న్యాయం ఆలస్యమవ్వడం అంటే న్యాయాన్ని నిరాకరించడమే. దశాబ్దాలుగా భారత న్యాయవ్యవస్థను వేధిస్తున్న అతిపెద్ద సమస్య పెండింగ్ కేసులు. సామాన్యుడు కోర్టు మెట్లు ఎక్కాలంటేనే భయపడే పరిస్థితి నుంచి, బాధితులకు సత్వర న్యాయం అందించే దిశగా విజయవాడలో ఆదివారం ఒక కీలక అడుగు పడింది. విజయవాడ కోర్టు కాంప్లెక్స్లో కొత్తగా ప్రారంభమైన ఐదు సీనియర్ సివిల్ జడ్జి కోర్టులు.. పెండింగ్ కేసుల భారంతో కునారిల్లుతున్న వ్యవస్థకు కొత్త ఊపిరి పోస్తాయా? అన్నదే ఇప్పుడు మిగిలిన ప్రశ్న. ఏళ్ల తరబడి సాగే విచారణలతో విసిగిపోయిన కక్షిదారులకు ఈ కొత్త న్యాయస్థానాలు నిజంగానే ఉపశమనాన్ని ఇస్తాయా? లేక పెరుగుతున్న జనాభాకు, కేసుల వేగానికి ఇవి కేవలం ఒక తాత్కాలిక ఊరటగానే మిగిలిపోతాయా? రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వస్తున్న 93 కొత్త కోర్టుల వెనుక ఉన్న అసలు లక్ష్యం నెరవేరుతుందా వంటి ప్రశ్నలకు భవిష్యత్తులో సమాధానం దొరుకుందేమో చూడాలి.
పెరుగుతున్న కేసులు.. మారని నిష్పత్తి
రాష్ట్ర జనాభాకు, అందుబాటులో ఉన్న న్యాయస్థానాలకు మధ్య భారీ వ్యత్యాసం ఉందన్నది కాదనలేని వాస్తవం. ఇదే విషయాన్ని హైకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ మానవేంద్రనాథ్ రాయ్ స్పష్టంగా నొక్కి చెప్పారు. జనాభా నిష్పత్తి ప్రకారం కోర్టుల సంఖ్య పెరగకపోతే, విచారణలో జాప్యం అనివార్యమవుతుంది. ఈ గ్యాప్ను భర్తీ చేసేందుకే ప్రభుత్వం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 93 కొత్త కోర్టులకు పచ్చజెండా ఊపింది. కృష్ణా జిల్లాకు మంజూరైన 10 కోర్టుల్లో, విజయవాడలో ప్రారంభమైన ఈ ఐదు కోర్టులు బాధితులకు ఆశించిన మేరకు ఎక్స్ప్రెస్ వే లాంటి న్యాయాన్ని అందిస్తాయని , లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చే దిశగా అడుగులు వేస్తాయని భావిస్తున్నారు.
విచారణ వేగం పుంజుకుంటుందా?
సాధారణంగా ఒక సివిల్ జడ్జి వద్ద వందల సంఖ్యలో కేసులు విచారణలో ఉంటాయి. కోర్టుల సంఖ్య పెరగడం వల్ల కేసుల విభజన జరిగి, ఒక్కో న్యాయమూర్తిపై భారం తగ్గుతుంది. ఫలితంగా, సాక్ష్యాధారాల సేకరణ, వాదనల వినడం వంటి ప్రక్రియలు వేగవంతం అవుతాయి. ఏళ్ల తరబడి సాగే సివిల్ వివాదాలు త్వరగా ఓ కొలిక్కి వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. జస్టిస్ మానవేంద్రనాథ్ రాయ్ ఆశాభావం వ్యక్తం చేసినట్లుగా.. ఈ అదనపు కోర్టులు కేసుల పరిష్కార రేటును (Clearance Rate) గణనీయంగా పెంచే అవకాశం ఉందని న్యాయమూర్తులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
మౌలిక వసతులు: నాణేనికి మరో పార్శ్వం
కేవలం భవనాలు ప్రారంభించినంత మాత్రాన న్యాయం వేగంగా జరిగిపోదు. కోర్టులకు వచ్చే కక్షిదారులు, న్యాయవాదులకు కనీస సౌకర్యాలు ఉండటం కూడా అంతే ముఖ్యం. పార్కింగ్ ఇబ్బందులు, పనిచేయని లిఫ్టుల వంటి సమస్యలు విచారణకు వచ్చే వారి అసహనాన్ని పెంచుతాయి. వీటిని కూడా సాధ్యమైనంత త్వరగా పరిష్కరిస్తామని న్యాయమూర్తులు హామీ ఇవ్వడం సానుకూల పరిణామం. సాంకేతికతను జోడించి, మౌలిక వసతులను మెరుగుపరిచినప్పుడే ఈ కొత్త కోర్టులు తమ అసలు లక్ష్యాన్ని చేరుకుంటాయి.
ఆశావహ దృక్పథం
విజయవాడలో ప్రారంభమైన ఈ ఐదు కోర్టులు ఖచ్చితంగా సత్వర న్యాయం దిశగా ఒక ఆశాకిరణాలే. అయితే, కేవలం భౌతిక నిర్మాణాలతోనే కాకుండా, ఖాళీగా ఉన్న సిబ్బంది పోస్టులను భర్తీ చేయడం, న్యాయప్రక్రియలో పారదర్శకత పెంచడం ద్వారా మాత్రమే బాధితులకు సంపూర్ణ న్యాయం అందుతుంది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వస్తున్న 93 కోర్టులు పూర్తిస్థాయిలో కొలువుదీరితే, ఏపీ న్యాయవ్యవస్థలో ఒక కొత్త శకం మొదలవుతుందనడంలో సందేహం లేదు.
