ఏపీలో ‘సాండ్ మాఫియా’ కొనసాగుతూనే ఉంటుందా?

ఉద్దేశం మంచిది... అమలు ఎక్కడ తడబడింది?

2016లో చంద్రబాబు ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 'ఫ్రీ సాండ్ పాలసీ' దేశంలోనే మొదటి అడుగు. నదీ తీరాల్లోని ఇసుకను ప్రజలకు ఉచితంగా అందించి, నిర్మాణ రంగంలో ధరలు తగ్గించాలన్న లక్ష్యం. కానీ ఈ విధానం అమలులో అనేక లోపాలు బయటపడ్డాయి. ఇసుకను ఉచితంగా ఇచ్చినా, బ్లాక్ మార్కెట్‌లో ట్రక్కుకు రూ.6,000 నుంచి రూ.10,000 వరకు అమ్మకాలు జరిగాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో బెంగళూరు, చెన్నై, హైదరాబాద్ వంటి నగరాలకు ఇసుక మళ్లింపు జరిగిందని ఆరోపణలు వచ్చాయి.

2019లో వైఎస్‌ఆర్‌సీపీ ప్రభుత్వం ఈ విధానాన్ని మార్చి ధర నిర్ధారణ చేసినా, సరఫరా తక్కువగా ఉండటంతో అక్రమాలు కొనసాగాయి. 2024లో చంద్రబాబు తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చాక ఉచిత ఇసుక విధానాన్ని పునరుద్ధరించారు. ఆన్‌లైన్ బుకింగ్, GPS ట్రాకింగ్, సరిహద్దు చెక్‌పోస్టుల్లో CCTVలు అమలు చేస్తున్నారు. ఇప్పటికే 50 వేల వాహనాలకు GPS ఫిట్ చేశారని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

అక్రమ రవాణా... ఆర్థిక-పర్యావరణ ప్రభావం

ఆర్థిక నష్టం: ఇసుక అక్రమ రవాణా వల్ల రాష్ట్ర ఖజానాకు వేల కోట్ల నష్టం. ఒక్క ట్రక్కు ఇసుకను ఇతర రాష్ట్రాలకు తరలిస్తే రాష్ట్రానికి సీనరేజ్ ఫీ, ఇతర రెవెన్యూ కోల్పోతుంది.

పర్యావరణ విధ్వంసం: కృష్ణా, గోదావరి నదీ తీరాల్లో అతి తవ్వకాలు నది ప్రవాహాలను మార్చి, భూగర్భజలాలను తగ్గిస్తున్నాయి. బీచ్ సాండ్ మైనింగ్ కూడా పర్యావరణ సంక్షోభానికి దారితీస్తోంది.

రాజకీయ-మాఫియా నెక్సస్: అన్ని పార్టీల నాయకులు, స్థానిక రాజకీయ నాయకులు, అధికారులు ఈ దందాలో పాలుపంచుకుంటున్నారని ఆరోపణలు. గతంలో సీఐడీ కేసులు నమోదు చేసింది.

ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన వ్యవస్థలు

1. GPS ట్రాకింగ్: వాహనాలు సరిహద్దు దాటితే వెంటనే అలర్ట్.

2. సరిహద్దు నియంత్రణ: ఇతర రాష్ట్రాలకు వెళ్లే వాహనాల సీజ్.

3. ఆన్‌లైన్ బుకింగ్, మానిటరింగ్: నిల్వ కేంద్రాల్లో CCTV, రియల్ టైమ్ ట్రాకింగ్.

4. మైనింగ్-పోలీస్ కోఆర్డినేషన్: PD Act కింద కఠిన చర్యలు.

అయితే గత అనుభవాలు హెచ్చరికలు ఇస్తున్నాయి. టెక్నాలజీ ఉన్నా, స్థానిక మాఫియా-అధికారుల అవినీతి ఉంటే అమలు కష్టం. రాత్రి సమయంలో తవ్వకాలు, ర్యాంపుల ద్వారా మళ్లింపు వంటి పద్ధతులు కొనసాగుతున్నట్లు స్థానిక ఫిర్యాదులు వస్తున్నాయి.

అవగాహన నుంచి అమలు వరకు...

చంద్రబాబు నాయుడు చెప్పినట్లు, ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లాలంటే అవగాహన కల్పన తప్పనిసరి. అదే విధంగా ఇసుక విధానంలోనూ పారదర్శకత, టెక్నాలజీ, కఠిన చర్యలు కలిసి రావాలి. ఇసుక కేవలం నిర్మాణ సామగ్రి కాదు నదుల ఆరోగ్యం, రాష్ట్ర ఆదాయం, పర్యావరణ భద్రతకు సంబంధించిన విషయం.

ప్రభుత్వం ఇప్పుడు తీసుకుంటున్న చర్యలు ఫలితం ఇస్తే, ఏపీలో ఇసుక అక్రమాలు చరిత్రగా మారవచ్చు. కానీ మాఫియా శక్తులు ఎప్పటిలాగే రాజకీయ ఆశ్రయం కోసం ప్రయత్నిస్తాయి. ఈ సవాలును ఎదుర్కొని, నిజమైన 'ఫ్రీ సాండ్'ను ప్రజలకు అందించగలిగితేనే ఈ విధానం సార్థకం అవుతుంది.