‘సీజేపీ’ డిమాండ్లను కేంద్రం ప్రభుత్వం అంగీకరిస్తుందా?

సోమవారం (జూలై 20) ఉదయం 10 గంటల ప్రాంతంలో ప్రారంభమై ఆరు గంటల పాటు నిరసనకారులు తమ ఆందోళన కొనసాగించారు. 2011-2012 అన్నాహజారే చేపట్టిన ‘ఇండియా అగైనస్ట్ కరప్షన్’ ఉద్యమం, నిర్భయ ఘటనపై ఇదే స్థాయిలో నిరసనలు జరిగాయి. అయితే ఇవి రెండు కూడా కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంలో ఉన్న సమయంలో జరిగినది.

అంతేగానీ, క్రూరమైన బలప్రయోగం, ప్రతీకారంతో ఎలాంటి అసమ్మతినైనా అణచివేస్తుందనే అపఖ్యాతి ఉన్న ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలోని ప్రస్తుత ప్రభుత్వం హయాంలో కాదు. మోదీ ప్రభుత్వానికి ఉద్వేగభరితమైన ప్రజా నిరసనలు ఎదురుకాలేదని దీని అర్థం కాదు.

అవి అనేక సమస్యలపై ఎదురయ్యాయి, కానీ పార్లమెంటు గడప వరకు ఇంత దగ్గరగా వచ్చినవి మాత్రం ఏవీ లేవు. ఏడాది పాటు సాగిన రైతుల ఆందోళన ఢిల్లీ శివార్లలోనే ఆగిపోయింది. మహిళా రెజ్లర్ల నిరసనలు జంతర్ మంతర్‌కే పరిమితమయ్యాయి.

సోమవారం వేలాదిగా వచ్చిన వారు, గత దశాబ్ద కాలంగా మోదీ ప్రభుత్వం సాధారణీకరించిన నిరసన నియమాలను ధిక్కరించారు. గత కొన్ని నెలల్లో రెండు డజన్లకు పైగా ప్రాణాలను బలిగొన్న దేశంలోని కుళ్ళిపోతున్న విద్యా వ్యవస్థపై జవాబుదారీతనం కోరుతూ వారు తమ ప్రాణాలను సైతం పణంగా పెట్టి వచ్చారు. తాము సిద్ధమవుతున్న వివిధ పరీక్షల ప్రశ్నపత్రాలు లీక్ అవ్వడంతో పిల్లలు ఆత్మహత్య చేసుకున్నారు.

నాయకత్వం లేకపోయినా నిరసనకారులు దృఢ నిశ్చయంతో ముందుకు సాగారు. సోమవారం ఉదయం వర్షాకాల సమావేశాల కోసం సమావేశమైన పార్లమెంటు వరకు వారిని నడిపించి, కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా, విద్యా వ్యవస్థలో సంస్కరణలు వంటి తమ డిమాండ్లను వినిపించడానికి ప్రభుత్వం అనుమతిస్తుందని ఎవరూ ఊహించలేదు.

అయినప్పటికీ, వారు వచ్చారు. గత నెల రోజులుగా పరీక్ష పత్రాల లీకేజీ సమస్యపై బొద్దింక జనతా పార్టీ సభ్యులు, వాంగ్‌చుక్ నిరసన తెలుపుతున్న జంతర్ మంతర్ నుంచి వారు కవాతు ప్రారంభించారు. ఇకపై జరిగే నిరసనకు నాయకుడు లేడన్న విషయం వారికి పట్టింపు లేదు.

వాంగ్‌చుక్ సఫ్దర్‌జంగ్ ఆసుపత్రికే పరిమితమయ్యారు. సీజేపీ వ్యవస్థాపకుడు అభిజీత్ దీప్కే, తాను పిలుపునిచ్చి, అద్భుత విజయం సాధించానని ఇప్పుడు చెప్పుకుంటున్న మార్చ్‌కు నాయకత్వం వహించకుండా జంతర్ మంతర్ నిరసన వేదిక వద్దే ఉండిపోయారు. సీజేపీకి చెందిన ఇతర సుపరిచిత నాయకులైన సౌరవ్ దాస్, అశుతోష్ రాంకా కూడా ప్రభుత్వం నుంచి చర్చలకు పిలుపు వచ్చిందని పేర్కొంటూ, వెంటనే అదృశ్యమయ్యారు.

కేంద్ర మంత్రి జేపీ నడ్డాతో వారి సమావేశాలు మధ్యాహ్నం 2 గంటలకు, ఆ తర్వాత 4 గంటలకు మాత్రమే జరిగాయి. సీజేపీకి చెందిన మరో అధికార ప్రతినిధి విజేత దహియా మొత్తం కార్యక్రమానికి గైర్హాజరయ్యారు. మార్చ్‌కు ఎందుకు హాజరు కాలేదనే ప్రశ్నలను తప్పించుకుంటూ ఆయన ఒక మెట్రో స్టేషన్‌లో తిరుగుతున్న వీడియోలు అప్పటి నుంచి వైరల్ అయ్యాయి.

ఈ విధంగా, మొదట సీజేపీ నిరసనగా భావించినది, త్వరలోనే వేలాది మంది అనామక, గుర్తింపులేని పౌరులు సంయుక్తంగా నిర్వహించిన నిరసనగా రూపాంతరం చెందింది. వీరందరూ జల్లెడ నుంచి నీళ్లు కారిపోయేలా ప్రశ్నపత్రాలు ఉన్న పరీక్షా విధానం, పెరుగుతున్న నిరుద్యోగం పట్ల తమదైన రీతిలో అసంతృప్తితో ఉన్నారు.

జవాబుదారీతనం తమకు అతీతమని భావించే ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా సోమవారం జరిగిన అహింసాత్మక తిరుగుబాటును సీజేపీ నిరసనగానో లేదా కేవలం రాజకీయ నిరసనగానో అభివర్ణించడం తీవ్ర అన్యాయం అవుతుంది. అది నిస్సందేహంగా 'వారి' నిరసన. దానిని పోలీసు బారికేడ్లు, లాఠీచార్జి, కన్నీటి వాయువు ఏవీ అడ్డుకోలేకపోయాయి.

సీజేపీ నిరసనకు మద్దతు ఇవ్వడంలో ప్రతిపక్షం సందేహించింది. వాంగ్‌చుక్ నిరవధిక నిరాహార దీక్ష దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టించడం మొదలయ్యాక ప్రతిపక్షం మద్దతు పలికింది. జూలై 18న ఆయనను జంతర్ మంతర్ నుంచి ఖాళీ చేయించి సఫ్దర్‌జంగ్ ఆసుపత్రికి తరలించాలన్న ప్రభుత్వ నిర్ణయంతో వారి ఆగ్రహం మరింత పెరిగింది.

సోమవారం ప్రతిపక్ష ఎంపీలు హాజరు కావడమే కాకుండా, తమ పార్టీ కార్యకర్తలను కూడా పెద్ద సంఖ్యలో వెంట తీసుకువచ్చారు. కేంద్రం నుంచి ఎలాంటి స్పందన రాని ఈ నిరసన నుంచి బయటపడే మార్గం కోసం శనివారం రాత్రి వరకు తీవ్రంగా అన్వేషిస్తున్నట్లు కనిపించిన వాంగ్‌చుక్, డిప్కేల కన్నా సహజంగానే చాలా పెద్దదిగా మారిన ఈ నిరసనలో ప్రతిపక్ష సభ్యుల సంఖ్య మరింత పెరిగింది.

2025 ఢిల్లీ ఎన్నికలలో తమ పార్టీ ఘోర పరాజయం తర్వాత జాతీయ రాజధానిలో అరుదుగా కనిపించిన మాజీ సీఎం అతిషి, మనీష్ సిసోడియా, గోపాల్ రాయ్ వంటి ఆప్ నాయకులందరూ, ఒకప్పుడు ఆప్‌లో కీలక సోషల్ మీడియా మేనేజర్‌గా పనిచేసిన దీప్కేకు మద్దతుగా తరలివచ్చారు.

తృణమూల్ కాంగ్రెస్ కు చెందిన మహువా మోయిత్రా, అలాగే ఆజాద్ సమాజ్ పార్టీ అధినేత చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ కూడా హాజరయ్యారు. సమాజ్‌వాదీ పార్టీ తమ ఎంపీల బృందాన్ని పంపింది, ఇందులో డింపుల్ యాదవ్, రుచి వీరా, ప్రియా సరోజ్ ముందు వరుసలో ఉన్నారు. కాంగ్రెస్ కు చెందిన రేణుకా చౌదరి కూడా హాజరయ్యారు.

పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాలు ప్రారంభం అయ్యే సమయానికి ఆందోళనకారులు అక్కడి రోడ్లను దిగ్భంధించే ప్రయత్నం చేయడంతో పోలీసులు వారిని కఠినంగా ఆపే ప్రయత్నం చేస్తున్నారని నివేదికలు వచ్చాయి. మొదట వెనక్కి నెట్టడం, తరువాత లాఠీచార్జ్ చేయడం, బాష్పవాయువు ప్రయోగాలు జరిగాయి.

లోక్‌సభలో.. ప్రతిపక్షం ప్రధాన్ రాజీనామా డిమాండ్‌తో పాటు ఇతర సమస్యలతో పదేపదే సభను వాయిదా వేయించింది. రాజ్యసభలో, ప్రతిపక్ష నాయకుడు, కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున్ ఖర్గే, పరీక్షా పత్రాల లీకేజీలపై ప్రభుత్వాన్ని వివరణ కోరుతూ, అమానుషమైన పోలీసు అణచివేతను ప్రశ్నిస్తూ గర్జించారు. అయితే, రాజ్యసభ ఛైర్మన్ సి.పి. రాధాకృష్ణన్ ఆయన ప్రసంగాన్ని అకస్మాత్తుగా అడ్డుకుని, వెంటనే సభను వాయిదా వేశారు.

మధ్యాహ్నానికి, నిరసనకారులు అణచివేతను ధిక్కరిస్తూ పార్లమెంట్ వైపు తమ యాత్రను కొనసాగిస్తుండగా, పార్లమెంట్ ప్రాంగణం తిరుగుబాటును తిప్పికొట్టడానికి సిద్ధమవుతున్న ఒక దుర్గంలా కనిపించింది. ప్రాంగణంలోకి ప్రవేశ ద్వారాలను మూసివేశారు.

అన్ని ద్వారాల వద్ద త్వరిత ప్రతిచర్య బృందాలను మోహరించి, వారి స్నైపర్లను సిద్ధంగా ఉంచారు. పార్లమెంట్ మకర ద్వారం సమీపంలో, కిలోమీటరు కన్నా తక్కువ దూరంలో నిరసనకారులపై పదేపదే టియర్ గ్యాస్ ప్రయోగిస్తున్న శబ్దాలు వినిపించాయి.

సాయంత్రం 5 గంటలకల్లా పోలీసులు జంతర్ మంతర్‌ను ఖాళీ చేయించడం ప్రారంభించగా, సంసద్ మార్గ్‌కు దారితీసే వీధుల్లో ఇంకా ఉన్న నిరసనకారులపై అణచివేత కూడా నెమ్మదించింది. ఇప్పుడు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రతీకారం తీర్చుకుంటుంది.

సోమవారం ఇప్పటికే అదుపులోకి తీసుకున్న నిరసనకారులతో పాటు, గుర్తించగలిగిన ఇతరులపై అల్లర్లు, రాళ్ల దాడి, ప్రజాశాంతికి భంగం కలిగించడం, హింసను ప్రేరేపించడం వంటి వివిధ శిక్షార్హమైన నేరాల కింద కేసులు నమోదు చేయడం ప్రారంభించాలని కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఢిల్లీ పోలీసులను ఆదేశించినట్లు తెలిసింది.

సీజేపీ ప్రతినిధులు కేంద్రమంత్రి జేపీ నడ్డాతో సమావేశం అయినప్పటికీ వారు పెట్టిన డిమాండ్లను అంగీకరించడానికి కేంద్రం ఆలోచిస్తున్నట్లు సమాచారం. ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేయాలన్న తమ డిమాండ్‌ను పునరుద్ఘాటించడంతో పాటు, సఫ్దర్‌జంగ్ ఆసుపత్రి నుంచి వాంగ్‌చుక్‌ను విడుదల చేయాలని, అలాగే ఈ ఏడాది ఆరంభంలో పరీక్ష పేపర్ లీక్ అయిన తర్వాత ఆత్మహత్య చేసుకున్న నీట్ అభ్యర్థుల కుటుంబాలకు కోటి రూపాయల పరిహారం చెల్లించాలని దాస్, రాంకాలు కేంద్రాన్ని కోరారు.

సఫ్దర్‌జంగ్ ఆసుపత్రి నుంచి వాంగ్‌చుక్‌ను డిశ్చార్జ్ చేసే విషయం ఇప్పటికే ఢిల్లీ హైకోర్టులో అప్పీల్‌లో ఉంది. దీనితో, తాము కోర్టు నిర్ణయానికే కట్టుబడి ఉంటామని చెప్పుకోవడానికి కేంద్రానికి అవకాశం ఉంది. ప్రధాన్ తక్షణ రాజీనామాకు కూడా ఆస్కారమే లేదని, మోదీ తనకు "ఎవరినీ అలాంటి షరతులు విధించడానికి ఎప్పటికీ అనుమతించరని" ప్రభుత్వ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.

విద్యార్థుల కుటుంబాలకు పరిహారం చెల్లించే విషయానికి వస్తే, ప్రభుత్వం ఆ డిమాండ్‌ను పరిశీలిస్తున్నామని, కానీ వెంటనే హామీ ఇవ్వలేమని సీజేపీకి చెప్పే అవకాశం ఉంది. ఎందుకంటే అలా చేయడం వల్ల, కేంద్రాన్ని నిందిస్తూ ఆత్మహత్య చేసుకున్న వారి బంధువుల నుంచి కూడా ఇలాంటి డిమాండ్ల వెల్లువకు దారితీయవచ్చు.

గత నెల రోజులుగా సీజేపీ నిరసనను ఏమాత్రం పట్టించుకోకుండా, సీజేపీ ద్వయంతో చర్చలు జరపడానికి నడ్డాను నియమించాలన్న ప్రభుత్వ నిర్ణయం, సోమవారం నాటి మార్చ్‌కు ఇంత భారీ సంఖ్యలో ప్రజలు వస్తారని ప్రభుత్వం ఊహించలేదనే విషయాన్ని సూచిస్తోందని బీజేపీ వర్గాలు అంగీకరిస్తున్నాయి.

నిరసనకారుల రాజకీయ లేదా సామాజిక అనుబంధాలు ఏమైనప్పటికీ, మేము ఈ రకమైన సమావేశాన్ని ఊహించలేదు అన్నది వాస్తవం. పోలీసుల అణచివేత, విద్యార్థులు, యువకులు దెబ్బలు తింటూ, పుర్రెలు, ఎముకలు పగిలినా కూడా ప్రదర్శనను కొనసాగిస్తున్న దృశ్యాలు... ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా మన ప్రతిష్టను దెబ్బతీసే చాలా శక్తివంతమైన చిత్రం.

ప్రభుత్వానికి వెంటనే జోక్యం చేసుకుని, నిరసనకారుల ఆగ్రహాన్ని కారణంగా చూపడం తప్ప మరో మార్గం లేదు, అందుకే నడ్డా సీజేపీ సభ్యులను కలిశారు. ఇప్పుడు ఈ విషయం ఎలా మారుతుందో చూడాలి. ఇది కేవలం ఒక రోజు ప్రదర్శన అవుతుందా లేక నిరసన మరేదైనా రూపంలో కొనసాగి దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు వ్యాపిస్తుందా అనేది చూడాలి," అని ఒక కేంద్ర మంత్రి 'ది ఫెడరల్'తో అన్నారు.

సోమవారం నాటి నిరసన తర్వాత దానిని విరమించుకోవాలని నిర్ణయించుకున్న వాంగ్‌చుక్, శాంతియుత ఆందోళనకారులపై పోలీసుల అణచివేతకు నిరసనగా తన దీక్షను విరమించకూడదని నిర్ణయించుకున్నారు. శనివారం పోలీసులు వాంగ్‌చుక్‌ను జంతర్ మంతర్ నుంచి తీసుకువెళ్లిన తర్వాత "నిరవధిక నిరాహార దీక్ష" చేపట్టిన దీప్కే, అయితే, వాంగ్‌చుక్ అభ్యర్థన మేరకు సోమవారం తన దీక్షను వెంటనే విరమించారు.

అయినప్పటికీ, సోమవారం రాత్రికి జంతర్ మంతర్ వద్ద మళ్లీ గుమిగూడటం ప్రారంభించిన ప్రజలతో దీప్కే, రాంకా మాట్లాడుతూ, నడ్డా తమ డిమాండ్లకు స్పందించనందున, భవిష్యత్తులో జరిపే ఏవైనా చర్చల కోసం ప్రభుత్వం తమ వద్దకు నిరసన ప్రదేశానికి రావాలని తాము కోరుకుంటున్నట్లు చెప్పారు. స్పష్టంగా, నిరసనకు భారీ సంఖ్యలో ప్రజలు తరలిరావడంతో, దీప్కే తన సీజేపీని ఈ ప్రజా ఉద్యమానికి సారథిగా నిలబెట్టడానికి మరింత ధైర్యం పుంజుకున్నారు.

అయితే, ఈ ఉద్యమానికి ఆయన గానీ, దాస్, రాంకా, దహియా వంటి ఆయన సహచరులు గానీ వాస్తవానికి నాయకత్వం వహించడానికి ఇష్టపడలేదు. పోలీసుల లాఠీలు, బాష్ప వాయువు, రాళ్లు, అలాగే తదనంతరం రాబోయే చట్టపరమైన చర్యలు ఏవీ ప్రస్తుతానికి సీజేపీ నాయకత్వం నుంచి తప్పించుకున్నాయి.

బహుశా ఇది, భవిష్యత్తులో దీప్కే వర్గంతో ఏదైనా సంప్రదింపులు జరిపితే, కేంద్రానికి ఉపయోగించుకోవడానికి ఒక బేరసారాల అస్త్రాన్ని అందించి ఉండవచ్చు. ఒక రోజు నిరసనకు మించి, అసమ్మతిని అణచివేయడానికి క్రూరమైన బలాన్ని ఉపయోగించాలనే తమ ఆసక్తిని కేంద్రం, దాని ఢిల్లీ పోలీసులు ప్రదర్శిస్తున్న నేపథ్యంలో, ఈ నిరసనలు పెరుగుతూనే ఉంటాయా లేదా జంతర్ మంతర్ వద్ద దీప్కే ధర్నా ప్రారంభ రోజుల్లో ఆకర్షించిన పలుచని జనసమూహాల స్థాయికి తిరిగి వస్తాయా అనేది ఇప్పుడు చూడాలి.

అయితే, సోమవారం నాటి నిరసన స్పష్టం చేసిన విషయం ఏమిటంటే, పేపర్ లీక్‌లు, నిరుద్యోగం వంటి సమస్యలపై ప్రజాగ్రహం, ముఖ్యంగా జెన్ జీ, యువతలో ఉన్న కోపం కేవలం ప్రతిపక్షాల కల్పన మాత్రమే కాదు. పోలీసు చర్యలు, జైలు శిక్ష, కోర్టు పోరాటాల బెదిరింపులు ఉన్నప్పటికీ, ఈ ఆగ్రహం కాలక్రమేణా లోలోపల రగులుకుంటూ ఉంది.

పూర్తిస్థాయి ప్రభుత్వ వ్యతిరేక ఆగ్రహంగా మారడానికి కేవలం ఒక ఉత్ప్రేరకం చాలు. 2029 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ముందు, వచ్చే ఏడాది ప్రారంభంలో ఉత్తర ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, పంజాబ్‌లతో మొదలయ్యే, అంతకు ముందు జరగబోయే మొత్తం డజను అసెంబ్లీ ఎన్నికల నేపథ్యంలో ప్రతిపక్షాలు కూడా ఈ ఆగ్రహాన్ని తమకు అనుకూలంగా మలచుకోగలవు.