వెలిగొండకు నీరు, ట్రయల్ రన్ విజయవంతం

ఆదివారం కొల్లం వాగు వద్ద గేట్లు ఎత్తగా, సొరంగం నుంచి కృష్ణా జలాలు ఫీడర్ కెనాల్‌లోకి ప్రవేశించాయి. నీరు సుమారు నాలుగు కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి డోర్నాల మండలం గంటవానిపల్లె సమీపంలోని క్రాస్ రెగ్యులేటర్ వద్దకు చేరుకుంది. ట్రయల్ రన్ విజయవంతమైందని అధికారులు తెలిపారు. సోమవారం అదే క్రాస్ రెగ్యులేటర్ వద్ద సీఎం జలహారతి ఇచ్చి, గేట్లు ఎత్తి నల్లమల సాగర్‌లోకి 10.70 టీఎంసీల కృష్ణా జలాలను విడుదల చేయనున్నారు.

సీఎం సోమవారం ఉదయం గంటవానిపల్లెకు చేరుకుని ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించి, ప్రారంభ స్తంభం ఆవిష్కరించి, ప్రాజెక్టు గేట్లు తెరవనున్నారు. శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ ఫోర్‌షోర్ (కొల్లం వాగు) నుంచి గురుత్వాకర్షణ ద్వారా నీటిని నల్లమల కొండల కింద సొరంగాల ద్వారా తరలించి నల్లమల సాగర్‌లో నిల్వ చేసి, ప్రధాన కాలువల ద్వారా సాగు, తాగునీటికి ఉపయోగించడమే ప్రాజెక్టు లక్ష్యం.

తొలి దశతో సుమారు 1.19 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, నాలుగు లక్షల మందికి తాగునీరు అందనుంది. పూర్తి స్థాయిలో పనిచేసినప్పుడు ప్రకాశం, మార్కాపురం, నెల్లూరు, కడప జిల్లాల్లో 30 మండలాల్లో 4.47 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, ఫ్లోరైడ్ ప్రాంతాలతో సహా 23 లక్షల మందికి తాగునీరు అందే అవకాశం ఉంది. ఆయకట్టులో ఉమ్మడి ప్రకాశం వాటా 3.36 లక్షల ఎకరాలు, నెల్లూరు 84 వేలు, కడప 27,200 ఎకరాలు. రెండో దశలో మరో 3.283 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, 11.25 లక్షల మందికి తాగునీరు కల్పించాలని ప్రణాళిక ఉంది.

ప్రాజెక్టు రెండు సొరంగాలు కలిపి సుమారు 18.8 కిలోమీటర్లు. ఫీడర్ కెనాల్స్ 21.8 కిలోమీటర్లు. ఫీడర్ కెనాల్‌కు కాంక్రీట్ రిటైనింగ్ గోడలు, లైనింగ్ పనులు రూ.456 కోట్లతో పూర్తయ్యాయి. ప్రస్తుత అంచనా వ్యయం సుమారు రూ.10,200 కోట్లు. కూటమి ప్రభుత్వం గత రెండేళ్లలో రూ.2,250 నుంచి రూ.2,400 కోట్లు ఖర్చు చేసిందని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.

నల్లమల సాగర్ ముంపు కారణంగా 11 గ్రామాల నుంచి వేలాది కుటుంబాలు నిర్వాసితులయ్యాయి. ప్రభుత్వం మూడు విడతల్లో 6,206 కుటుంబాలకు రూ.768 కోట్ల పరిహారం చెల్లించింది. గెజిట్, సర్వేల్లో లేని అర్హులకు రూ.169 కోట్లు, 2019 తర్వాత 18 ఏళ్లు నిండిన వారికి ఒక్కొక్కరికి రూ.2 లక్షల చొప్పున అదనపు పరిహారం ప్రకటించారు.

కరువు, ఫ్లోరైడ్‌తో సతమతమవుతున్న పశ్చిమ ప్రకాశం, మార్కాపురం ప్రాంత రైతులు సోమవారం కృష్ణమ్మ పరుగులు చూసేందుకు సిద్ధమవుతున్నారు. ఎల్‌నినో కారణంగా వర్షాభావం, శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్‌లో తక్కువ ఇన్‌ఫ్లోలు ఉన్నప్పటికీ తొలి దశ నీటి విడుదలను ప్రభుత్వం కొనసాగిస్తున్నట్లు సీఎం ఇప్పటికే ప్రకటించారు.

ప్రాజెక్టు కీలక అంకెలు

- శంకుస్థాపన: 1996 మార్చి 5

- తొలి దశ ప్రారంభం: 2026 ఆగస్టు 31

- తొలి దశ నీరు: 10.70 టీఎంసీలు

- తొలి దశ సాగు: 1.19 లక్షల ఎకరాలు

- తొలి దశ తాగునీరు: 4 లక్షల మంది

- పూర్తి సాగు లక్ష్యం: 4.47 లక్షల ఎకరాలు (30 మండలాలు)

- పూర్తి తాగునీటి లక్ష్యం: 23 లక్షల మంది

- అంచనా వ్యయం: రూ.10,200 కోట్లు