రాధాన్యతను స్పష్టంగా సూచించారు.

యుద్ధ సూత్రధారి వాస్తవానికి, అమెరికా - ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్‌పై దాడి చేయడానికి కొన్ని వారాల ముందు, నెతన్యాహు ట్రంప్, అతని సన్నిహిత సలహాదారుల బృందానికి ఒక పవర్‌పాయింట్ ప్రజెంటేషన్ ఇచ్చారు. అందులో, టెహ్రాన్‌పై యుద్ధం ఇరాన్ మతపరమైన నాయకత్వాన్ని కూలదోయడానికి కేవలం కొన్ని రోజులు మాత్రమే పడుతుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

అక్కడ తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభం కారణంగా జరుగుతున్న విస్తృత ప్రజా నిరసనల దృష్ట్యా, ఇరాన్‌పై దాడి చేయడానికి సమయం ఆసన్నమైందని ఇజ్రాయెల్ గూఢచార సంస్థ మొస్సాద్ తనకు తెలియజేసినట్లు నెతన్యాహు ఉటంకించారు.

ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్‌తో సహా తన సహాయకుల నుంచి అభ్యంతరాలు ఉన్నప్పటికీ, ట్రంప్ నెతన్యాహు అంచనాను నమ్మారు. కానీ, ప్రపంచం చూసినట్లుగా, యుద్ధం ఎప్పుడూ ప్రణాళిక ప్రకారం జరగలేదు. ఇరాన్ ఇజ్రాయెల్ గానీ, అమెరికా గానీ ఎన్నడూ ఊహించని రీతిలో వీరోచితంగా పోరాడింది. ఫలితంగా, మతపరమైన నాయకత్వాన్ని కూలదోయడం, ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని నిర్వీర్యం చేయడం వంటి వారి ప్రారంభ లక్ష్యాలలో ఏ ఒక్కటీ సాధించలేకపోయారు.

అమెరికా అధ్యక్షుడితో కొన్ని వాడివేడి టెలిఫోన్ సంభాషణలు జరిగినప్పటికీ, నిరాశకు గురైన నెతన్యాహు దాదాపుగా ట్రంప్‌ను ధిక్కరించారు. యుద్ధాన్ని ముగించడమే కాకుండా, దానిని లెబనాన్‌కు విస్తరించడంలో ఇజ్రాయెల్ మొండి వైఖరి దాని మద్దతుదారులలో తీవ్ర వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొంది.

లెబనాన్ దక్షిణ ప్రాంతంలో ఇజ్రాయెల్ విశాలమైన భూభాగాలను ఆక్రమించుకుంది. ఏప్రిల్‌లో ప్యూ రీసెర్చ్ నివేదిక ప్రకారం, అమెరికాలోని 60 శాతం మంది వయోజనులు ఇజ్రాయెల్‌పై ప్రతికూల అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఇది ఒక సంవత్సరం క్రితం 53 శాతంగా ఉండేది. దాదాపు అంతే శాతం మంది ప్రజలు నెతన్యాహు, అతని విదేశాంగ విధానంపై నమ్మకం కోల్పోయారు. ఇది ఒక సంవత్సరం క్రితం 52 శాతంగా ఉండేది. డెమోక్రటిక్ -రిపబ్లికన్ పార్టీలు రెండింటిలోనూ, మెజారిటీ ప్రజలు (50 ఏళ్లలోపు వారు) నెతన్యాహును ప్రతికూలంగా చూస్తున్నారు. ఇవి చాలా ముఖ్యమైన ప్రతిచర్యలు, భవిష్యత్తులో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ సంబంధాలపై తీవ్రంగా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.

శాంతి ఒప్పందం విజయవంతంగా ముగియడానికి నెతన్యాహు అతిపెద్ద ముప్పుగా ఉన్నారనడంలో ఎలాంటి సందేహం అక్కరలేదు. ఎందుకంటే, ఇతర విషయాలతో పాటు, ఈ ఏడాది చివర ఇజ్రాయెల్ లో ఎన్నికలు జరగబోతున్నాయి. ఇది ఆయన విజయాకాశాలపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతుంది. ఆయన మద్దతుదారులలో అధిక శాతం మంది లెబనాన్‌పై దాడిని ఆపడాన్ని కోరుకోవడం లేదు, పైగా, లిటనీ నదికి దక్షిణాన ఇజ్రాయెల్ ఇప్పటికే ఆక్రమించుకున్న భూభాగాలను శాశ్వతంగా స్వాధీనం చేసుకోవాలని వారు కోరుకుంటున్నారు. పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టతరం చేస్తూ, ఇజ్రాయెల్ బీరుట్‌పై నిరంతరం బాంబు దాడులు చేస్తూనే ఉంది.

దీనివల్ల పదుల సంఖ్యలో మరణాలు, పెద్ద ఎత్తున ప్రజల స్థానభ్రంశం, లెబనీస్ రాజధానికి విస్తృతమైన నష్టం వాటిల్లుతోంది. ముఖ్యంగా నెతన్యాహు, ఈ శాంతి ఒప్పందంలో ఇజ్రాయెల్‌కు గానీ, తనకు గానీ ఎలాంటి లాభాలు లేవని భావిస్తున్నారు. ఆయన ట్రంప్‌ను ధిక్కరించగలరు, కానీ అది ఇజ్రాయెల్-అమెరికా సంబంధాలను అంధకారంలోకి నెట్టివేస్తుంది. అమెరికాలో శక్తివంతమైన ఇజ్రాయెల్ అనుకూల లాబీ ఉన్నప్పటికీ, నెతన్యాహు నుంచి బహిరంగ ధిక్కారం ఈ లాబీ నష్ట నివారణ సామర్థ్యాన్ని కూడా దెబ్బతీయగలదు.

ఇజ్రాయెల్ గాజాపై జాతి నిర్మూలన స్థాయికి దాడి చేయగలిగి, వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని ఇతర పాలస్తీనా భూభాగాల్లోని కొన్ని భాగాలను స్వాధీనం చేసుకునే తన ప్రాజెక్టును కొనసాగించగలిగిందంటే, అది అమెరికా మద్దతుతోనే సాధ్యమైంది. ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలిలో ఈ సమస్యలపై చర్చ జరగకుండా అమెరికా నిరంతరం వీటో చేస్తూనే ఉంది.

మొత్తం అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ సంబంధాలకు నష్టం వాటిల్లేలా, నెతన్యాహు తాజా శాంతి ఒప్పందాన్ని దెబ్బతీసే ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటారా లేదా అనేది చూడాలి. కానీ, ఒకవేళ ఆయన అలా చేస్తే, అది సమీప భవిష్యత్తులో ఇరాన్ వివాదానికి పరిష్కారం కాకుండా నిరోధిస్తుంది, దీనివల్ల మిగతా ప్రపంచానికి తీవ్ర పరిణామాలు ఎదురవుతాయి.