పశ్చిమాసియా సంక్షోభంపై సానుకూల పవనాలు నిజమేనా?

ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై తదుపరి చర్చలు జరపడానికి, అలాగే ప్రస్తుతం దానిపై ఉన్న ఆంక్షలను ఎత్తివేయడానికి వీలుగా ఈ ఒప్పందం కాల్పుల విరమణను 60 రోజుల పాటు పొడిగిస్తుందని వాటి వార్తల సారాంశం. ఈ ఒప్పందంలోని వివరాలు పూర్తిగా బయటకు రానప్పటికీ ఇందులో హార్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవడానికి సంబంధించిన నిబంధన కూడా ఉందని అంటున్నారు. ప్రపంచ సమాజం కూడా ఎదురుచూస్తున్నది కూడా దీని కోసమే.

ఇరుపక్షాల మధ్య అవగాహన ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగే అవకాశాలు అధికంగా ఉన్నప్పటికీ, సంఘర్షణలను అంతం చేసే లక్ష్యంతో జరిగే అన్ని చర్చలలోనూ అనుకోని అవాంతరాలు ఎదురయ్యే అవకాశం ఎప్పుడూ ఉంటుంది కాబట్టి, అంతా మంచే జరగాలని ఆశతో ఎదురుచూడటం మంచిది.

అయితే ఎదురయ్యే అడ్డంకులపై ఇరాన్- అమెరికా ప్రతినిధులు ఏం చెబుతున్నారో కూడా చూడటం అంతకంటే ఉత్తమం. ప్రతి దేశంలోనూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా కూడా ఒక అవగాహన ఒప్పందానికి (MoU) అనుకూలంగా ఉండే అంశాలు ఉన్నాయి.

ఈ వారం ప్రారంభంలో, ఇరాన్ ఈ ప్రాంతంలో ఒక అమెరికా అపాచీ హెలికాప్టర్‌ను కూల్చివేసింది. ఇది ట్రంప్‌కు తీవ్ర ఆగ్రహం తెప్పించింది, ఆయన ఇరాన్‌లోని వివిధ ప్రాంతాలపై అనేక సైనిక దాడులు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

ఇరానీయులు ఇజ్రాయెల్‌లోని లక్ష్యాలపై, అరబ్ గల్ఫ్ దేశాల్లోని అమెరికా సైనిక స్థావరాలపై కూడా దాడి చేశారు. ఇరాన్‌పై భారీ దాడి చేయాలని తాను నిర్ణయించుకున్నట్లు ట్రంప్ ప్రకటించడంతో, ఏప్రిల్ 8 నుంచి అమల్లో ఉన్న కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం అకస్మాత్తుగా ప్రమాదంలో పడవచ్చునని అనిపించింది.

గతంలో కూడా ఆయన ఇలాంటి బెదిరింపులు చేసి, వాటిని అమలు చేయనందున, ఆయన నిజంగా దాడి చేస్తారా అని కొందరు సందేహించారు. ఈసారి కూడా అదే జరిగింది. జూన్ 11 రాత్రి (అమెరికా కాలమానం ప్రకారం, ఇరాన్ కాలమానం ప్రకారం జూన్ 12 ఉదయం), ట్రంప్ ట్రూత్ సోషల్‌లో ఇలా పోస్ట్ చేశారు.

“ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్‌తో చర్చలు ఇరాన్ నాయకత్వంలోని అత్యున్నత స్థాయికి చేరి, ఆమోదం పొందినందున, నేను... ఈ సాయంత్రం ఇరాన్‌పై జరగాల్సిన దాడులను, బాంబు దాడులను రద్దు చేశాను. ఈ చర్చలు తుది అంశాలు, భావన పరంగా, వివరంగా, అమెరికా, ఇజ్రాయెల్, సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఖతార్, టర్కీ, పాకిస్తాన్, బహ్రెయిన్, కువైట్, జోర్డాన్, ఈజిప్ట్ ఇతరులతో సహా ఇందులో పాలుపంచుకున్న అన్ని పక్షాలచే ఆమోదించబడ్డాయి. ఈ ఒప్పందం ఖరారయ్యే వరకు నావికా దిగ్బంధనం కొనసాగుతుంది. సంతకం చేసే సమయం, ప్రదేశం త్వరలో ప్రకటించబడతాయి” అని అందులో పేర్కొన్నారు.

ఇది ఇలా కొనసాగుతూ ఉండగానే ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ ఆ పని కోసం స్విట్జర్లాండ్‌కు వెళ్లవచ్చని కూడా తెలిసింది. ట్రంప్ పోస్ట్ చేసి 30 గంటలకు పైగా గడిచింది. ఇరాన్ నుంచి కూడా అవగాహన ఒప్పందం (MoU) ఖరారు కావడానికి సానుకూల సంకేతాలు ఓ వైపు వస్తున్నాయి. కానీ ఆ పత్రం వివరాలు గానీ, ఎక్కడ, ఎప్పుడు సంతకం చేస్తారనే విషయాలు గానీ బయటకు రాలేదు.

జూన్ 12న, ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి మీడియాతో మాట్లాడుతూ, అవగాహన ఒప్పందం "తుది" పాఠాన్ని సంబంధిత ఇరాన్ సంస్థలు పరిశీలిస్తున్నాయని చెప్పారు. చర్చల ప్రక్రియలో పాలుపంచుకున్న ఆయన బాస్, విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాగ్చి మరింత ఉత్సాహంగా ఉన్నారు.

ఈ ఒప్పందం "ఇంతకు ముందెన్నడూ ఇంత దగ్గరగా రాలేదు" అని అరాగ్చి ఎక్స్ లో పోస్ట్ చేశారు. చాలా మంది ఇరానీయుల, ముఖ్యంగా రివల్యూషనరీ గార్డ్స్‌లోని వారి మనోభావాలను శాంతింపజేయడానికి, లెబనాన్‌లో ఇజ్రాయెల్‌తో పోరాడుతున్న హిజ్బుల్లాను ఇరాన్ ఎప్పటికీ విడిచిపెట్టదని అరాగ్చి నొక్కి చెప్పారు.

హర్ముజ్ ఇరాన్ - ఒమన్ సార్వభౌమాధికారం కిందనే ఉంటుందని కూడా మంత్రి చెప్పారు. అది ముఖ్యం కాదు. అన్ని దేశాలు కూడా స్వేచ్ఛగా ఇక్కడ నుంచి ప్రయాణం చేయడానికి ఇరాన్ ఎటువంటి రుసుము వసూలు చేయకూడదు అన్నదే ముఖ్యం. అవగాహన ఒప్పందం (MoU)పై సంతకం చేసిన తర్వాతి దశలో ఇరాన్ అణు సమస్య, ఆంక్షల ఎత్తివేత ఆస్తుల స్తంభనను తొలగించడం వంటి అంశాలను పరిష్కరిస్తామని అరాగ్చి కూడా చెప్పారు.

ప్రచారంలో ఉన్న ఒక ముఖ్యమైన నివేదిక ప్రకారం, యూఏఈ 10 బిలియన్ డాలర్లను ఇవ్వడానికి/విడుదల చేయడానికి అంగీకరించింది. ఇది విశ్వసనీయమైతే, అమెరికా, దాని మిత్రదేశాలు స్తంభింపజేసిన ఇరాన్ ఆస్తుల విడుదల సమస్యను ఇది సున్నితంగా పరిష్కరిస్తుంది. ఇది ఒక ప్రధాన ప్రతిబంధకంగా ఉండేది, ఎందుకంటే ఇరాన్‌కు నిధులు విడుదల చేసినందుకు ట్రంప్‌ను అతని అమెరికా రాజకీయ ప్రత్యర్థులు ఖండించేవారు.

ప్రత్యేకించి జాయింట్ కాంప్రహెన్సివ్ ప్లాన్ ఆఫ్ యాక్షన్ (JCPOA)లో ఒబామా అలా చేసినందుకు ట్రంప్ విమర్శించిన నేపథ్యంలో. ఒప్పందం ఖరారైందని, ఇప్పుడు సంతకాల కోసం వేచి ఉందని పాకిస్తాన్ ప్రధానమంత్రి షెహబాజ్ షరీఫ్ కూడా హర్షం వ్యక్తం చేశారు. సహజంగానే, తన మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలకు ప్రపంచవ్యాప్త ప్రశంసలు అందుకోవాలని ఆయన కోరుకుంటున్నారు.

ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లలో క్రమంగా సాధారణ పరిస్థితులు నెలకొనడానికి ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కావాలని ప్రపంచం కోరుకుంటున్నట్లే, అమెరికా, ఇరాన్‌లలో కూడా కొన్ని వర్గాలు ఆ MoUను తీవ్రంగా ఆకాంక్షిస్తున్నాయి. రిపబ్లికన్లకు, నవంబర్‌లో జరగబోయే మధ్యంతర ఎన్నికలు ఒక ముఖ్యమైన అంశం; పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణంతో వారు ఎన్నికలకు వెళ్లలేరు.

ఇరాన్‌లోని ఆచరణవాదులు పునర్నిర్మాణం అనే బృహత్కార్యాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లాలని కోరుకుంటున్నారు, దానికి చమురు ఆదాయాలు అవసరం, కానీ ప్రస్తుతం అమెరికా నావికా దిగ్బంధనం వల్ల అవి దెబ్బతిన్నాయి. అమరత్వం పొందాలనే తపనతో పాటు, ఇరాన్‌లో చాలా ఆచరణాత్మకమైన కోణం కూడా ఉంది.

ఒప్పందం మార్గంలో కొన్ని ఆటంకాలు ఉన్నాయి. అవకాశం తక్కువ అయినప్పటికీ, ఇవి ఒప్పందాన్ని ఆలస్యం చేసే లేదా పట్టాలు తప్పించే సామర్థ్యం కలవి. ఇజ్రాయెల్‌లో అమెరికా ఆదేశాలను పాటించడానికి ఇష్టపడని, హిజ్బుల్లాను మరింత నిర్వీర్యం చేయాలనుకునే కఠినవాదులు ఉన్నారు. ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహు వారిలో ఒకరు. ఇజ్రాయెల్‌ను దారికి తీసుకురావడానికి ట్రంప్ చాలా కఠినంగా వ్యవహరించాల్సి ఉంటుంది.

ఇరాన్‌లో పరిస్థితి మరింత గందరగోళంగా ఉంది. ఒకవైపు, సుప్రీం లీడర్ మొజ్తబా ఖమేనీ ఏమి కోరుకుంటున్నారనే దానిపై ఇరాన్ నుంచి అధికారిక వివరణ ఏదీ లేదు. భవిష్యత్తులో దేశ శిరచ్ఛేద దాడులకు వ్యతిరేకంగా హామీలను ఆయన కోరుకుంటే ఆశ్చర్యపోనవసరం లేదు.

సమస్య ఏమిటంటే, ఇరాన్-అమెరికా మధ్య అపనమ్మకం చాలా ఎక్కువగా ఉన్నందున, అటువంటి విశ్వసనీయమైన హామీ లభిస్తుందో లేదో స్పష్టంగా తెలియడం లేదు. మరో ముఖ్యమైన అంశం హార్ముజ్ నియంత్రణ. ఈ విషయంలో యథాతథ స్థితికి తిరిగి రావడం తప్ప, దీర్ఘకాలంలో ఏ దేశమైనా మరేదైనా అంగీకరిస్తుందని ఊహించడం కష్టం.

అంతకంటే ముందే కాకపోయినా, రాబోయే కొద్ది రోజుల్లో పరిస్థితి స్పష్టమవుతుంది. ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కోసం గల్ఫ్ నుంచి నిరాటంకమైన ఇంధన సరఫరాలు తిరిగి ప్రారంభం కావాలని ప్రపంచం మనస్ఫూర్తిగా ఆశిస్తోంది. కానీ అంతర్జాతీయ సంబంధాలు అరుదుగా ఆశతో ముందుకు సాగుతాయి.

(‘ది ఫెడరల్’ అన్ని వైపులా అభిప్రాయాలను గౌరవిస్తుంది. వ్యాసంలోని సమాచారం, అభిప్రాయాలు, సమాచారం కేవలం రచయితవి. ఇవి తప్పనిసరిగా ఫెడరల్ అభిప్రాయాలను ప్రతిబింబించవు)