కర్నూలు నుంచి 'పూదోట' ఎందుకు తరలిపోయింది?

2018లో చంద్రబాబు నాయుడు కర్నూలులో 600 ఎకరాల్లో మెగా సీడ్ పార్క్ పెడతానని హామీ ఇచ్చారు. అమెరికా Iowa State University టీం వచ్చి చూసింది. ₹100 కోట్లు ఖర్చు కూడా అయింది. రైతులు ఎదురు చూశారు. 2019లో ప్రభుత్వం మారింది. ప్రాజెక్టు అటకెక్కింది.

ఇప్పుడు 2026లో అదే చంద్రబాబు లక్ష కోట్ల ‘గ్లోబల్ హార్టీకల్చర్ హబ్’ను అన్నమయ్య జిల్లా మదనపల్లెలో పెడుతున్నారు. అక్టోబర్ 2న కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్‌తో కలిసి శంకుస్థాపన. కర్నూలు నుంచి మదనపల్లెకు ఏం జరిగింది? నిజంగా రిలయన్స్ కోసమేనా?

ప్రభుత్వం అధికారికంగా చెప్పేది ఇదే: 2014-19లో కర్నూలులో అనుకున్నది సీడ్ హబ్/మెగా సీడ్ పార్క్. ఇప్పుడు వస్తున్నది రాయలసీమ ఇంటిగ్రేటెడ్ హార్టికల్చర్ హబ్. ₹1 లక్ష కోట్ల ప్రాజెక్టు. కేంద్రం పూర్వోదయ పథకం కింద ₹40 వేల కోట్లు, మిగతా ₹60 వేల కోట్లు ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు. 10 జిల్లాలు, 5,869 గ్రామాలు, 201 క్లస్టర్లు.

కర్నూలు ఇందులో లేదా? ఉంది. ప్రభుత్వం చెప్పేది: కర్నూలు, నంద్యాలలో మామిడి, దానిమ్మ, అరటి క్లస్టర్లు వస్తాయి. కర్నూలు కలెక్టర్ ఇటీవలే చెప్పారు — ప్రస్తుతం 86 వేల హెక్టార్లకు అదనంగా మరో 60 వేల హెక్టార్లలో ఉద్యాన పంటలు పెంచుతామని. 25కి పైగా క్లస్టర్లు కర్నూలులోనే ఉంటాయని చెబుతున్నారు. అనంతపురం-శ్రీసత్యసాయి జిల్లాలకు అత్యధిక వాటా (40+ క్లస్టర్లు). అక్కడే అరటి ఎగుమతి 80 శాతం, కిసాన్ రైల్ మొదలైంది.

అయినా శంకుస్థాపన, హెడ్‌క్వార్టర్స్, రిలయన్స్ ఇండియన్ స్కూల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ — అన్నీ మదనపల్లెలో. పేరు, గుర్తింపు, పెద్ద ఉద్యోగాలు అక్కడికే వెళ్తాయనే భయం కర్నూలు, అనంతపురం రైతుల్లో ఉంది. 2014 నాటి సీడ్ పార్క్ ఆగిపోవడం వల్ల ఈ అపనమ్మకం మరింత పెరిగింది.

ప్రభుత్వం చెప్పే మూడు కారణాలు:

వాతావరణం: మదనపల్లె 700 మీటర్ల ఎత్తులో. చల్లగా ఉంటుంది. యాపిల్, అవకాడో, డ్రాగన్ ఫ్రూట్ లాంటి ఖరీదైన పండ్లు అక్కడే పండుతాయి. కర్నూలు, అనంతపురం ఎండ ఎక్కువ, నీళ్లు తక్కువ.

ఇప్పటికే మార్కెట్ ఉంది: ఆసియాలోనే రెండో అతిపెద్ద టమోటా మార్కెట్ మదనపల్లెలో. బెంగళూరు 2 గంటలు, చెన్నై పోర్టు దగ్గర. ఎగుమతి సులభం.

రిలయన్స్: ఇదే అసలు కీలకం. ₹60 వేల కోట్ల ప్రైవేట్ పెట్టుబడిలో రిలయన్స్ పెద్ద వాటా — ఇండియన్ స్కూల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్, కోల్డ్ స్టోరేజ్, ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లు. రిలయన్స్ రిటైల్‌కు మదనపల్లె నుంచి రోజూ టన్నుల కొద్దీ టమోటా, మామిడి వెళ్తుంది. వాళ్లకు సప్లై చైన్ ఇప్పటికే ఉంది. ఒక పెద్ద కంపెనీ పేరు చెబితే మిగతా ఇన్వెస్టర్లు వస్తారని ప్రభుత్వం భావించింది.

రిలయన్స్ కోసమే మార్చారని పూర్తిగా అనలేం. కానీ రిలయన్స్ రావడం వల్ల మదనపల్లెకు వెళ్లిందనేది నిజం. ఒక్క రిలయన్స్ కోసమే మార్చారనడం కరెక్ట్ కాదు. అయితే హెడ్ ఆఫీస్, స్కూల్, పెద్ద కంపెనీల ఆఫీసులు అక్కడే ఉండటం వల్ల “పేరు అంతా మదనపల్లెకే” అనే ఫీలింగ్ రైతుల్లో ఉంది.

ఇక్కడే అసలు క్రిటికల్ ప్రశ్న. ₹1 లక్ష కోట్లలో ప్రభుత్వం పెట్టేది ₹40 వేల కోట్లు. మిగతా ₹60 వేల కోట్లు ప్రైవేట్ నుంచి రావాలి. ఏయే కంపెనీలు ముందుకొచ్చాయి? పక్కా MoUలు ఉన్నాయా? ప్రైవేట్ పార్టనర్స్ రాకపోతే ఈ ‘గ్లోబల్’ హబ్ ఏమవుతుంది?

గతంలో చేసుకున్న ఎన్నో పెట్టుబడి ఒప్పందాలు కాగితాలకే పరిమితమయ్యాయి. ఇప్పుడు ₹50 వేల బహుమతులతో రీల్స్ కాంటెస్ట్‌లు పెట్టి సోషల్ మీడియాలో హడావుడి చేస్తున్నారు. రీల్స్ వ్యూస్ వచ్చినంత మాత్రాన కోల్డ్ స్టోరేజీలు, ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లు, ఎగుమతి నెట్‌వర్క్‌లు ఆటోమేటిక్‌గా రావు.

కర్నూలులో ఇప్పటికే శాంక్షన్ అయిన ₹300 కోట్ల మొక్కజొన్న ప్రాసెసింగ్ ఫ్యాక్టరీ ఉంది. జొన్నగిరి దగ్గర జ్యుయలరీ క్లస్టర్ కూడా వస్తుందని చెబుతున్నారు. కానీ హెడ్‌క్వార్టర్స్, స్కూల్, పెద్ద గుర్తింపు మదనపల్లెకే వెళ్లిపోతే, కర్నూలు, అనంతపురం రైతులకు నిజమైన లాభం ఎంత వస్తుంది?

పేరుకు ముందు ‘గ్లోబల్’ అని జోడించి, వేదికను కర్నూలు నుంచి మదనపల్లెకు మార్చినంత మాత్రాన రైతుల బతుకులు మారవు. ₹60 వేల కోట్ల ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు ‘ఎండమావి’గా మారకుండా, ప్రకటనలు రీల్స్ వ్యూస్ కోసమే పరిమితం కాకుండా… క్షేత్రస్థాయిలో నిధులు అందుబాటులోకి వచ్చి, క్లస్టర్లు నిజంగా పొలాల్లోకి వచ్చినప్పుడే ఈ ‘గ్లోబల్ హార్టీకల్చర్ హబ్’కు సార్థకత ఉంటుంది.

కాగితాల్లో లక్ష కోట్లు… చేతిలో ప్రచార రీల్స్. ప్రైవేట్ ఇన్వెస్టర్లు రాకపోతే ఈ ఆర్భాటం ఏమవుతుంది? కర్నూలు రైతులు అడుగుతున్న ప్రశ్న ఇదే.