‘ఇండి’ కూటమి సత్తువ కోల్పోతుందా?

ఆగస్టు 13న పార్లమెంట్ నిరవధికంగా వాయిదా పడినప్పటి నుంచి ఇండి కూటమిలోని పలు పార్టీల నాయకులు మధ్య సంప్రదింపులు, కనీసం మాట మంతి కూడా జరగలేదని ‘ది ఫెడరల్’ మాట్లాడిన వివిధ పార్టీల నాయకులు చెప్పారు.

అంతకంటే ముఖ్యంగా, ప్రతిపక్ష కూటమి అగ్ర నాయకత్వం తమ తదుపరి సమావేశం కోసం ఎప్పుడు కలుస్తుందనే దానిపై ఇంకా స్పష్టత లేదు. జూన్ 8న ఢిల్లీలోని కాన్‌స్టిట్యూషన్ క్లబ్‌లో జరిగిన వారి చివరి సమావేశంలో, ఇండి బ్లాక్ నాయకులు "ప్రతి రెండు నెలలకు ఒకసారి సమావేశం కావాలని" తీర్మానించారు. తదుపరి సమావేశం "ఆగస్టులో హైదరాబాద్‌లో జరుగుతుంది" అని కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున్ ఖర్గే అప్పుడు ప్రకటించారు.

ఆగస్టు నెల ముగిసినప్పటికీ, కూటమి తదుపరి సమావేశాన్ని ఖరారు చేయడానికి ఇండి బ్లాక్ భాగస్వామ్య పక్షాలు కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడి నుంచి "ఇంకా పిలుపు కోసం ఎదురుచూస్తున్నాయి" అని ఒక సీనియర్ తృణమూల్ కాంగ్రెస్ ఎంపీ అన్నారు.

కూటమిలో అతిపెద్ద భాగస్వామ్య పక్షమైన కాంగ్రెస్ నుంచి తదుపరి ఇండి కూటమి సమావేశం గురించి "ఎలాంటి సమాచారం" అందలేదని సమాజ్‌వాదీ పార్టీకి చెందిన ఒక సీనియర్ నాయకుడు, రాష్ట్రీయ జనతా దళ్ (ఆర్జేడీ) ఎంపీ కూడా అన్నారు.

వర్షాకాల సమావేశాల్లో ప్రతిపక్షాలు ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చిన పరీక్షల సంస్కరణలు, కాక్రోచ్ పార్టీ అంటూ హడావిడులు, రామ మందిరంలో విరాళాలు ఎత్తుకెళ్లారని డీలిమిటేషన్ బిల్లు వంటి దాదాపు ప్రతి అంశం ఇంకా పరిష్కరించలేదు.

అంతేకాకుండా, వర్షాకాల సమావేశాలను వాయిదా వేయాలని రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము నుంచి ఇంకా ఎటువంటి ఉత్తర్వులు రానందున, రాజ్యాంగ సవరణకు అవసరమైన మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీని సాధిస్తామనే నమ్మకం మోదీకి కలిగిన వెంటనే, లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభల బలాబలాలను పునర్వ్యవస్థీకరించడానికి, డీలిమిటేషన్ ద్వారా నియోజకవర్గాలను పునర్‌వ్యవస్థీకరించడానికి ఉద్దేశించిన బిల్లులను ఆమోదింపజేయడానికి కేంద్రం మరోసారి ప్రయత్నిస్తుందనే ఊహాగానాలు వస్తున్నాయి.

సాధారణంగా, ఉభయ సభలను నిరవధికంగా వాయిదా వేసిన కొద్ది రోజులకే పార్లమెంట్ సమావేశాలను కూడా వాయిదా వేస్తారు. సభలను వాయిదా వేసిన 12 రోజుల తర్వాత కూడా ఎటువంటి నోటిఫికేషన్ జారీ చేయకపోవడంతో, సాంకేతికంగా వర్షాకాల సమావేశాలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయనే అర్థం. ఇదే ప్రతిపక్షాలకు అనుమానం కలిగిస్తోంది.

ప్రభుత్వం చట్టాన్ని తీసుకురావాలనుకుంటే, ప్రత్యేక సమావేశం ఏర్పాటు చేయకుండానే ఆ పని చేయగలదు. ఏప్రిల్‌లో కూడా, బడ్జెట్ సమావేశాలను గతంలో ప్రకటించిన "చివరి సమావేశం" కంటే మూడు రోజులు పొడిగించారు. కానీ, ఈ పొడిగింపు కేంద్రానికి ఎదురుదెబ్బగా మారింది.

ఏప్రిల్ 17న రాజ్యాంగ (131వ సవరణ) బిల్లును ఆమోదింపజేయడానికి కేంద్రం చేసిన ప్రయత్నం విఫలమైంది. అవసరమైన 360 ఓట్లకు గాను ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా కేవలం 298 ఓట్లు మాత్రమే వచ్చాయి. ఆదివారం (ఆగస్టు 23) నాడు, వర్షాకాల సమావేశాలను వాయిదా వేయడంలో జరిగిన "అసాధారణ జాప్యాన్ని" ఎత్తి చూపుతూ, సీనియర్ కాంగ్రెస్ ఎంపీ జైరామ్ రమేష్, "ప్రత్యేక సమావేశంలో డీలిమిటేషన్‌పై రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లును ఆమోదింపజేసుకోవడానికి 2/3వ వంతు మెజారిటీ కోసం ఇంకా వెతుకుతున్నారా?" అని ఆశ్చర్యం వ్యక్తం చేశారు.

కేంద్రం ప్రత్యేక సమావేశానికి ప్రణాళిక వేస్తున్నా, వేయకపోయినా, "మన నాయకత్వం, ఇండి బ్లాక్ నాయకత్వం, తమ తదుపరి చర్యల కోసం వ్యూహరచన చేయడానికి క్రమం తప్పకుండా సమావేశం కావడం అత్యవసరం" అని ఒక సీనియర్ కాంగ్రెస్ లోక్‌సభ ఎంపీ 'ది ఫెడరల్'తో అన్నారు.

“గత సమావేశంలో (జూన్ 8న), హాజరైన ప్రతి నాయకుడు మనం మరింత క్రమం తప్పకుండా కలిసి కూర్చోవాలని అంగీకరించారు. అందుకే సమావేశం తర్వాత కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు చదివి వినిపించిన ఉమ్మడి ప్రకటనలో మనం ప్రతి రెండు నెలలకు ఒకసారి సమావేశమవుతామని చెప్పారు” అని ఆ లోక్‌సభ ఎంపీ అన్నారు.

మనం ఇప్పుడు ఆ విషయం అంతా మర్చిపోయినట్లు కనిపిస్తోంది.. ఇది చాలా దురదృష్టకరం. ఎందుకంటే, మన మిత్రపక్షాలలో కొన్ని ఫిరాయింపులకు గురైనప్పటికీ, ప్రభుత్వాన్ని ఇరుకున పెట్టేంత బలంగా మనం ఉన్నామని వర్షాకాల సమావేశాలు చూపించాయి.

వర్షాకాల సమావేశాల తర్వాత కేంద్రంపై "ఒత్తిడిని కొనసాగించడంలో" లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ విజయం సాధించినప్పటికీ, మిత్రపక్షాల మధ్య సమన్వయ లోపం "సమన్వయ వ్యూహాన్ని నిరోధిస్తోంది" అని మరో కాంగ్రెస్ కార్యకర్త అన్నారు.

"ఇది ఒక పెద్ద లోపం" అని ఆ కార్యకర్త అన్నారు. రాహుల్ గాంధీ లేవనెత్తిన సమస్యలను "కేవలం ఆయన సమస్యలుగానో లేదా కాంగ్రెస్ సమస్యలుగానో" చూడకూడదని, బదులుగా, మొత్తం ఇండి కూటమి వాటిని సమన్వయంతో లేవనెత్తాలని ఆయన అన్నారు.

కూటమి అగ్ర నాయకత్వాన్ని ఒకచోట చేర్చే చొరవ ఖర్గే, రాహుల్‌ల నుంచే రావాలని కాంగ్రెస్ మిత్రపక్షాలు వాదిస్తున్నాయి. "పేరుకే తప్ప కూటమికి వారే నాయకత్వం వహిస్తున్నారు" అని ఒక సీపీఐ నాయకుడు అన్నారు.

"తదుపరి సమావేశం కూడా హైదరాబాద్‌లోనే జరగాల్సి ఉంది. అక్కడ కాంగ్రెస్ అధికారంలో ఉంది, ఆతిథ్యం కూడా వారే ఇస్తారు. జూన్ 8న మేము చేసిన వాగ్దానాన్ని నెరవేర్చే బాధ్యత స్పష్టంగా వారిదే." సీపీఎంకు చెందిన ఒక ఎంపీ కూడా ఇదే అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేశారు.

"ఆగస్టు 19న వారికి సీడబ్ల్యూసీ సమావేశం, ఆగస్టు 22న రాహుల్‌కు పుణె ర్యాలీ ఉండటం వల్ల బహుశా వారు తమ అంతర్గత విషయాలతో బిజీగా ఉన్నారేమో" అని ఆ సీపీఎం ఎంపీ అన్నారు. "ఈ కార్యక్రమాల తర్వాత, ఆగస్టులో కాకపోయినా సెప్టెంబర్ ఆరంభంలోనైనా వారు చర్చించి ఉండవచ్చు.

పార్లమెంట్ సమావేశాలు ముగిసినప్పటి నుంచి వారి నుంచి ఎలాంటి సమాచారం లేదు" అని ఆయన అన్నారు. శీతాకాల సమావేశాలకు ముందున్న నెలల కోసం ఇండి కూటమి సమష్టిగా కార్యాచరణ ప్రణాళికను ఖరారు చేయాల్సిన "అనేక అంశాలు" ఉన్నాయని కూటమి నాయకులు తెలిపారు.

“డీలిమిటేషన్ బిల్లు ఇప్పటికీ ఒక సవాలే” అని గతంలో ఇండి బ్లాక్ సమావేశాలకు హాజరైన ఒక ఎస్పీ నాయకుడు అన్నారు. “తృణమూల్, ఆప్, శివసేన-యూబీటీల నుంచి ఫిరాయింపులు, కాంగ్రెస్ నుంచి డీఎంకే దూరం కావడం వల్ల, లోక్‌సభలో మా ఎంపీలలో అధిక భాగం ఎన్డీఏ వైపు వెళ్లిపోయారు.

ఒకవేళ వారు మళ్లీ రాజ్యాంగ సవరణను తీసుకువస్తే, ఏప్రిల్‌లో ఉన్నంత ప్రతికూలంగా ఇప్పుడు సంఖ్యాబలం ఎన్డీఏకు లేదు.” డీలిమిటేషన్‌పై తమ మిత్రపక్షాలలో ప్రతి ఒక్కరి వైఖరిపై ప్రతిపక్షం “పూర్తిగా స్పష్టత” పొందాల్సిన అవసరం ఉందని, ముఖ్యంగా కొన్ని పార్టీలు దీనిని స్పష్టంగా వ్యతిరేకించినందున, “కేంద్రం వారితో చురుకుగా సంప్రదింపులు జరుపుతున్నందున” ఇది అవసరమని ఆ ఎస్పీ నాయకుడు అన్నారు.

పలు సమస్యలు 2027 జనాభా లెక్కల కోసం కుల గణన “నిరవధికంగా” ఉంటుందని కేంద్రం ప్రకటించిన తర్వాత, “కుల గణనపై మా వైఖరిని బలంగా పునరుద్ఘాటించడానికి కూటమి ఏకతాటిపైకి రావాలి” అని కూడా ఆ ఎస్పీ నాయకుడు అన్నారు.

ఆగస్టు 14న, జనగణన ప్రశ్నావళి కోసం కేంద్రం 40 ప్రశ్నలను నోటిఫై చేసింది. పౌరులు తమ కులాన్ని తప్పనిసరిగా పేర్కొనాల్సి ఉండగా, కాంగ్రెస్, ఎస్పీ, ఆర్జేడీ వంటి ఇండి బ్లాక్ భాగస్వామ్య పక్షాలు ఈ ఓపెన్-ఎండెడ్ ఫార్మాట్ కుల గణనను "దెబ్బతీస్తుందని" అంటున్నాయి.

"వివిధ కులాలు, ఉపకులాలకు చెందిన ప్రజల గురించి సూక్ష్మమైన సమాచారాన్ని అందించే డ్రాప్-డౌన్ మెనూను మేము కోరుకున్నాము" అని ఎస్పీ ఎంపీ ధర్మేంద్ర యాదవ్ 'ది ఫెడరల్'తో అన్నారు. ఓపెన్-ఎండెడ్ ఫార్మాట్ వల్ల ప్రజలు తమను తాము కేవలం అగ్రవర్ణం, వెనుకబడిన కులం, ఎస్సీ లేదా ఎస్టీగా మాత్రమే గుర్తించుకునే అవకాశం ఉందని, కొందరికి తమ కుల స్థితి కూడా తెలియకపోవచ్చని ఆయన చెబుతున్నారు.

అదే సమయంలో, "ఒకవేళ మీరు డ్రాప్-డౌన్ మెనూను చేర్చినట్లయితే, గణన అధికారి జాబితాలోని కులం పేరును సరిచూసుకుని, సంబంధిత ఎంపికను ఎంచుకోవచ్చు" ఓపెన్-ఎండెడ్ ఫార్మాట్‌లో సేకరించిన డేటా "తప్పుదారి పట్టించడమే కాకుండా నిరుపయోగంగా కూడా ఉంటుంది" అని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

ఆగస్టు 20న, ఖర్గే, రాహుల్ ప్రధానమంత్రికి సంయుక్తంగా సంతకం చేసిన లేఖలో, అనిశ్చిత కాలపరిమితి గల విధానంలో "కులాలను కచ్చితంగా లెక్కించడం సాధ్యం కాదు" అని పేర్కొన్నారు. "ప్రస్తుత ప్రశ్నాపత్రాన్ని రద్దు చేసి", ధృవీకరించబడిన కులాల జాబితా ఆధారంగా కొత్తదాన్ని తయారు చేయాలని డిమాండ్ చేశారు.

విద్యార్థులు, యువతలో "స్పష్టంగా కనిపిస్తున్న అసంతృప్తిని" అందిపుచ్చుకోవడానికి ఇండి కూటమికి "ఒక ఐక్య వ్యూహం అవసరం" అని ప్రతిపక్ష నాయకులు కూడా విశ్వసిస్తున్నారు. జూన్ 8న జరిగిన తమ సమావేశంలో, పరీక్ష పత్రాల లీక్‌లకు వ్యతిరేకంగా విద్యార్థులు చేస్తున్న నిరసనలకు ఈ కూటమి మద్దతు తెలిపింది. విద్యాశాఖ మంత్రిగా ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్ చేసింది.

జూలై 20న ఢిల్లీలో ఆందోళన చేస్తున్న విద్యార్థులపై పోలీసుల క్రూరత్వానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజాగ్రహం వెల్లువెత్తడంతో ప్రభుత్వంపై పెరిగిన ఒత్తిడి కారణంగానే ప్రధాన్ కేంద్ర మంత్రివర్గం నుంచి వైదొలగాల్సి వచ్చిందని ప్రధానంగా చెబుతున్నప్పటికీ, యువతకు తమ మద్దతు సకాలంలోనే లభించిందని ప్రతిపక్షం భావిస్తోంది.

ఇప్పుడు ఆ ఊపును కొనసాగించడమే అసలైన సవాలు. "మేము పార్లమెంటులో ఈ విషయాన్ని లేవనెత్తగా, యువత వీధుల్లోకి వచ్చి లేవనెత్తారు. ఆ ఉమ్మడి ఒత్తిడితో మోదీ తలొగ్గారు," అని ఒక ఆర్జేడీ ఎంపీ అన్నారు. "ఇప్పుడు మనం తదుపరి చర్యలను రూపొందించుకోవాలి."దీని కోసం మన నాయకత్వం కలిసి కూర్చుని చర్చించాలి.”

జార్ఖండ్‌లోని యువత నుంచి కూడా కూటమి సవాళ్లను ఎదుర్కొందని, ఇండి కూటమి పాలిత రాష్ట్రాల్లో ఇలాంటి ఆందోళనలకు ఎలా స్పందించాలనే దానిపై చర్చించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆర్‌జేడీ ఎంపీ అన్నారు. “గత 12 ఏళ్లలో ప్రతిపక్షం చేయగలిగిన దానికంటే యువతే మోదీ ప్రతిష్టకు, ప్రభుత్వంపై ఉన్న అభిప్రాయానికి ఎక్కువ నష్టం కలిగించారనడంలో సందేహం లేదు. మనం దాని నుంచి గుణపాఠం నేర్చుకోవాలి; ఈ విషయంలో మనం తప్పుడు పక్షాన ఉన్నట్లు కనిపించకూడదు” అని ఆ ఎంపీ అన్నారు.

ఇండి కూటమిలోని భాగస్వామ్య పక్షాలు కాంగ్రెస్ నాయకత్వం "సమావేశానికి పిలుపునివ్వడం" కోసం ఎదురుచూస్తుండగా, బీజేపీ ఇప్పటికే తనను తాను పునరేకీకరించుకునే ప్రయత్నాలను ప్రారంభించింది. గత వారం, బీజేపీ జాతీయ అధ్యక్షుడు నితిన్ నబిన్ తన పార్టీ సంస్థను పునర్వ్యవస్థీకరించారు. పార్టీ చేజారిపోతున్నట్లు కనిపిస్తున్న ఓటర్లను ఆకట్టుకునే స్పష్టమైన ప్రయత్నంలో భాగంగా, పార్టీలో గణనీయమైన సంఖ్యలో యువ నాయకులను చేర్చారు. మోదీ కూడా, తన క్యాబినెట్ సహచరులను జెన్ జెడ్ (Gen Z) తో మరింత దూకుడుగా మమేకం కావాలని ప్రోత్సహిస్తున్నారు.

అదే సమయంలో, ఆయన క్యాబినెట్‌లో పునర్వ్యవస్థీకరణ జరగనుందని వార్తలు వస్తున్నాయి. ఈ ప్రయత్నాలు, ఇటీవలి వారాల్లో మోదీ, ఆయన పార్టీ కోల్పోయిన కాషాయ శోభను కొంతైనా పునరుద్ధరించడంలో సాయపడతాయో లేదో చూడాలి. కానీ, అది జరిగే వరకు వేచి ఉండి, ఆ తర్వాతే ప్రతీకార దాడికి ప్రణాళిక రచించడం ఇండి కూటమి భరించలేని పొరపాటు.