డీలిమిటేషన్ బిల్లు నిలిచిపోతే మహిళా కోటా బిల్లు నిలిచిపోతుందా?

పార్లమెంట్‌లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన రాజ్యాంగ (131వ సవరణ) బిల్లు, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన బిల్లు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్టాల సవరణ బిల్లులపై రాజకీయ ప్రతిష్టంభన నెలకొంది. ఈ బిల్లుల ఆమోదం కేవలం శాసన ప్రక్రియగా కాకుండా, దేశ రాజకీయ సమతుల్యతపై ప్రభావం చూపే కీలక నిర్ణయంగా మారింది.

గురువారం లోక్‌సభలో కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా, న్యాయశాఖ మంత్రి అర్జున్ రామ్ మేఘ్వాల్ ఈ బిల్లులను ప్రవేశపెట్టేందుకు ప్రయత్నించారు. అయితే సాధారణంగా కనిపించని విధంగా, ప్రతిపక్షం బిల్లుల ప్రవేశ దశలోనే ఓట్ల విభజనను డిమాండ్ చేసింది. సాధారణంగా బిల్లుల తుది ఆమోద సమయంలోనే విభజన కోరుతారు. కానీ ఈసారి ప్రవేశ దశలోనే ఓటింగ్ జరగడం ద్వారా ప్రతిపక్షం ఒక రాజకీయ సంకేతాన్ని ఇచ్చింది.

ఈ ఓటింగ్‌లో ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా 251 ఓట్లు, ప్రతిపక్షానికి 185 ఓట్లు వచ్చాయి. దీంతో బిల్లులు ప్రవేశపెట్టడానికి అనుమతి లభించినప్పటికీ, ఇది తుది ఓటింగ్‌లో కేంద్రానికి ఎదురయ్యే సవాళ్లను స్పష్టంగా చూపించింది. ప్రస్తుతం లోక్‌సభలో మొత్తం 540 మంది సభ్యులు ఉన్నారు. రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు ఆమోదం పొందాలంటే కనీసం 360 మంది ఎంపీల మద్దతు అవసరం. కానీ అధికార ఎన్డీఏ కూటమికి కేవలం 293 మంది సభ్యులే ఉన్నారు. ఈ పరిస్థితిలో ప్రతిపక్ష మద్దతు లేకుండా బిల్లు ఆమోదం పొందడం కష్టంగా కనిపిస్తోంది.

ప్రతిపక్షం ఇప్పటికే తమ వ్యతిరేక వైఖరిని స్పష్టంగా ప్రకటించింది. ఏఐసీసీ చీఫ్ మల్లికార్జున్ ఖర్గే నేతృత్వంలో జరిగిన సమావేశంలో, ఈ బిల్లులు మహిళా రిజర్వేషన్ పేరుతో తీసుకువస్తున్నప్పటికీ, అసలు లక్ష్యం నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ద్వారా రాజకీయ లాభం పొందడమేనని ఆరోపించారు. ముఖ్యంగా దక్షిణ రాష్ట్రాలు, చిన్న రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం తగ్గే అవకాశం ఉందని వారు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

లోక్‌సభలో జరిగిన చర్చల్లో ప్రతిపక్ష ఎంపీలు గౌరవ్ గోగోయ్, ప్రియాంక గాంధీ, మనీష్ తివారీ, అఖిలేష్ యాదవ్, కాకోలీ ఘోష్ దస్తిదార్, అరవింద్ సావంత్ వంటి నాయకులు బిల్లుల వెనుక ఉన్న రాజకీయ ఉద్దేశాలను తీవ్రంగా విమర్శించారు. మరోవైపు, ప్రధాని మోదీ, హోంమంత్రి అమిత్ షా ఈ ఆరోపణలను ఖండిస్తూ, మహిళా రిజర్వేషన్ అమలును వేగవంతం చేయడమే తమ లక్ష్యమని స్పష్టం చేశారు.

ప్రతిపక్షం ముఖ్యంగా ఒక అంశాన్ని స్పష్టంగా చెబుతోంది - మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం ఇప్పటికే అమల్లో ఉంది. కాబట్టి కొత్త బిల్లులు అవసరం లేదని వారు వాదిస్తున్నారు. కాంగ్రెస్ ఎంపీ ప్రణితి షిండే మాట్లాడుతూ, “మహిళా రిజర్వేషన్ ఇప్పటికే రాజ్యాంగంలో భాగం. ఈ బిల్లులను వ్యతిరేకించడం అంటే మహిళా కోటాకు వ్యతిరేకం కాదు. డీలిమిటేషన్ ద్వారా రాజకీయ పటాన్ని మార్చడమే అసలు లక్ష్యం” అని వ్యాఖ్యానించారు.

ఇక కాంగ్రెస్ నేత జైరామ్ రమేష్ ప్రకారం.. 2027 జనాభా లెక్కల అనంతరం డీలిమిటేషన్ చేపట్టి, 2029 లోక్‌సభ ఎన్నికల నాటికి మహిళా రిజర్వేషన్ అమలు చేయడం సాధ్యమేనని తెలిపారు. అంటే ప్రస్తుత బిల్లులు లేకుండానే రిజర్వేషన్ అమలు సాధ్యమని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

సమాజ్‌వాదీ పార్టీ ఎంపీ సనాతన్ పాండే కూడా ఇదే విషయాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, “2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా త్వరగా డీలిమిటేషన్ చేయడం వెనుక ఓబీసీ మహిళలకు కోటాలో కోటా ఇవ్వకుండా తప్పించుకోవాలనే ఉద్దేశం ఉంది” అని ఆరోపించారు.

ఇదిలా ఉండగా, కేంద్రం మాత్రం ఈ బిల్లులను ఆమోదింపజేయడంలో వెనుకడుగు వేయడం లేదు. మహిళా రిజర్వేషన్ అమలు ఆలస్యం అయితే రాజకీయంగా పెద్ద నష్టం జరుగుతుందని ప్రధాని మోదీ హెచ్చరిస్తున్నారు. ఈ బిల్లులకు వ్యతిరేకంగా ఓటు వేస్తే, మహిళా ఓటర్ల ఆగ్రహాన్ని ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

మొత్తంగా చూస్తే, ఈ బిల్లుల చుట్టూ రాజకీయంగా తీవ్ర ప్రతిష్టంభన నెలకొంది. ఒకవైపు కేంద్రం తన నిర్ణయంపై కట్టుబడి ఉండగా, మరోవైపు ప్రతిపక్షం కూడా వెనక్కి తగ్గే సూచనలు కనిపించడం లేదు. సంఖ్యాబలం దృష్ట్యా చూస్తే, కేంద్రానికి అవసరమైన మద్దతు లేకపోవడంతో ఈ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు ఆమోదం పొందకపోయే అవకాశం ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది.

అయితే, ఈ బిల్లులు ఆమోదం పొందకపోయినా మహిళా రిజర్వేషన్ పూర్తిగా నిలిచిపోదని ప్రతిపక్షం చెబుతోంది. ప్రస్తుత చట్టం ప్రకారం రిజర్వేషన్ అమలు కొనసాగుతుందని, ఈ కొత్త బిల్లులు కేవలం రాజకీయ వ్యూహంలో భాగమని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

ఈ నేపథ్యంలో, మహిళా రిజర్వేషన్ అమలు, డీలిమిటేషన్ విధానం, రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం-ఈ మూడు అంశాలు రాబోయే రోజుల్లో దేశ రాజకీయాల్లో కీలక చర్చలుగా మారనున్నాయి.