అమరులను కేంద్రం ఎందుకు అధికారికంగా గుర్తించలేదు?

మే 2025లో పాకిస్థాన్‌తో జరిగిన సైనిక ఘర్షణ తర్వాత పదమూడు నెలలకు పైగా గడిచాక, మరణించిన ఆరుగురు సైనికుల పేర్లను న్యూఢిల్లీలోని జాతీయ యుద్ధ స్మారక చిహ్నం వద్ద లిఖించి, దాని గౌరవ పట్టికలో (రోల్ ఆఫ్ ఆనర్) చేర్చారు.

ప్రభుత్వం ఎలాంటి అధికారిక ప్రకటన చేయలేదు. ఎలాంటి పత్రికా సమావేశం జరపలేదు. లాంఛనప్రాయమైన గుర్తింపు కార్యక్రమం లేదు, సైనికుల పేర్లను పేర్కొంటూ ఎలాంటి ప్రకటన వెలువడలేదు. గోడపై పేర్లు కనిపించినప్పుడు మాత్రమే మీడియాకు ఈ విషయం తెలిసింది.

మరణించిన ఆరుగురు సిబ్బందిలో 10వ పదాతిదళ బ్రిగేడ్ ప్రధాన కార్యాలయానికి చెందిన సుబేదార్ మేజర్ పవన్ కుమార్, ఫోర్ జమ్మూ అండ్ కాశ్మీర్ లైట్ ఇన్ఫాంట్రీకి చెందిన రైఫిల్‌మ్యాన్ సునీల్ కుమార్, వీర్ చక్ర, 5 ఫీల్డ్ రెజిమెంట్‌కు చెందిన లాన్స్ నాయక్ దినేష్ కుమార్, 851 లైట్ రెజిమెంట్‌కు చెందిన ఏవియేషన్ టెక్నీషియన్ మూడ్ మురళీనాయక్, 237 ఫీల్డ్ వర్క్‌షాప్ కంపెనీకి చెందిన హవిల్దార్ సునీల్ కుమార్ సింగ్, వాయు పతకం (భారత వైమానిక దళం) పొందిన సార్జెంట్ సురేంద్ర కుమార్ ఉన్నారు.

2025 ఏప్రిల్ 22న పాకిస్తాన్ కు చెందిన ఇస్లామిక్ ఉగ్రవాదులు పహల్గాంలో ఉన్న హిందువులను గుర్తించి వారి భార్యల ముందే భర్తలను కాల్చి చంపారు. దీనితో మే 7న భారత్ ఆపరేషన్ సిందూర్ ను ప్రారంభించింది. భారత సాయుధ దళాలు పాకిస్తాన్, పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని తొమ్మిది ఉగ్రవాద సంబంధిత స్థావరాలపై దాడి చేశాయి, జైష్-ఎ-మొహమ్మద్, లష్కర్-ఎ-తైబాలకు సంబంధించిన మౌలిక సదుపాయాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి.

సైనిక చర్య 2025 మే 10న ముగిసింది. ఆపరేషన్ ముగిసిన 78 రోజుల తర్వాత, 2025 జూలై 28న, రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ లోక్‌సభలో మాట్లాడుతూ.. "ఈ ఆపరేషన్‌లో మన సైనికులెవరూ గాయపడలేదు." పార్లమెంటులో చేసిన ఈ ప్రకటన ఇప్పుడు తీవ్రమైన రాజకీయ, నైతిక వివాదానికి కేంద్ర బిందువుగా మారింది.

ఈ కాలమంతటా అమరవీరుల కుటుంబాలకు ప్రభుత్వం నుంచి ఎటువంటి అధికారిక గుర్తింపు లభించలేదు. ప్రాణాలు కోల్పోయిన వారి పేర్లను అధికారికంగా వెల్లడించలేదు. ఎలాంటి ప్రభుత్వ గౌరవాలు అందివ్వలేదు. రక్షణ మంత్రి పార్లమెంటరీ ప్రకటనలో ఎటువంటి సందేహానికి తావు లేదు. దేశంలోని అత్యున్నత శాసన వేదికలో పేర్కొన్నట్లుగా, ఎటువంటి ప్రాణనష్టం జరగలేదనేదే ప్రభుత్వ అధికారిక వైఖరి.

ఆపరేషన్ సింధూర్ ముగిసినప్పటి నుంచి కాంగ్రెస్ ఈ విషయాన్ని లేవనెత్తుతూనే ఉందని కల్నల్ రోహిత్ చౌదరి (రిటైర్డ్) అన్నారు. "మే 21 నుంచి, మన బలగాలకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ, మన అమరవీరులైన సైనికులను స్మరించుకుంటూ మేము జై హింద్ సభలు నిర్వహించాము" అని ఆయన అన్నారు.

ఆ ఆపరేషన్‌లో మరణించారని తాము భావిస్తున్న 10 మంది సైనికుల పేర్లను కాంగ్రెస్ విడుదల చేసిందని ఆయన తెలిపారు. రాజస్థాన్‌లోని బల్సమంద్‌కు చెందిన అమరవీరుడు సురేంద్ర మోగా తల్లి, రాజ్‌నాథ్ సింగ్ పార్లమెంటు ప్రకటనతో ఎంతగానో కలత చెందారని, ఆమె "చాలా అభ్యంతరకరమైనది"గా తాను అభివర్ణించిన భాషను ఉపయోగించారని, ఆ స్పందనను బహిరంగంగా చెప్పలేమని ఆయన అన్నారు.

"రాజ్‌నాథ్ సింగ్ దేశానికి అబద్ధం చెప్పారు. పార్లమెంటులో అబద్ధం చెప్పారు," అని ఆయన అన్నారు. "ఆయన రాజీనామా చేయాలి" అని డిమాండ్ చేశారు. గోప్యతా ప్రమాణాల కింద వారి పేర్లను వెల్లడించకూడదని ప్రభుత్వం భావిస్తే అఖిల పక్ష సమావేశాలు, రక్షణపై పార్లమెంటరీ స్థాయి సంఘం వంటివి ఉన్నాయి. వాటిలో వెల్లడించవచ్చని చెప్పారు.

రెజిమెంటల్ గౌరవ సూత్రాన్ని కూడా ప్రస్తావించారు. "వారికి గుర్తింపు ఇవ్వడం చాలా ముఖ్యం, బహిరంగ గుర్తింపు అన్నింటికన్నా ముఖ్యం," అని ఆయన అన్నారు. "పల్టాన్ గుర్తింపు ఇస్తుంది. సైన్యం గుర్తింపు ఇచ్చింది. వైమానిక దళం గుర్తింపు ఇచ్చింది.

కానీ ప్రభుత్వం ఇవ్వలేదు." ఒక రక్షణ విశ్లేషకుడి అంచనా ప్రకారం, కథనాల నియంత్రణ, దళాల భద్రత, సమాచార నిర్వహణ వంటి వ్యూహాత్మక కారణాల వల్ల ప్రభుత్వాలు కొన్నిసార్లు కార్యాచరణ సమాచారాన్ని నిలిపివేస్తాయని మేజర్ జనరల్ ఎస్.వి.పి. సింగ్ (రిటైర్డ్) అంగీకరించారు.

ఆపరేషన్ సింధూర్ సమయంలో పాకిస్థాన్ సమాచార వాతావరణాన్ని దూకుడుగా మలచిందని, భారత మృతుల సంఖ్యను అంగీకరించి ఉంటే, ఏ దళాలు ఎక్కడ మోహరించబడ్డాయి అనే వివరాలు వెల్లడయ్యేవని ఆయన పేర్కొన్నారు.

అయితే, ఆయన ఒక స్పష్టమైన గీతను గీశారు. "ఖచ్చితంగా జాప్యం జరిగింది. దానిలో సందేహం లేదు. ఏడాదికి పైగా చాలా సుదీర్ఘ సమయం," అని ఆయన అన్నారు. విషయాన్ని ఆలస్యంగా వెల్లడించడం వల్ల నైతిక నష్టం కూడా ఉంటుందని ఆయన అన్నారు.

"ఇది యూనిట్ మనోస్థైర్యాన్ని దెబ్బతీస్తుంది, ఎందుకంటే వారు తమ సిబ్బంది తప్పును ఒప్పుకోవాలని కోరుకుంటారు. వారి కుటుంబాలు కూడా అంతే కోరుకుంటాయి. అది మరింత ముఖ్యం."

ఆయన ఈ చర్యకు గల కారణాన్ని ప్రభుత్వానికి ఆపాదించకుండా ఆగిపోయారు. కానీ తరువాత ఏమి జరగాలనే దానిపై దృఢంగా ఉన్నారు. "ఈ చర్యకు దారితీసిన హేతుబద్ధతను ప్రభుత్వం బయటపెట్టాలి" అని ఆయన అన్నారు.

"వారు దేశానికి దానిని సమర్థించుకోగలిగితే, అది మరింత మంచిది." 1971 నాటి యుద్ధంతో ఆయన ఒక చారిత్రక పోలికను కూడా తీసుకువచ్చారు. అప్పుడు 93,000 మంది పాకిస్తానీ సైనికులను స్వదేశానికి పంపిన తర్వాత 39 మంది భారతీయ యుద్ధ ఖైదీలను తిరిగి అప్పగించారు. కానీ ఆ భారతీయ యుద్ధ ఖైదీల కుటుంబాలకు నాటి ప్రభుత్వం నుంచి ఇప్పటికీ అధికారిక ముగింపు లభించలేదు.

'రాజకీయాలే కానీ సైనిక అవసరం కాదు' అని ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో మాజీ అసోసియేట్ ఎడిటర్, మూడు దశాబ్దాలకు పైగా రిపోర్టింగ్ అనుభవం ఉన్న సీనియర్ జర్నలిస్ట్ అయిన దేశ్‌పాండే అన్నారు. ఆపరేషన్ ముగిసిన తర్వాత ఈ జాప్యానికి ఎలాంటి సైనిక సమర్థన లేదని ఆయన అన్నారు.

"యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత, ఆ సమాచారాన్ని దాచడంలో అర్థం లేదు," అని ఆయన అన్నారు, "ఎందుకంటే ఇది సైనికుల అమరత్వాన్ని గుర్తించే ప్రశ్న." సంఘర్షణ సమయంలో కార్యాచరణ కారణాల వల్ల పేర్లను వెల్లడించలేదని ప్రభుత్వం పారదర్శకంగా ప్రకటించి, ఆ తర్వాత విలేకరుల సమావేశం ద్వారా అధికారికంగా బహిరంగ ప్రకటన చేసి ఉండవచ్చని దేశ్‌పాండే అన్నారు. "వారు అలా చేయలేదు" అని ఆయన అన్నారు.

"కాబట్టి, ప్రభుత్వం వారి పేర్లను గానీ, వారి సంఖ్యను గానీ దాచాలని నిర్ణయించుకోవడం ఏ సైనిక ప్రయోజనం కోసమూ కాదని నేను అనుమానిస్తున్నాను. అది వారి సొంత రాజకీయ ప్రయోజనం కోసమే."

కాల్పుల విరమణకు పిలుపునిచ్చిన పరిస్థితులు, భారత్ ఏమి సాధించింది అనే ప్రశ్నలతో సహా ఆపరేషన్ సిందూర్‌కు సంబంధించిన విస్తృత వివాదాల నేపథ్యంలో ఆయన ఈ నిర్ణయాన్ని ప్రస్తావించారు. "వివాదాస్పద అంశాలకు మృతుల సంఖ్యను బయటకు చెప్పడం వారికి ఇష్టం లేదు," అని ఆయన అన్నారు.

2020 గాల్వాన్ లోయ ఘర్షణ తర్వాత ప్రధానమంత్రి చేసిన ప్రకటనలతో కూడా ఆయన దీనిని పోల్చారు. అప్పుడు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, ఎవరూ భారత భూభాగంలోకి ప్రవేశించలేదని అన్నారు. అయితే ఆ ఘర్షణలో 20 మంది భారత సైనికులు మరణించారన్న వాస్తవానికి ఈ వాదన విరుద్ధంగా ఉందని దేశ్‌పాండే అన్నారు.

టీఎంసీ రాజ్యసభ ఎంపీ సాగరిక ఘోష్ ఎక్స్ లో ఇలా పోస్ట్ చేశారు. "ఇది చాలా తీవ్రమైన విషయం. ఆపరేషన్ సిందూర్‌లో ఆరుగురు భారతీయ సైనికులు అమరులైతే, ఏ సైనికుడికీ హాని జరగలేదని రక్షణ మంత్రి పార్లమెంటుకు ఎలా చెప్పారు? పార్లమెంటుకు నిజం తెలియాలి.

మన అమరవీరుల కుటుంబాలకు నిజం తెలియాలి. భారతదేశానికి నిజం తెలియాలి." ఆమె ఆ పోస్ట్‌లో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీని ట్యాగ్ చేసి, పార్లమెంటును ఎందుకు తప్పుదోవ పట్టించారో వివరించాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరారు.

ప్యానెల్, ప్రతిపక్షాలు సమిష్టిగా లేవనెత్తిన నాలుగు ప్రశ్నలను క్యాపిటల్ బీట్ హోస్ట్ వివరించారు. ఏడాదికి పైగా ఈ సమాచారాన్ని ప్రజల నుంచి ఎందుకు దాచిపెట్టారు? ఆరుగురు సిబ్బంది కుటుంబాలకు అధికారిక బహిరంగ నివాళిని ఎందుకు నిరాకరించారు?

భారతీయులకు తమ నివాళులు అర్పించే అవకాశం ఎందుకు ఇవ్వలేదు? ఎటువంటి మరణాలు సంభవించలేదని రక్షణ మంత్రి పార్లమెంటుకు ఎందుకు చెప్పారు? ప్రభుత్వం వివరణ ఇస్తుందా లేదా మౌనం వహిస్తుందా అనేది వేచి చూడాలి. మేజర్ జనరల్ ఎస్.వి.పి. సింగ్ (రిటైర్డ్) అన్నారు. "ప్రభుత్వం ప్రస్తుత రాజకీయ ప్రదర్శనలు, కుతంత్రాలకు అతీతంగా ఉండాలి. సాయుధ దళాలు రాజకీయాల ప్రభావానికి లోనుకాకూడదు."