అమరావతి ప్లాట్లపై అందని బ్యాంకు రుణాలు
ఆలస్యాలు, అడ్డంకులు, ఆశలు ఆవిరి.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని అమరావతి నిర్మాణంలో భాగంగా ల్యాండ్ పూలింగ్ స్కీమ్ (LPS) కింద అలాట్ చేసిన ప్లాట్లపై బ్యాంకు రుణాలు తీసుకోవడం ఒక పెద్ద సవాలుగా మారింది. స్టేట్ లెవల్ బ్యాంకర్స్ కమిటీ (SLBC) సర్క్యులర్ (తేదీ 15.07.2025) ప్రకారం బ్యాంకులు ఈ ప్లాట్లపై రుణాలు ఇవ్వాలని సూచించినప్పటికీ, ఇన్నేళ్లుగా పూర్తి స్థాయి సహకారం అందకపోవడం రైతులను నిరాశకు గురిచేస్తోంది. క్యాపిటల్ రీజియన్ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ (CRDA) రైతులకు అవగాహన కల్పించేందుకు సంవత్సరానికి రెండుసార్లు గ్రామ సభలు నిర్వహిస్తున్నప్పటికీ, నిర్మాణ అనుమతులు లేకపోవడం వల్ల బ్యాంకులు రుణాలు మంజూరు చేయడంలో వెనుకడుగు వేస్తున్నాయి.
2015లో TDP ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన అమరావతి LPS మొదటి ఫేజ్లో 29 గ్రామాల్లో 34,000 ఎకరాలు సమర్పించిన రైతులు డెవలప్డ్ ప్లాట్లు, వార్షిక యాన్యూటీలు, సామాజిక ప్రయోజనాలు పొందుతారని ఆశించారు. అయితే 2019లో YSRCP ప్రభుత్వం మూడు రాజధానుల ప్రతిపాదన చేయడంతో ప్రాజెక్టు స్తంభించిపోయింది. రైతులు 1,900 రోజులు నిరసనలు చేశారు. న్యాయపోరాటాలు జరిగాయి. వరల్డ్ బ్యాంక్ రిపోర్టు ప్రకారం LPS కింద ప్లాట్లు ఇంకా అందజేయక పోవడం, యాన్యూటీలు, లోన్ ఇప్పించటాలు వంటి హామీలు అమలు కావడం లేదని రైతులు ఆరోపిస్తున్నారు. హైకోర్టు 2022లో ప్లాట్లు అందజేయాలని ఆదేశించినప్పటికీ ఆలస్యాలు కొనసాగాయి.
2024లో కూటమి ప్రభుత్వం తిరిగి అమరావతి నిర్మాణాన్ని వేగవంతం చేసింది. నవంబర్ 2025లో క్యాబినెట్ LPS-IIని ఆమోదించి, 16,666 ఎకరాలు సమీకరించడానికి గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇచ్చింది. అలాగే NaBFID నుంచి రూ. 7,500 కోట్ల లోన్ను మంజూరు చేసుకుని, 29 LPS గ్రామాల్లో ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ డెవలప్మెంట్ను నవంబర్ 21 నుంచి ప్రారంభించింది. ఈ లోన్ను ల్యాండ్ పూలింగ్ ద్వారా సమకూరే నిధులతో తిరిగి చెల్లించాలని మంత్రి నారాయణ తెలిపారు. అమరావతిని సెల్ఫ్-ఫైనాన్స్డ్ సిటీగా మారుస్తామని ప్రకటించారు.
బ్యాంకు రుణాల విషయానికి వస్తే SLBC సర్క్యులర్ ద్వారా బ్యాంకులు అలాట్ ప్లాట్లపై రుణాలు ఇవ్వాలని సూచించారు. కానీ ప్రధాన సమస్య నిర్మాణ అనుమతులు. ప్లాట్లు రిజిస్ట్రేషన్ అయిన తరువాత కూడా CRDA ఇంతవరకు నిర్మాణాలకు అనుమతులు ఇవ్వలేదు. బ్యాంకులు రుణాలు మంజూరు చేయడానికి నిర్మాణ అనుమతి, బిల్డింగ్ ప్లాన్ అప్రూవల్ వంటివి తప్పనిసరి. దీంతో రైతులు ప్లాట్లపై లోన్లు పొందలేక పోతున్నారు. PSU బ్యాంకులకు CRDA ల్యాండ్ అలాట్ చేసినప్పటికీ (ఉదాహరణకు పంజాబ్ నేషనల్ బ్యాంక్, NABARDకు ఎకరాలు), ఇది రైతుల లోన్లకు పూర్తి సహాయం అందించలేదు.
CRDA రైతులకు అవగాహన కల్పించేందుకు గ్రామ సభలు నిర్వహిస్తోంది. సంవత్సరానికి రెండుసార్లు ఈ సభలు రుణాల ప్రయోజనాలు, అర్హతలు వివరిస్తాయి. అయితే ఈ చర్యలు మోడరేట్ సక్సెస్ మాత్రమే సాధిస్తాయి. ఎందుకంటే రైతులలో అపనమ్మకం ఇంకా ఉంది. ఇన్ఫ్రా డెవలప్మెంట్ ఆలస్యం వల్ల ప్లాట్లు ఇంకా పూర్తిగా అందజేయక పోవడం, వరల్డ్ బ్యాంక్ రిపోర్టు ప్రకారం LPS నివాస ప్రాంతం నుంచి ఇష్టం లేకుండా లేదా బలవంతంగా తరలించబడటం జరుగుతోందనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
బ్యాంకు సహకారం పూర్తిగా అందుబాటులోకి రావాలంటే ముందుగా నిర్మాణ అనుమతులు వేగవంతం చేయాలి. రూ. 7,500 కోట్ల లోన్తో ఇన్ఫ్రా పనులు ప్రారంభమవుతున్నాయి కాబట్టి, 2026లో ప్లాట్ డెవలప్మెంట్ వేగం పుంజుకుంటుంది. బ్యాంకులతో సమన్వయం పెంచి, రుణాల ప్రక్రియను సులభతరం చేస్తే 50-70 శాతం రైతులు లబ్ధి పొందవచ్చు. కానీ రాజకీయ అస్థిరత లేదా లిటిగేషన్ ఆలస్యాలు కొనసాగితే సమస్యలు మరింత పెరుగుతాయి. మొత్తంగా CRDA ప్రయత్నాలు ఆశాజనకంగా ఉన్నప్పటికీ, పారదర్శకత, వేగవంతమైన అమలు కీలకం. రైతులు మళ్లీ విశ్వాసం పొందాలంటే హామీలు నెరవేరాలి. అప్పుడే అమరావతి డ్రీమ్ సిటీగా మారుతుంది.
