ధింసా నృత్యం… కాళ్ల చప్పుళ్లలో దాగిన గిరిజన సంస్కృతి

ఎలా ఆవిర్భవించింది? రూపకర్త ఎవరు?

ధింసా నృత్యం ఒరిస్సా రాష్ట్రంలోని కోరాపుట్ జిల్లా గిరిజన ప్రాంతాల్లో మొదలైంది. అక్కడి నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అరకు లోయ, పాడేరు, విశాఖ ఏజెన్సీ ప్రాంతాలకు వ్యాపించి, ఇక్కడి గిరిజన సంస్కృతికి అంతర్భాగమైపోయింది. దీనికి ఒకే ఒక్క రూపకర్త లేడు. శతాబ్దాలుగా గిరిజనులు తమ రోజువారీ జీవితం నుంచి అభివృద్ధి చేసుకున్న సామూహిక కళారూపం ఇది.

పంటకోత, వేట, ఆకులు ఏరడం, వన్యప్రాణుల నుంచి రక్షణ, పెళ్లిళ్లు, గ్రామ దేవతల పూజలు… ఇలా వారి జీవితంలోని ప్రతి కోణం ఈ నృత్యంలో కనిపిస్తుంది. చైత్ర పర్వం (మార్చి-ఏప్రిల్)లో వేట పండుగ సందర్భంగా గంటల తరబడి ఆడతారు. వివాహాలు, పండుగలు, గ్రామోత్సవాల్లో ఒక ఊరి నుంచి మరో ఊరికి వెళ్లి ‘సంకిడి కెల్బార్’గా సామూహికంగా ప్రదర్శిస్తారు. ఇది గ్రామాల మధ్య సౌభ్రాతృత్వాన్ని పెంచే మాధ్యమంగా కూడా పనిచేస్తుంది.

ఎందుకు గిరిజనులే చేస్తారు?

ధింసా ప్రధానంగా పోర్జా (పోరజా) తెగ మహిళలు చేస్తారు. అయితే బగత, వాల్మీకి, ఖోండ్, గదబ, కొండదొర, ముక్కదొర, కొటియా వంటి అనేక గిరిజన తెగలవారు కూడా పాల్గొంటారు. ఇది వారి జీవన విధానంతో, మతపరమైన ఆచారాలతో, ప్రకృతి తోటి సంబంధంతో మమేకమై ఉంది. వలయాలు చేస్తూ, చేతులు కలుపుకుని, డప్పు, మోరి, కిరిడి, తుడుము, జోడుకొమ్ములు వంటి సాంప్రదాయ వాయిద్యాలకు అనుగుణంగా కదులుతారు. ఈ కదలికలు, పాటలు, ఆభరణాలు, దుస్తులు అన్నీ గిరిజన సంస్కృతికి ప్రత్యేకమైనవి. బయటి వారు నేర్చుకున్నా, దీని అసలు ఆత్మ గిరిజనుల జీవితంలోనే ఉంటుంది. అందుకే ఇది వారి సాంస్కృతిక గుర్తింపుగా మిగిలిపోయింది.

ధింసాలో బోడా ధింసా (గ్రామదేవత పూజ), భాగ్ ధింసా, నాటికారి ధింసా, పోతార్తోలా ధింసా, గుండేరి ధింసా వంటి 8 నుంచి 12 రకాలు ఉన్నాయి. ప్రతి రకం వేర్వేరు అర్థాలను, సందర్భాలను ప్రతిబింబిస్తుంది.

భోగాపురం ఎయిర్‌పోర్టు ప్రారంభోత్సవంలో ఎందుకు ప్రాధాన్యత?

2026 ఆగస్టు 1న విజయనగరం జిల్లా భోగాపురంలో అల్లూరి సీతారామరాజు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ప్రారంభోత్సవం జరిగింది. ఈ సందర్భంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీకి స్వాగతం పలకడానికి 13 వేలకు పైగా గిరిజన మహిళలు, విద్యార్థినులు ఒకేసారి ధింసా నృత్యం ప్రదర్శించారు. ఇది గిన్నిస్ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్స్‌లో ‘అతిపెద్ద ధింసా నృత్య ప్రదర్శన’గా నమోదైంది.

పాడేరు, పార్వతీపురం, సీతంపేట, రంపచోడవరం ఐటీడీఏల పరిధిలోని గిరిజన సంక్షేమ పాఠశాలల విద్యార్థినులు, మహిళలు రోజుల తరబడి సాధన చేసి ఈ ప్రదర్శన ఇచ్చారు. ప్రభుత్వం దీనిని కేవలం సాంస్కృతిక కార్యక్రమంగా కాకుండా, ఉత్తరాంధ్ర గిరిజన సంస్కృతిని జాతీయ, అంతర్జాతీయ వేదికపై ప్రదర్శించే అవకాశంగా చూసింది. అభివృద్ధి పథకాలతో పాటు స్థానిక సంస్కృతిని గౌరవించాలనే సందేశం కూడా ఇందులో ఉంది.

ధింసా నేడు కేవలం ఏజెన్సీ ప్రాంతాలకే పరిమితం కాదు. పర్యాటకం, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల ద్వారా విస్తృతంగా ప్రచారం పొందుతోంది. అయినా దాని మూలాలు ఇప్పటికీ కొండల్లో, గిరిజన గ్రామాల్లోనే జీవించి ఉన్నాయి. కాళ్ల చప్పుళ్లు వినిపించేంతవరకు… ఆ సంస్కృతి కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.