సుదీర్గ కాలం తరువాత ‘ఐపీఎస్ బాలు’ కు కీలక పోస్టు
సవాళ్ల మధ్య కొత్త ఆర్టీసి ఎండి
ఆంధ్రప్రదేశ్ స్టేట్ రోడ్ ట్రాన్స్పోర్ట్ కార్పొరేషన్ (ఏపీఎస్ఆర్టీసీ)కు సీనియర్ ఐపీఎస్ అధికారి ఎన్ బాలసుబ్రమణ్యం నూతన మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ (ఎండీ), వైస్ చైర్మన్గా బాధ్యతలు స్వీకరించనున్నారు. గత టీడీపీ ప్రభుత్వ హయాంలో రవాణా శాఖను పర్యవేక్షించిన అనుభవంతో ఆయన నియామకం జరిగింది. ఇటీవలి నియామకాల్లో ఎమ్ టి కృష్ణబాబు కూడా ఎండీగా పనిచేశారు. కానీ బాలసుబ్రమణ్యం పరిపాలనా క్రమశిక్షణతో సంస్థను మరింత బలోపేతం చేయనున్నారని ఆశాభావం వ్యక్తమవుతోంది. అయితే ఆర్టీసీ ప్రస్తుత స్థితిగతులు సవాళ్లతో నిండి ఉన్నాయి. మహిళలకు ఉచిత బస్సు ప్రయాణ పథకం (స్ట్రీ శక్తి) ఒకవైపు సంస్థకు ఆదరణ తెచ్చిపెట్టినప్పటికీ, మరోవైపు ఆర్థిక ఒత్తిడిని పెంచుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో బాలసుబ్రమణ్యం ముందున్న రోడ్మ్యాప్ ఎలా ఉండబోతోందనేది ప్రయాణికుల్లో చర్చనియాంశమైంది.
స్ట్రీ శక్తి పథకం: వరమా? భారమా?
2025 ఆగస్టు 15న ప్రారంభమైన స్ట్రీ శక్తి పథకం కింద మహిళలు, బాలికలు, ట్రాన్స్జెండర్ వ్యక్తులు ఏపీఎస్ఆర్టీసీ బస్సుల్లో ఉచితంగా ప్రయాణించవచ్చు. ఇది పల్లె వెలుగు, ఎక్స్ప్రెస్, మెట్రో ఎక్స్ప్రెస్ వంటి ఐదు కేటగిరీల బస్సులకు వర్తిస్తుంది. ప్రతిరోజు 23-25 లక్షల మహిళలు ఈ సౌకర్యాన్ని ఉపయోగించుకుంటున్నారు, మొత్తం ప్రయాణికుల్లో 65-67 శాతం మహిళలే ఉంటున్నారు. దీంతో ఆక్యుపెన్సీ రేటు 90 శాతానికి చేరింది. సంస్థ ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని మెరుగుపరిచింది.
అయితే ఈ పథకం వల్ల సంస్థకు ఆర్థిక భారం పెరిగింది. ప్రభుత్వం నుంచి రీయింబర్స్మెంట్లు ఆలస్యమవుతున్నాయి. ప్రస్తుతం సుమారు రూ. 600 కోట్ల బకాయిలు పెండింగ్లో ఉన్నాయి. ఇది సంస్థ రోజువారీ నిర్వహణను ప్రభావితం చేస్తోంది. యూనియన్లు ఈ ఆలస్యాలు సంస్థను కష్టాల్లోకి నెట్టేస్తాయని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. విశ్లేషకుల అంచనా ప్రకారం, పథకం వార్షిక ఖర్చు రూ. 1,942 కోట్లు. నెలవారీ రూ. 162 కోట్లు. బకాయిలు సకాలంలో చెల్లించకపోతే డీజిల్ సరఫరా, బస్సుల నిర్వహణ వంటి ప్రాథమిక కార్యకలాపాలకు అంతరాయం కలుగుతాయి.
ఆర్థిక స్థితిగతులు: నష్టాలు vs రికార్డ్ రెవెన్యూ
ఏపీఎస్ఆర్టీసీ ప్రస్తుతం ఆపరేటింగ్ లాసెస్లో కొనసాగుతోంది. 2023-24లో రూ. 1,566.69 కోట్ల నష్టం నమోదైంది. డీజిల్ ధరల పెరుగుదల, టికెట్ ధరల స్థిరత్వం, పాత బస్సుల నిర్వహణ ఖర్చులు ఇందుకు కారణాలు. ఉద్యోగుల జీతాలు, పీఎఫ్, గ్రాట్యుటీ వంటివి సంస్థ సొంత నిధుల నుంచే చెల్లించాలి. రిటైర్డ్ ఉద్యోగుల సెటిల్మెంట్స్లో జాప్యం జరుగుతోంది.
మరోవైపు సంక్రాంతి తర్వాత జనవరి 19, 2026న సంస్థ రికార్డు స్థాయిలో 5.06 మిలియన్ ప్రయాణికులతో రూ. 27.68 కోట్ల రెవెన్యూ సాధించింది. స్ట్రీ శక్తి పథకం దీనికి ముఖ్య కారణం. అయితే ఇది తాత్కాలిక ఉపశమనం మాత్రమే. ముఖ్యంగా PPP మోడ్లో ఆరు బస్ స్టేషన్ల డెవలప్మెంట్ ప్రతిపాదనలపై (విజయవాడ ఆటోనగర్, కర్నూల్ రాజ్విహార్ మొదలైనవి) యూనియన్లు ప్రైవేటైజేషన్ భయాలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ఇది సంస్థ ఆస్తులను ప్రైవేట్ చేతుల్లోకి తీసుకువెళ్తుందని ఆరోపణలు వస్తున్నాయి.
భవిష్యత్తు కార్యాచరణ: ఎలక్ట్రిక్ బస్సులు, కార్గో విస్తరణ
ఎలక్ట్రిక్ బస్సులు: PM ఈ-బస్ సేవా స్కీమ్ కింద 1,050 ఎలక్ట్రిక్ బస్సులు మార్చి 2027 నాటికి ప్రవేశపెట్టనున్నారు. మొత్తం 2,500 ఎలక్ట్రిక్, సీఎన్జీ బస్సులు 2031 నాటికి ఫ్లీట్లో చేర్చాలని ప్లాన్. ఇది ఇంధన ఖర్చులను తగ్గించి, పర్యావరణ హితాన్ని పెంచుతుంది. చార్జింగ్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అభివృద్ధికి రూ. 237 కోట్లు కేటాయింపు జరిగింది.
కార్గో, నాన్-ఫేర్ రెవెన్యూ: ప్రస్తుతం కార్గో సర్వీసెస్ నుంచి వార్షికంగా రూ. 210 కోట్ల ఆదాయం వస్తోంది. దీన్ని విస్తరించి బస్ స్టేషన్లలో ఖాళీ స్థలాలను వాణిజ్య అవసరాలకు లీజుకు ఇవ్వడం ద్వారా అదనపు ఆదాయాన్ని పెంచాలి.
ప్రయాణికుల సౌకర్యాలు, సిబ్బంది వెల్ఫేర్: బస్ స్టేషన్లలో మరుగుదొడ్లు, తాగునీరు, ఫర్నిచర్ ఆధునీకరణకు ప్రాధాన్యం. సిబ్బంది మనోస్థైర్యాన్ని పెంచి, క్షేత్రస్థాయి సమస్యలను పరిష్కరించాలి.
అద్దె బస్సులు: సొంత బస్సుల కొనుగోలుకు భారీ నిధులు అవసరం కావడంతో అద్దె ప్రాతిపదికన బస్సులు తీసుకోవడం పరిగణనలో ఉంది. కానీ యూనియన్లు దీన్ని సుదీర్ఘకాలంలో నష్టదాయకమని వాదిస్తున్నాయి.
ప్రభుత్వ అండతోనే విజయం
బాలసుబ్రమణ్యం పరిపాలనా అనుభవం ఏపీఎస్ఆర్టీసీకి కొత్త ఊపిరి పోస్తుంది. అయితే ప్రభుత్వం బకాయిలు చెల్లించి, నిధులు సకాలంలో అందజేయకపోతే సవాళ్లు మరింత పెరుగుతాయి. స్ట్రీ శక్తి వంటి పథకాలు సమాజానికి మేలు చేసినప్పటికీ, సంస్థ ఆర్థిక ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడం కీలకం. ఎలక్ట్రిక్ బస్సులు, కార్గో విస్తరణలు సుస్థిర అభివృద్ధికి మార్గం సుగమం చేస్తాయి. ప్రజా రవాణా సంస్థను గట్టెక్కించడం ఇప్పుడు సమయానుగుణం.
