మహిళా కోటా బిల్లు ఓటమి: బీజేపీ-ప్రతిపక్షాల మధ్య మాటల యుద్ధం

2029 నుంచి శాసనసభలలో మహిళా రిజర్వేషన్లను అమలు చేయడం, లోక్‌సభను విస్తరించడం లక్ష్యంగా ప్రవేశపెట్టిన రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు.. లోక్‌సభలో ఓడిపోవడంతో రాజకీయ వాతావరణం మరింత వేడెక్కింది. బిల్లు ఓటమి తర్వాత శనివారం బీజేపీ, ప్రతిపక్షాలు ఒకరిపై ఒకరు తీవ్ర ఆరోపణలు చేసుకుంటూ మాటల యుద్ధానికి దిగాయి.

బిల్లుకు అవసరమైన మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ లభించకపోవడంతో, బీజేపీ దీనిని “నల్ల రోజు”గా అభివర్ణించింది. మరోవైపు ప్రతిపక్షాలు ప్రభుత్వం ఈ అంశాన్ని రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం వాడుకుందని ఆరోపిస్తూ, 2023లో ఆమోదించిన మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టాన్ని డీలిమిటేషన్‌కు ముడిపెట్టకుండా తక్షణమే అమలు చేయాలని డిమాండ్ చేశాయి.

కేంద్ర మంత్రి కిరణ్ రిజిజు ప్రతిపక్షాలపై తీవ్రంగా స్పందిస్తూ, “వారు దేశ మహిళల ఆగ్రహాన్ని ఎదుర్కోవలసి వస్తుంది. ఇది కాంగ్రెస్, దాని మిత్రపక్షాలపై పడిన ఒక నల్లని మచ్చ, దీనిని వారు ఎప్పటికీ చెరిపివేయలేరు. ఈ బిల్లు మహిళలకు చారిత్రాత్మక ప్రాతినిధ్యం కల్పించడమే-దీనికి అభ్యంతరం ఏముంటుంది?” అని అన్నారు.

మరో కేంద్ర మంత్రి శోభా కరంద్లాజే కూడా ప్రతిపక్షాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని.. “వారు దక్షిణ భారతదేశానికి కూడా హాని చేశారు. సీట్లు 50 శాతానికి పైగా పెరిగే అవకాశం ఉండేది. మహిళలకు రిజర్వేషన్లు లభించాల్సి ఉండగా, ఆ అవకాశాన్ని వారు నిరాకరించారు. ఇది రాహుల్ గాంధీ నాయకత్వంలో జరిగింది,” అని ఆరోపించారు.

బీజేపీ ఎంపీ బాన్సురి స్వరాజ్ కూడా కాంగ్రెస్, ఇండియా బ్లాక్‌పై విమర్శలు గుప్పించారు. “వారు మహిళల నమ్మకానికి ద్రోహం చేశారు. మీ ఈ మోసం కథను మేం ప్రతి పౌరుడి దృష్టికి తీసుకువెళ్తాం,” అని అన్నారు.

ఇక ప్రతిపక్షం మాత్రం మహిళా రిజర్వేషన్‌కు తమ పూర్తి మద్దతు ఉందని స్పష్టం చేస్తోంది. అయితే దానిని నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డీలిమిటేషన్)తో ముడిపెట్టడానికే తమ అభ్యంతరమని కాంగ్రెస్ ఎంపీ శశి థరూర్ తెలిపారు. “మేం మహిళా రిజర్వేషన్‌కు పూర్తిగా మద్దతు ఇస్తున్నాం. మా అభ్యంతరం రిజర్వేషన్‌పై కాదు, దానిని డీలిమిటేషన్‌తో ముడిపెట్టడంపైనే,” అని ఆయన అన్నారు.

డీలిమిటేషన్ అంశం దేశ భవిష్యత్తుపై కీలక ప్రభావం చూపుతుందని, దీనిపై తొందరపాటు నిర్ణయాలు తీసుకోవద్దని థరూర్ హెచ్చరించారు. “ఇది భారతదేశ ఐక్యతకు, ప్రజాస్వామ్యానికి చాలా ముఖ్యమైన విషయం. దీనిపై విస్తృత చర్చ అవసరం. రెండు రోజుల సమావేశంలో తేల్చే విషయం కాదు,” అని ఆయన అన్నారు.

కాంగ్రెస్ ఎంపీ కేసీ వేణుగోపాల్ మాట్లాడుతూ.. “నియోజకవర్గాల పునర్విభజనను మహిళా రిజర్వేషన్‌తో ముడిపెట్టాలన్నది కేంద్ర అజెండా. అది విఫలమైంది. ఎలాంటి జాప్యం లేకుండా 2023 మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టాన్ని అమలు చేయాలి,” అని డిమాండ్ చేశారు.

సీపీఐ(ఎం) నాయకుడు జాన్ బ్రిట్టాస్ ప్రభుత్వం‌పై తీవ్ర ఆరోపణలు చేస్తూ, “ప్రభుత్వం యొక్క దుష్ట వ్యూహం విఫలమైంది. మహిళలను ఒక కవచంగా వాడుకున్నారు. నిజంగా చిత్తశుద్ధి ఉంటే ప్రస్తుత శాసనసభల బలం ఆధారంగా రిజర్వేషన్ అమలు చేయాలి,” అని అన్నారు.

సమాజ్‌వాదీ పార్టీ నాయకుడు రామ్ గోపాల్ యాదవ్ కూడా బిల్లుపై సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తూ, “ఈ చట్టం 2023లోనే ఆమోదం పొందింది. మళ్లీ సవరణ అవసరం ఏమిటి? మీకు మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ లేదని తెలిసినప్పుడు ఎందుకు తీసుకువచ్చారు? దీని వెనుక రాజకీయ ఉద్దేశమే ఉంది,” అని అన్నారు.

లోక్‌సభలో జరిగిన ఓటింగ్‌లో మొత్తం 528 మంది సభ్యులు పాల్గొన్నారు. అందులో 298 మంది బిల్లుకు అనుకూలంగా, 230 మంది వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు. అయితే రాజ్యాంగ సవరణకు అవసరమైన 352 ఓట్లు రాకపోవడంతో బిల్లు ఆమోదం పొందలేదు.

ఈ బిల్లు ప్రకారం, 2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన అనంతరం, 2029 ఎన్నికలకు ముందు మహిళా రిజర్వేషన్ అమలు చేయాలని ప్రతిపాదించారు. అలాగే లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్యను 543 నుండి గరిష్టంగా 850కి పెంచడం, రాష్ట్ర శాసనసభలలో కూడా మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్ కల్పించేందుకు సీట్ల పెంపు ప్రతిపాదించారు.

బిల్లు ఓటమి తర్వాత రాజకీయ వాదోపవాదాలు మరింత తీవ్రంగా మారాయి. ఒకవైపు బీజేపీ దీనిని మహిళలపై ద్రోహంగా పేర్కొంటుండగా, మరోవైపు ప్రతిపక్షం దీనిని ప్రజాస్వామ్య విజయంగా అభివర్ణిస్తోంది. దీంతో మహిళా రిజర్వేషన్, డీలిమిటేషన్ అంశాలపై దేశవ్యాప్తంగా చర్చ మరింత వేడెక్కే అవకాశం కనిపిస్తోంది.