హసీనా ఢాకాకు వస్తా అనే ప్రకటన ఎందుకు దుమారం రేపుతోంది?

మహమ్మద్ యూనస్ నేతృత్వంలోని బంగ్లాదేశ్ గత మధ్యంతర ప్రభుత్వం, ప్రధాని తారిక్ రెహమాన్ నేతృత్వంలోని ప్రస్తుత ఎన్నికైన ప్రభుత్వం, హసీనాను అప్పగించాలని భారత్‌ను చాలాసార్లు కోరాయి. 2024 ఆగష్టులో సంభవించిన ఉద్యమాన్ని అణచివేయడానికి క్రూరమైన చర్యలు తీసుకోవాడానికి హసీనానే కారణమని ఆ దేశంలోని అంతర్జాతీయ నేరాల ట్రిబ్యూనల్ హసీనాకు మరణశిక్ష విధించింది.

అయితే ఆమె భారత్ లో ఆశ్రయం పొందటంతో ఈ శిక్షలు అమలు చేయడం సాధ్యం కాలేదు. బంగ్లా స్పందనలపై భారత్ కూడా స్పందించింది. ఈ మేరకు విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ మాట్లాడుతూ... హసీనా కోరుకున్నప్పుడే న్యూఢిల్లీని విడిచిపెట్టి బంగ్లాదేశ్ చేరుకుంటుందని స్పష్టం చేశారు. కానీ ఇప్పుడు హసీనా స్వయంగా తాను తిరిగి వస్తానని చెప్పడంతో, ఢాకాలోని అధికారులు పూర్తిగా అయోమయానికి గురైనట్లు కనిపిస్తున్నారు.

1971లో బంగ్లాదేశ్ స్వాతంత్య్ర యుద్ధానికి నాయకత్వం వహించిన అవామీ లీగ్‌ను, ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరిలో యూనస్ ప్రభుత్వం ఎన్నికలలో పోటీ చేయకుండా నిరోధించింది. ఆ తర్వాత బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ (బీఎన్‌పీ) ప్రభుత్వం పార్లమెంటరీ చట్టం ద్వారా దానిని అధికారికంగా నిషేధించింది. దాని పొరుగు దేశమైన మయన్మార్‌లో ఆంగ్ సాన్ సూకీ నేషనల్ లీగ్ ఫర్ డెమోక్రసీపై సైనిక పాలకవర్గం విధించిన నిషేధం మాదిరిగానే ఈ చర్య ఉంది.

వేలాది మంది అవామీ లీగ్ కార్యకర్తలు దానికి మద్దతిచ్చే లౌకికవాద ప్రముఖులను నిస్సిగ్గుగా తప్పుడు ఆరోపణలతో జైలులో పెట్టి, క్రమపద్ధతిలో హింసించారు. బంగ్లాదేశ్‌లో పెరుగుతున్న మూక దాడులు, జైలు హింస కస్టడీ మరణాలపై బీబీసీ వంటి ప్రపంచ మీడియా సంస్థలు సవివరమైన నివేదికలను ప్రచురించాయి, బాధితులలో ఎక్కువ మంది లీగ్‌తో సంబంధం ఉన్నవారే.

ఢాకాలో తనపై జరిగిన హింసాత్మక దాడి తర్వాత దేశం విడిచి పారిపోవాల్సి వచ్చిన బంగ్లాదేశ్ అవార్డు గ్రహీత నటి రోకయా ప్రాచీ మాట్లాడుతూ, పాకిస్థాన్‌కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఉద్యమంలోనూ, ఆ తర్వాత బంగ్లాదేశ్ సైనిక పాలనలోనూ లీగ్ ఇటువంటి అణచివేతను చాలాసార్లు ఎదుర్కొన్నప్పటికీ, ప్రస్తుత అణచివేత అన్ని హద్దులు దాటిందని అన్నారు. "గత రెండేళ్లుగా మేము ఎదుర్కొన్నది స్పష్టంగా అపూర్వమైనది" అని లీగ్ మహిళా, కార్మిక విభాగాల నాయకురాలైన ప్రాచీ ఈ విలేకరితో అన్నారు.

తనను అరెస్టు చేసి ఉరితీయాలని హసీనా బహిరంగంగా సవాలు విసరడం అధికార బీఎన్‌పీని, జమాత్-ఎ-ఇస్లామీ నేతృత్వంలోని ప్రతిపక్ష కూటమిని స్పష్టంగా కలవరపెట్టింది. నిషేధాన్ని ఎత్తివేయాలన్న తమ డిమాండ్‌కు మద్దతుగా లీగ్ పెద్ద ఎత్తున సమీకరణకు దిగే అవకాశం ఉన్నందున, హసీనా రాకను ఎదుర్కోవడానికి ప్రభుత్వం నిజంగా సిద్ధంగా లేదని ఢాకాలోని నిఘా అధికారులు తెలిపారు.

ఆమె నిజంగా వస్తే, బీఎన్‌పీ ప్రభుత్వం ఇరకాటంలో పడుతుంది. ఆమెను జైలులో పెట్టి, ఆపై ఉరితీస్తే, నియంత్రించడం కష్టమైన తీవ్ర ప్రజా నిరసనల దశకు దారితీయవచ్చు. కానీ ఆమెను వదిలేస్తే, ఇప్పటివరకు బీఎన్‌పీతో స్నేహపూర్వకంగా ఉన్న ఇస్లామిస్ట్ ప్రతిపక్షాన్ని బీఎన్‌పీ ఆగ్రహానికి గురిచేస్తుంది.

ఇక ఆమెను అప్పగిస్తే, దేశం అంతర్యుద్ధాన్ని ఎదుర్కోవలసి రావచ్చు. ఇటీవల జరిగిన అవామీ లీగ్ ఆవిర్భావ దినోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా, లీగ్ మద్దతుదారుల నుంచి పెద్ద ఎత్తున అంతరాయం కలుగుతుందనే భయంతో ప్రభుత్వం అనేక జిల్లాల్లో అదనపు సైనిక దళాలను మోహరించింది.

ఇంటికి తిరిగి వస్తానన్న హసీనా వాగ్దానం, ఇబ్బందుల్లో ఉన్న అవామీ శ్రేణులలో స్పష్టంగా ఉత్సాహాన్ని నింపింది. వారి ఊరేగింపులు మరింత పెద్దవిగా, దూకుడుగా మారాయి. మాజీ ప్రధానిని పదవీచ్యుతుడిని చేసిన 2024 ఉద్యమ నాయకులు ఏర్పాటు చేసిన నేషనల్ సిటిజన్ పార్టీ ర్యాలీలపై జరిగిన బాంబు దాడులలో వారి ప్రమేయం ఉందని చాలామంది అనుమానిస్తున్నారు.

బీఎన్‌పీ ప్రభుత్వం ధైర్యంగా వ్యవహరించేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది. హోం మంత్రి సలాహుద్దీన్ అహ్మద్ ఇటీవల పార్లమెంటులో, "ఢిల్లీలో లీగ్‌ను వాస్తవంగా పాతిపెట్టారు" అని గర్జించారు.

2024 ప్రభుత్వ మార్పు ఆపరేషన్‌లో సన్నిహిత పాత్ర పోషిస్తున్నారని భావిస్తున్న కొందరు అజ్ఞాత అమెరికన్ దౌత్యవేత్తలు, హసీనా తిరిగి రావాలనే ప్రణాళికకు వ్యతిరేకంగా బహిరంగంగానే ముందుకు వచ్చారు. వారిలో ఒకరు, "ఆమె బంగ్లాదేశ్ జైలులోనో లేదా భారత్ లోనో చనిపోతుంది" అని కూడా అన్నారు.

హసీనా చేసిన ఏ ప్రకటననైనా లేదా ఆమె ఇంటర్వ్యూల ఆధారంగా రూపొందించిన కథనాలనైనా దేశ మీడియాలో ప్రచురిస్తే తీవ్ర పరిణామాలు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని ప్రధాని రెహమాన్ సమాచార సలహాదారు జాహెద్ ఉర్ రెహమాన్ ఇటీవల బంగ్లాదేశ్ మీడియా సంస్థలను హెచ్చరించారు. ప్రధానమంత్రి ప్రెస్ సెక్రటరీ టీవీ యాంకర్లకు ఫోన్ చేసి, ప్రస్తుత ప్రభుత్వాన్ని ఏమాత్రం విమర్శించే కార్యక్రమాలను నిలిపివేయమని కోరారు.

బంగ్లాదేశ్‌లో మీడియాపై ఇప్పటికే తీవ్రమైన సెన్సార్ ఉంది. యూనస్ ప్రభుత్వం నిరాధారమైన ఆరోపణలతో జైలులో పెట్టిన డజన్ల కొద్దీ జర్నలిస్టులు, ఎడిటర్లు, లీగ్‌కు స్నేహపూర్వకంగా ఉన్నారనే కారణంతో ఇప్పటికీ జైలులోనే ఉన్నారు. సందేశం స్పష్టంగా ఉంది. మీరు మా గురించి మంచిగా మాట్లాడకపోతే, అసలు ప్రచురించడం లేదా ప్రసారం చేయడమే మానుకోవాలి.

కానీ విచ్చలవిడిగా విస్తరిస్తున్న సోషల్ మీడియా యుగంలో, ప్రభుత్వ సెన్సార్‌షిప్ ఎంత ప్రభావవంతంగా ఉంటుందనే దానికి ఒక పరిమితి ఉంది. లీగ్ ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్ ఖాతాలు, ఎక్స్ హ్యాండిల్స్, ఇతర సోషల్ మీడియా వేదికలు పూర్తి స్థాయిలో పనిచేస్తున్నాయి. తరచుగా, అవి ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించే ప్రపంచ మీడియా నివేదికలను ప్రచారం చేయడం ద్వారా ప్రభుత్వానికి మరింత ఇబ్బందిని కలిగిస్తున్నాయి.

సరిహద్దు భద్రతా దళం (బీఎస్ఎఫ్) ద్వారా అక్రమ వలసదారులను వెనక్కి పంపడం వంటి అనేక అంశాలపై భారత్ వ్యతిరేకతను రెచ్చగొట్టడం ద్వారా లీగ్ ప్రచారాన్ని ఎదుర్కోవడానికి ప్రభుత్వం ఇస్లామిస్ట్ ప్రతిపక్షం ప్రయత్నించాయి. కానీ బంగ్లాదేశ్‌లో భారత్ తన పర్యాటక వీసా సేవలను తిరిగి ప్రారంభించినప్పుడు, లక్షలాది మంది దరఖాస్తులు సమర్పించడానికి బారులు తీరడంతో ఆ ప్రయత్నం చాలా వరకు విఫలమైంది.

లీగ్ దేశంలోనే అతిపెద్ద రాజకీయ పార్టీగా కొనసాగుతోంది. బలమైన మద్దతు బేస్‌ను కలిగి ఉంది. అందుకే BNP, ప్రతిపక్ష ఇస్లామిస్ట్ కూటమి రెండూ పార్టీపై నిషేధాన్ని ఎత్తివేయడానికి సుముఖంగా లేవు. "హోం మంత్రి చెప్పినట్లుగా అవామీ లీగ్ అంతమైపోతే, ప్రభుత్వం నిషేధాన్ని ఎత్తివేసి, మమ్మల్ని నిష్పక్షపాత ఎన్నికలలో ఎదుర్కోవాలి. గత రెండేళ్లుగా ఇంత అణచివేత ఉన్నప్పటికీ, తాము ఓడిపోతామని వారికి తెలుసు," అని లీగ్ సీనియర్ నాయకుడు, మాజీ మంత్రి జహంగీర్ కబీర్ నానక్ అన్నారు.

నిషేధాన్ని ఎత్తివేయకపోతే, లీగ్‌కు శక్తివంతమైన వీధి ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించడం తప్ప మరో మార్గం లేదు. హసీనా బంగ్లాదేశ్‌కు తిరిగి వస్తేనే అది సాధ్యమవుతుంది. సరిగ్గా అందుకే, తిరిగి వస్తానన్న ఆమె వాగ్దానం ప్రభుత్వాన్ని, ప్రతిపక్షాన్ని ఒకేలా కలవరపెడుతోంది. ముఖ్యంగా, ఈ సంవత్సరంలోపే తిరిగి వస్తానని ఆమె ఇప్పుడు ఒక కచ్చితమైన సమయాన్ని ప్రకటించడమే దీనికి కారణం. వీధి నిరసనల విషయానికి వస్తే లీగ్ ఎప్పుడూ చాలా శక్తివంతమైనది.

2024లో, దాని నాయకులు విద్యార్థి-యువజన ఉద్యమాన్ని అదుపు చేయడానికి సైన్యంపై ఆధారపడి తప్పు చేశారు. తమ సొంత పార్టీ కార్యకర్తలను సమీకరించలేదు. కొంతకాలం తర్వాత సైన్యం వెనక్కి తగ్గడంతో, ప్రభుత్వాన్ని నిస్సహాయంగా వదిలేసింది.

హసీనా ప్రభుత్వాన్ని కూలదోయడంలో విజయం సాధించామని యూనస్ చెప్పుకుంటున్న "పకడ్బందీ ప్రణాళిక"లో సైన్యాధిపతి జనరల్ వకర్-ఉ-జమాన్ కూడా కీలక పాత్ర పోషించారని నివేదికలు వస్తున్నాయి. ఇప్పుడు, తిరిగి వస్తానన్న తన వాగ్దానంతో హసీనా అవామీ శ్రేణులను ఉత్తేజపరుస్తుండటంతో, ప్రభుత్వానికి ఆందోళన చెందడానికి అన్ని కారణాలూ కనిపిస్తున్నాయి.