‘సుబేందు’ వల్ల భారత్- బంగ్లా సంబంధాలు క్షీణిస్తున్నాయా?

బెంగాల్‌లో బీజేపీ ప్రభుత్వం ఏర్పడిన వెంటనే, కేంద్రం బంగ్లాదేశ్‌పై ఒత్తిడి పెంచడం ప్రారంభించింది. మే 21న, విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి రణధీర్ జైస్వాల్ వారాంతపు మీడియా సమావేశంలో మాట్లాడారు. అనేక మంది అక్రమ వలసదారులుగా ఉన్న వారి జాతీయత ధృవీకరణ దాదాపు ఐదు సంవత్సరాలుగా బంగ్లాదేశ్ అధికారుల వద్ద పెండింగ్‌లో ఉందని ఆరోపించారు.

"భూ సరిహద్దుల ద్వారా బంగ్లాదేశ్ నుంచి అక్రమ వలసదారులను భారత అధికారులు వెనక్కి పంపుతున్నారనే ప్రశ్నకు సమాధానంగా జైస్వాల్.. "వారి జాతీయతను ధృవీకరించుకోవాలని మేము బంగ్లాదేశ్ పక్షాన్ని కోరాము. బహిష్కరించాల్సిన 2,369 మంది జాబితా మా వద్ద పెండింగ్‌లో ఉంది." అన్నారు.

"భారత్ లో అక్రమంగా నివసిస్తున్న విదేశీయులు, వారు బంగ్లాదేశ్ జాతీయులైనా లేదా మరే ఇతర జాతీయులైనా, వారిపై చట్టప్రకారం చర్యలు తీసుకుంటాం. ఇక్కడ బహిష్కరించాల్సిన బంగ్లాదేశ్ జాతీయులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నారు" అని ఆయన అన్నారు.

“వారిలో చాలా మంది తమ జైలు శిక్షలను పూర్తి చేసుకున్నారు. 2020 నుంచి జాతీయత ధృవీకరణ పెండింగ్‌లో ఉంది. ఇప్పటికే దాదాపు ఐదు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. బహిష్కరించాల్సిన వారిని బంగ్లాదేశ్‌కు తిరిగి పంపేందుకు వీలుగా, ధృవీకరణ ప్రక్రియను వేగవంతం చేయాలని మేము బంగ్లాదేశ్ పక్షాన్ని కోరుతున్నాము” అని ఆయన అన్నారు.

బంగ్లాదేశ్ నుంచి భారత సరిహద్దు రాష్ట్రాల్లోకి అక్రమ వలసలు ఒక కాదనలేని వాస్తవం. కానీ, తిరిగి పంపించాల్సిన అక్రమ వలసదారులు కేవలం కొన్ని వేల మంది మాత్రమే ఉన్నారని భారత అధికార ప్రతినిధి చెప్పినప్పుడు, అది ఎన్నికల ర్యాలీలలో నాయకులు గర్జించిన 'లక్షల' ఘుస్పేటియాల (అక్రమ వలసదారులు) వాదనలతో సరిపోలడం లేదు.

బెంగాల్‌లో బీజేపీ అధికారంలోకి వచ్చినప్పటి నుంచి బంగ్లాదేశ్‌కు వెనక్కి పంపబడిన వారి వాదనలకు, ఈ సంఖ్యలకు మధ్య గణాంకాలలో కూడా పొంతన లేదు. బంగ్లాదేశ్ అక్రమ వలసదారులను బలవంతంగా వెనక్కి పంపుతోందని ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న సరిహద్దు భద్రతా దళం (బీఎస్ఎఫ్), ఈ ఏడాది మార్చి నుంచి 2,390 మందిని బంగ్లాదేశ్‌కు బహిష్కరించినట్లు చెబుతోంది.

ఈ బలవంతపు బహిష్కరణలను బంగ్లాదేశ్ ఒక పెద్ద సమస్యగా చేసి, ఇది ప్రస్తుత బహిష్కరణ విధానాల ఉల్లంఘన అని పేర్కొనడంతో, బీఎస్ఎఫ్ సహజంగానే దీని తీవ్రతను తగ్గించి చూపడానికి ప్రయత్నించింది.

జూన్ 8న సుమారు 4,800 మందిని బంగ్లాదేశ్‌కు నెట్టివేశారని, మరో 836 మంది నిర్బంధ కేంద్రాలలో ఉన్నారని ఆయన పేర్కొన్నారు. సరిహద్దు భద్రత, అక్రమ చొరబాటుదారులు రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి అతిపెద్ద ఆందోళన కలిగించే అంశాలలో కొన్ని సీఎం అన్నారు.

"సీఏఏ పరిధిలోకి రాని చొరబాటుదారులను వెనక్కి పంపే పనిని మేము ప్రారంభించాము. వారిని జైలుకు పంపకుండా నేరుగా బీఎస్ఎఫ్‌కు అప్పగించాలని హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (ఎంహెచ్ఏ) ఆదేశం ఉంది. అయితే, ఇక్కడ చొరబాటుదారులను అల్లుళ్లలా చూసి జైలుకు పంపేవారు. ఇప్పుడు సరిహద్దు జిల్లాల్లో నిర్బంధ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేశాము.

అక్కడి నుంచి ఇప్పటివరకు 4,800 మందిని సరిహద్దు దాటించగా, మరో 836 మంది ప్రస్తుతం నిర్బంధ కేంద్రాల్లో ఉన్నారు. వారిని పంపించడానికి మేము ఏర్పాట్లు చేస్తున్నాము. ఈ ప్రక్రియ కొనసాగుతుంది. ఇది మా ప్రాధాన్యత అంశం." "మీ అందరికీ తెలిసినట్లుగా, బెంగాల్ జనాభా స్వరూపం మారిపోయింది." అన్నారు.

జూన్ 8-11 తేదీలలో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన BSF - బోర్డర్ గార్డ్ బంగ్లాదేశ్ (BGB) మధ్య ద్వివార్షిక డైరెక్టర్ జనరల్ స్థాయి 57వ సరిహద్దు సమన్వయ సమావేశానికి ముందు సీఎం సుబేందు అధికారి ఈ ప్రకటనలు చేశారు.

ఈ సమావేశంలో అక్రమ బంగ్లాదేశీయులను వెనక్కి పంపడాన్ని BGB ఒక పెద్ద సమస్యగా లేవనెత్తింది. ఉద్రిక్తతలు ఎంతగా పెరిగాయంటే, సాధారణంగా ఇటువంటి సమావేశాల చివరలో నిర్వహించే సంయుక్త పత్రికా సమావేశానికి కూడా ఆ రెండు దళాలు హాజరు కాలేదు. ఇది రెండు దేశాల మధ్య పరిస్థితి ఉద్రిక్తంగా ఉందనడానికి ఉదాహారణ.

మంగళవారం (జూన్ 23న), తన ప్రభుత్వం 10,000 మంది అక్రమ చొరబాటుదారులను బంగ్లాదేశ్‌కు వెనక్కి పంపిందని, మరో 1,800 మందిని వెనక్కి పంపడం కోసం 12 నిర్బంధ కేంద్రాలలో వేచి ఉన్నారని సీఎం ప్రకటించారు.

"మేము ఇప్పటికే 10,000 మంది అక్రమ చొరబాటుదారులను వెనక్కి పంపాము. మరో 1,800 మందిని వెనక్కి పంపడం కోసం 12 నిర్బంధ కేంద్రాలలో వేచి ఉన్నారు. మేము ప్రతిరోజూ అక్రమ వలసదారులను వెనక్కి పంపుతున్నాము," అని ముఖ్యమంత్రి రాష్ట్ర అసెంబ్లీకి తెలిపారు.

సీఎం చెప్పింది నిజమైతే, బోర్డర్ గార్డ్ సమావేశం తర్వాత జూన్‌లో వెనక్కి పంపే చర్యలు నిజంగా వేగవంతమయ్యాయని అర్థం, ఎందుకంటే కేవలం రెండు వారాల్లోనే ఆ సంఖ్య రెట్టింపు అయింది.

మే-జూన్ నెలల్లో బీఎస్ఎఫ్ చేసిన కనీసం 30 వెనక్కి పంపే ప్రయత్నాలను తాము అడ్డుకున్నామని బీజీబీ పేర్కొంది. బీఎస్ఎఫ్ వెనక్కి పంపే ప్రయత్నాలను "ధైర్యంగా ఎదిరించినందుకు" బీజీబీ సిబ్బందిని బంగ్లాదేశీ నెటిజన్లు ప్రశంసలతో ముంచెత్తారు.

ఒక సందర్భంలో నో-మ్యాన్స్ ల్యాండ్‌లో చిక్కుకున్న కొందరు బహిష్కృతులను బీఎస్ఎఫ్ 'మానవతా దృక్పథంతో' వెనక్కి తీసుకున్నప్పుడు, బంగ్లాదేశీ ఇస్లామిస్ట్ ఛాందసవాదులు విజయం తమదేనని ప్రకటించుకుని, 'భారత దురాక్రమణను ఎదిరించినందుకు' బీజీబీకి ధన్యవాదాలు తెలిపారు.

"సువేందు అధికారిని అదుపులో ఉంచండి" అని ఒక జమాత్-ఎ-ఇస్లామీ ఎంపీ భారత ప్రభుత్వానికి లేఖ రాయడం మినహా, బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వం గానీ, బీజీబీ గానీ అధికారి వెనక్కి పంపే గణాంకాలను అధికారికంగా ఖండించలేదు.

వాస్తవంగా వెనక్కి పంపిన వారి సంఖ్యపై ఎలాంటి స్వతంత్ర ధృవీకరణ సాధ్యం కాలేదు. ఏకపక్షంగా వెనక్కి పంపడం ద్వారా బహిష్కరణకు సంబంధించిన ప్రామాణిక కార్యాచరణ విధానాలను ఉల్లంఘించారనే నిందను తప్పించుకోవడానికి, భారత ప్రభుత్వం - బీఎస్ఎఫ్ ఈ విషయాన్ని స్పష్టంగా తక్కువ చేసి చూపుతాయి.

కానీ.. న్యూఢిల్లీ కోరుకున్నది అదే అయితే, ఈ విషయంలో అధికారి ప్రదర్శించిన నిస్సిగ్గు విజయోత్సాహం వల్ల అది భగ్నమైంది. ఎందుకంటే ఆయన అసెంబ్లీలో కచ్చితమైన గణాంకాలను సమర్పించారు.

విదేశాంగ విధానపరమైన అంశాలను దేశీయ రాజకీయ అవసరాలు అధిగమించడానికి ఇది మరో చక్కటి ఉదాహరణ. బెంగాల్‌లోని హిందుత్వ బృందానికి, బంగ్లాదేశ్‌లోని ఇస్లామిస్ట్ ఛాందసులకు మధ్య సోషల్ మీడియాలో తీవ్రమవుతున్న యుద్ధం నేపథ్యంలో, వీటన్నింటి ఫలితంగా బంగ్లాదేశ్‌తో ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.

ఒకప్పుడు జ్యోతి బసు, ప్రణబ్ ముఖర్జీ వంటి బెంగాల్ నాయకులు భారత్-బంగ్లాదేశ్ సంబంధాలను మెరుగుపరచడంలో నిశ్శబ్దంగా కీలక పాత్ర పోషించారు. 2011లో మమతా బెనర్జీ తీస్తా నీటి పంపిణీ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేయడంతో ఆ పరిస్థితి మొదలైంది. బంగ్లాదేశ్‌లోని ఇస్లామిస్ట్ ఛాందసులతో ఆమె సన్నిహితంగా మెలుగుతున్నారనే ఆరోపణలు భారత్‌కు అనుకూలురాలైన షేక్ హసీనా, ఆమె అవామీ లీగ్‌ను సైతం కలవరపరిచాయి.

జమాత్-ఎ-ఇస్లామీపై సీఎం సుబేందు విమర్శనాస్త్రాలను అవామీ లీగ్ సభ్యులు, తీవ్రవాద వ్యతిరేకులు స్వాగతిస్తున్నప్పటికీ, భారత సైన్యం "కొన్ని నిమిషాల్లో బంగ్లాదేశ్‌ను చక్కదిద్దగలదు" అని ఆయన తరచుగా చేసే గొప్పలు సరిహద్దుకు అవతలి వైపు రాజకీయ వేడీని పెంచుతున్నాయి. ఇది ఢాకాలోని భారత కొత్త హైకమిషనర్ దినేష్ త్రివేది పనిని మరింత కష్టతరం చేస్తుంది.

బలగాలను వెనక్కి నెట్టడం, కొన్ని కాల్పుల ఘటనలు ఇప్పటికే నమోదవడంతో ఇరు సరిహద్దు బలగాలు అప్రమత్తంగా ఉన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఉద్రిక్తతలను నియంత్రించి, సంబంధాలను సాధారణీకరించడానికి బలమైన దౌత్య ప్రయత్నం అవసరం. సింధు జలాల సమస్యపై పాకిస్థాన్ తరచుగా యుద్ధ బెదిరింపులు చేస్తుండటంతో, భారత్ రెండు వైపులా ఘర్షణకు దిగడం మంచిది కాదు.

బెదిరింపులు ఎన్నికలలో గెలవడానికి సహాయపడవచ్చు, కానీ చైనాతో పరిష్కారం కాని సరిహద్దు వివాదంతో రెండు వైపులా ఘర్షణకు దిగడం కచ్చితంగా భారతదేశ ప్రయోజనాలకు మంచిది కాదు. 1971లో బంగ్లాదేశ్ విముక్తికి సహాయం చేయడానికి ఇందిరా గాంధీ సైన్యాన్ని పంపినప్పుడు, సరిగ్గా ఇలాంటి పరిస్థితిని నివారించడానికే పంపారు.

(ది ఫెడరల్ అన్ని వైపులా అభిప్రాయాలను అందిస్తుంది. వ్యాసంలోని సమాచారం, ఆలోచనలు, అభిప్రాయాలు కేవలం రచయితవి మాత్రమే. అవి తప్పనిసరిగా ఫెడరల్ అభిప్రాయాలను ప్రతిబింబించవు)