కస్టోడియల్ డెత్ కేసులో తరువాత పరిణామాలు ఏంటీ?
తొమ్మిది మందికి మరణ శిక్ష అరుదైనదేనా ?
ప్రస్తుతం తమిళనాడులోని తూత్తుకుడి జిల్లాలో 2020లో సంభవించిన కస్టోడియల్ డెత్ ఘటన దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం రేకెత్తించింది. వ్యాపారి పి.జయరాజ్, ఆయన కుమారుడు జె.బెనిక్స్ కష్టోడియల్ డెత్ కేసులో మదురై ట్రయల్ కోర్టు తొమ్మిది మంది పోలీసులకు మరణశిక్ష విధించింది.
ఈ తీర్పును ప్రముఖ లీగల్ జర్నలిస్ట్, రాజ్యాంగ నిపుణుడు వి.వెంకటేశన్ విశ్లేషించారు. ఆయన ప్రకారం, “జీవిత ఖైదును పూర్తిగా పరిశీలించిన తర్వాత మాత్రమే మరణశిక్షను అనుమతించాలి” అనే బచన్ సింగ్ తీర్పు సూత్రాన్ని దృష్టిలో ఉంచడం అవసరం.
భారత న్యాయచరిత్రలో తొమ్మిది మంది నిందితులకు మరణశిక్ష విధించడం అరుదా?
ఇది నిజంగా అరుదైన తీర్పు. 1980లోని బచన్ సింగ్ తీర్పు తర్వాత, “అరుదైన కేసుల్లో మాత్రమే” మరణశిక్షలు అమలు కాబడ్డాయి. న్యాయస్థానాలు “అరుదైన అరుదైన” అనే ప్రమాణంలో విభిన్న అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేశాయి. కానీ సాధారణంగా భయంకరమైన హత్య పద్ధతిని మాత్రమే అత్యంత భయంకరమైన శిక్ష అవసరమని భావించారు.
అయితే, తాజాగా, అప్పీలేట్ కోర్టులు, హైకోర్టులు సుప్రీంకోర్టు మరింత ఉదారంగా మారాయి. ట్రయల్ కోర్టులు మరణశిక్ష నిర్ణయించినా, ఉన్నత న్యాయస్థానాలు తరచుగా దానిని 20 సంవత్సరాల జీవిత ఖైదుకు మార్చేస్తాయి. నిర్భయా కేసు తరువాత కూడా, మరణశిక్షలు అత్యల్పంగా మాత్రమే అమలులోకి వచ్చాయి. న్యాయమూర్తులు నేరాన్ని పక్కన పెట్టి నిందితుడి నేపథ్యం, చరిత్రను కూడా పరిశీలిస్తున్నారు.
మరణ శిక్షలను ఖరారు చేసే ముందు న్యాయస్థానాలు ఏ అంశాలను పరిగణలోకి తీసుకుంటాయి?
జైలులో నిందితుల ప్రవర్తన బాగుంటే, అది ఉపశమన అంశంగా పరిగణించబడుతుంది. ప్రతి దోషిని వ్యక్తిగతంగా అంచనా వేయడం తప్పనిసరి. సీఆర్పీసీ సెక్షన్ 354 (3) ప్రకారం, కోర్టులు మరణశిక్షను నిర్ణయించడానికి ప్రత్యేక కారణాలను నమోదు చేయాలి.
ఈ కారణాలు మొత్తం తొమ్మిది మంది దోషులకు ఒకేలా ఉండవు. ప్రతి దోషికి ప్రత్యేకంగా తార్కిక వివరణ ఇవ్వబడాలి. అందుకే, తీర్పును జాగ్రత్తగా చదవడం ముఖ్యం, ఎందుకంటే ఇది వివరణాత్మక తార్కికతతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.
ఉన్నత న్యాయస్థానాలు ఈ శిక్షను రద్దు చేయగలవా?
ట్రయల్ కోర్టు తీర్పు మద్రాస్ హైకోర్టు ధృవీకరించాలి. ఆ తర్వాత మాత్రమే ఇది కచ్చితంగా సమగ్రంగా అమలు అవుతుంది. తరువాత కూడా, సుప్రీంకోర్టు దీన్ని సమీక్షించవచ్చు. కేసు సందర్భం ప్రత్యేకం, ఎందుకంటే నిందితులు సాధారణ వ్యక్తులు కాదు. రాష్ట్రానికి ప్రాతినిధ్యం వహించే పోలీస్ అధికారులు.
కస్టోడియల్ డెత్ లో రాష్ట్రం ప్రత్యక్ష పాత్రలో ఉంది. అందుకే, ట్రయల్ కోర్టు తీర్పు బలమైన సందేశం ఇచ్చేలా ఉండవచ్చు. కానీ చట్టపరంగా, “జీవిత ఖైదు పూర్తిగా పరిశీలించబడిందా” అనే ప్రశ్న ఇంకా మిగిలే ఉంది. బచన్ సింగ్ తీర్పు ప్రకారం ఇదే పరీక్ష.
మరణశిక్ష ఒక నిరోధకంగా పనిచేస్తుందా? ముఖ్యంగా ఇలాంటి కేసులలో ఏదైన పనిచేస్తుందా?
మరణశిక్షకు వ్యతిరేకంగా బలమైన వాదనలు ఉన్నాయి. కానీ సమాజం రాజ్యం కస్టోడియల్ డెత్ వ్యతిరేకించినప్పుడు మాత్రమే ఆ వాదనలు బలంగా ఉంటాయి. ఈ కేసులో, బాధితులు కోవిడ్ 19 మార్గదర్శకాలను ఉల్లంఘించారని ప్రాథమికంగా ఆరోపణలు వచ్చాయి.
కానీ ఆ ఆరోపణ తర్వాత తప్పని తేలింది. కోర్టులు తరచుగా పరిశీలిస్తారు ఒక నేరం సామాజిక మనస్సాక్షిని షాక్ చేస్తుందా అని. నిర్భయా కేసులో కూడా అదే పరిస్థితి కనిపించింది. కానీ మరణశిక్ష నిజంగా ఈ నేరాలను నిరోధిస్తుందా అన్నది ప్రశ్నగానే ఉండిపోతుంది.
పోలీసుల క్రూరత్వంలో మార్పు తీసుకురావడంలో ఈ తీర్పు అంత ముఖ్యమైనది?
కస్టోడియల్ డెత్ కోసం ప్రత్యేక చట్టం లేకపోవడం ఈ కేసులో ఇక్కడ ప్రధానంగా చర్చ జరిగింది. ఐక్యరాజ్యసమితి హింస వ్యతిరేకంగా భారత్ సంతకం చేసినప్పటికీ, దేశీయ స్థాయిలో బలమైన చట్టం లేదు . ఈ కేసులో సీబీఐ సాధారణ హత్య నిబంధనల కింద మాత్రమే కేసు నడిపించింది.
సాక్ష్యాల ట్యాంపరింగ్ కూడా ప్రధాన సమస్యగా కనిపించింది. సీసీటీవీ ఫుటేజీ తొలగించబడినట్లు సమాచారం. ఒక స్వతంత్ర సాక్ష్యాధారమే కేసును ముందుకు నడిపింది. భవిష్యత్తులో మరణశిక్ష కస్టోడియల్ డెత్ నిరోధిస్తుందా అనే ప్రశ్నను రేకెత్తిస్తుంది.
ఇలాంటి సంఘటనలను నివారించడానికి వాస్తవానికి ఎలాంటి సంస్కరణలు అవసరం?
అసలు సమస్య మరణశిక్ష కాదు. అసలు సమస్య ఏమిటంటే, కస్టోడియల్ హింసకు వ్యతిరేకం బలమైన, స్వతంత్ర చట్టం లేకపోవడం. 2015–2022 మధ్య 20,000 కస్టోడియల్ మరణాలు నేషనల్ హ్యూమన్ రైట్స్ కమిషన్కి సమర్పించారు.
కానీ తక్కువ సంఖ్యలో కేసులు మాత్రమే తీర్మానం పొందాయి. మరణశిక్షతో మాత్రమే సమస్య పరిష్కరించడం సాధ్యంకాదు. భారత్ అంతర్జాతీయ హింస వ్యతిరేక ఒప్పందాలను అమలు చేసి, సమగ్ర దేశీయ చట్టాలను రూపొందించాలి. అదే దీర్ఘకాల పరిష్కారం.
న్యాయవ్యవస్థ ఏ పాత్ర పోషించాలి?
కేసు రాష్ట్రం పౌర సమాజం ఇద్దరికీ పాఠాలను అందిస్తుంది. పార్లమెంట్ కస్టోడియల్ హింసకు వ్యతిరేక చట్టాన్ని రూపొందించాలి. అదే సమయంలో, సుప్రీంకోర్టు సుమోటోగా మార్గదర్శకాలను రూపొందించవచ్చు, లైంగిక వేధింపుల విషయంలో విశాఖ కేసులో చేసినట్లే. ఈ తీర్పు బాధితులకు ఒక అర్థవంతమైన నివాళిగా నిలుస్తుంది. కానీ కస్టోడియల్ హింసను సమగ్రంగా ఎదుర్కోవడానికి చట్టాలు, న్యాయ వ్యవస్థ, సమాజం కలసి పనిచేయాలి అనే అభిప్రాయం వ్యక్తమైంది.
Next Story