కాంగ్రెసే ‘ఇండి’ కూటమికి కేంద్రంగా మారిందా?

ప్రజల కోసం, ఇండి బ్లాక్ ఐదు అంశాలపై ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చింది. హాజరైన 23 పార్టీలు, ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక విస్తృత సవరణ (SIR), పాత అంశమైన ఓట్ చోర్ పై తమ ఆందోళనలను మరోసారి వెలువరిస్తూ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్‌కు ఒక సంయుక్త లేఖ రాయనున్నాయి.

కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేయాలని పార్టీలు ఒత్తిడి కొనసాగిస్తాయి. దేశంలోని "అస్థిర ఆర్థిక పరిస్థితి", నిరుద్యోగం, ధరల పెరుగుదల, రైతుల సమస్యలు, ఇతర ప్రజోపయోగ సమస్యలపై చర్చించడానికి ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అఖిలపక్ష సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని ఈ కూటమి డిమాండ్ చేస్తుంది.

కూటమిలో సమన్వయం, ఐక్యత లోపించడంపై వస్తున్న నిరంతర విమర్శలను పరిష్కరించేందుకు, ఇండి కూటమి నాయకులు ప్రతి రెండు నెలలకు ఒకసారి సమావేశమవుతారు. తదుపరి సమావేశం ఆగస్టులో హైదరాబాద్‌లో జరగనుంది. లోక్‌సభ, రాజ్యసభలలోని అన్ని భాగస్వామ్య పార్టీల నాయకులు కూడా సభా వ్యూహాన్ని సమన్వయం చేసుకునేందుకు పార్లమెంట్ సమావేశాల సమయంలో రోజువారీ సమావేశాలు కొనసాగిస్తారు.

సోమవారం నాటి సమావేశ ఫలితం చాలా మందికి నిరాశాజనకంగా అనిపించవచ్చు. కానీ, గత కొన్ని నెలలుగా కూటమిలో తలెత్తిన చీలికల దృష్ట్యా, హైదరాబాద్‌లో దీనిని మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లాలనే ఆశతో, నాయకులు ప్రస్తుతానికి అంగీకరించగలిగిన ఏకైక కొత్త ప్రారంభం బహుశా ఇదేనేమో. వాస్తవానికి, అంతకంటే ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేయడానికి కూటమి అంతర్గత అధికార సమతుల్యతను పునఃసమీక్షించడానికి రహస్యంగా జరిగిన సంభాషణలు ముఖ్యమైనవి.

ఇక్కడ వెలువడిన అత్యంత తీవ్రమైన, విరుద్ధమైన సందేశం కూటమిలోని అతిపెద్ద భాగస్వామి అయిన కాంగ్రెస్‌కు సంబంధించింది. సమాజ్‌వాదీ పార్టీ అధినేత అఖిలేష్ యాదవ్, ఆర్‌జేడీకి చెందిన తేజస్వి యాదవ్, సీపీఎంకు చెందిన జాన్ బ్రిట్టాస్, సాధారణంగా సంయమనం పాటించే ఎన్‌సీపీ-ఎస్పీకి చెందిన సుప్రియా సూలే, సీపీఐకి చెందిన డి. రాజా వంటి పలు పార్టీల నాయకులు కాంగ్రెస్‌ను విమర్శించడంలో వెనుకాడలేదు.

బీజేపీతో పోరాడుతున్న ఏకైక పార్టీగా కాంగ్రెస్ తనను తాను చిత్రీకరించుకోవడాన్ని అఖిలేష్ వ్యతిరేకించగా, ఇటీవలి కేరళ ప్రచారంలో కేరళ మాజీ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్‌పై ఖర్గే, రాహుల్ చేసిన ప్రత్యక్ష దాడులను బ్రిట్టాస్ తీవ్రంగా ఖండించారు.

మిత్రపక్షాలకు, కాంగ్రెస్ కేంద్ర నాయకత్వానికి మధ్య కుదిరిన అవగాహనలను పార్టీ రాష్ట్ర విభాగాలు పదేపదే బలహీనపరిచాయని తేజస్వి ఎత్తి చూపారు. తమిళనాడు ఎన్నికల ఫలితాల తర్వాత, కాంగ్రెస్ తన చిరకాల మిత్రపక్షమైన ఎంకే స్టాలిన్ డీఎంకేను పక్కనపెట్టిన తీరుపై సూలేతో పాటు పలువురు అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు.

మరోవైపు, డీఎంకే ఈ సమావేశానికి గైర్హాజరై, కాంగ్రెస్ చేసిన ద్రోహం కారణంగా తాము ఇకపై ఇండి కూటమిలో భాగం కాదని స్పష్టం చేసింది. ఈ నిరంతర విమర్శల వెల్లువ సాధారణంగా ఖర్గే, రాహుల్, సోనియా గాంధీలను ఆగ్రహానికి గురిచేసినప్పటికీ, కాంగ్రెస్ సోమవారాన్ని ఒక విజయంగానే భావించే అవకాశం ఉంది. ప్రతిపక్ష కూటమిలో కాంగ్రెస్ కేంద్రస్థానం పట్ల బహుశా తొలిసారిగా ఒక అప్రకటిత ఏకాభిప్రాయం వ్యక్తమైనట్లు కనిపించింది.

ఈ సమావేశం ఆ పురాతన పార్టీకి చాలాకాలంగా తానే కేంద్రంగా ఉన్నానా అనే సంశయం నుంచి విముక్తి ఇచ్చింది. కూటమి రూపుదిద్దుకోవడం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి, తృణమూల్ కాంగ్రెస్ అధినేత్రి మమతా బెనర్జీ, ఎన్‌సిపి-ఎస్‌పి అధినేత శరద్ పవార్, కూటమి తొలినాళ్లలో ఆప్ నాయకుడు అరవింద్ కేజ్రీవాల్, జెడి(యు) అధినేత నితీష్ కుమార్ వంటి ప్రాంతీయ నాయకులు ప్రత్యక్షంగా లేదా కుయుక్తితో కూడిన ఎత్తుగడల ద్వారా దాని ప్రాధాన్యతను సవాలు చేశారు.

వీరిలో ఎవరూ ఇప్పుడు ఇండి కూటమిలో భాగంగా లేరు. ఈ సవాలుదారులలో చాలామంది ఇప్పుడు తమ పార్టీలపైనా, రాజకీయ పలుకుబడిపైనా పట్టు నిలుపుకోవడానికి పోరాడుతున్నారు. దాదాపు రెండు దశాబ్దాల పాటు ముఖ్యమంత్రి పదవిని చేపట్టిన కుమార్, ఆ పదవిని వదులుకుని రాజ్యసభకు ఎన్నికయ్యారు.

గత ఏడాది బీహార్‌లో ఎన్‌డిఎకు ఘనవిజయం సాధించడంలో సహాయపడినప్పటికీ, ఆయన ప్రభావం గణనీయంగా తగ్గి, ఇప్పుడు కేవలం మరో బిజెపి మిత్రపక్షంగానే మిగిలిపోయారు. ఇప్పుడు ఆ కూటమిలో భాగం కాని కేజ్రీవాల్, ఆప్ రాజకీయ పునాది అయిన ఢిల్లీపై పట్టు కోల్పోయారు. బీజేపీలోకి ఫిరాయింపులను అరికట్టడంలో విఫలమయ్యారు. బలహీనపడిన ప్రాంతీయ ప్రత్యర్థులైన శరద్ పవార్, ఉద్ధవ్ థాకరేల అసలు పార్టీలు, ఇండి కూటమి ఏర్పడక ముందే బీజేపీ మద్దతుగల కుతంత్రాల వల్ల నిలువుగా చీలిపోయాయి.

నేడు, మహారాష్ట్రలో ఎన్‌సిపి-ఎస్‌పి, శివసేన (యుబిటి) రెండూ మనుగడ సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి. స్టాలిన్ తన కోపాన్ని కాంగ్రెస్‌పై చూపిస్తున్నప్పటికీ, అతని అసలైన రాజకీయ శత్రువు జోసెఫ్ విజయ్ టివికె, ఇది ఇప్పుడు కాంగ్రెస్‌తో వ్యాపారం చేస్తోంది.

ఇక మమత విషయానికొస్తే, ఇటీవలి వరకు కూటమిని అత్యంత గట్టిగా విమర్శించిన ఆమె, తాను చూస్తున్న తన సొంత పార్టీ వేగంగా విచ్ఛిన్నం కావడం పెద్ద ఎదురుదెబ్బలా మారింది. ఆమె సోమవారం నాటి సమావేశానికి హాజరైనప్పటికీ, ఆమె కష్టాలు మరింత ముదిరాయి. ఆమె మాజీ సన్నిహితురాలు కాకోలీ ఘోష్ దస్తిదార్, తాను మరో 19 మంది తృణమూల్ ఎంపీలు కలిసి ఎన్‌డిఎలో చేరాలనే ఉద్దేశ్యంతో ఒక ప్రత్యేక కూటమిని ప్రకటించుకున్నారు.

బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఓటమితో కుంగిపోయి, ఫిరాయింపులతో దెబ్బతిన్న మమతే, సోమవారం నాటి సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని కాంగ్రెస్‌ను కోరారు. ఆమె గత వైఖరికి, ప్రస్తుత వైఖరికి మధ్య తేడా చాలా స్పష్టంగా కనిపించింది.

ఏడాది క్రితం, ఢిల్లీ పర్యటన సందర్భంగా సోనియాను కలవాలనుకుంటున్నారా అని అడిగినప్పుడు, మమత, "నేను ఢిల్లీకి వచ్చిన ప్రతిసారీ ఆమెను కలవాలా?" అని ఎదురు ప్రశ్నించారు. సోమవారం నాడు, సోనియా ఆమెను ఆప్యాయంగా కౌగిలించుకుని, తన పక్కనే కూర్చోబెట్టుకున్నప్పుడు, మమత తన సాధారణ పోరాట స్వభావానికి పూర్తి భిన్నంగా కనిపించారు. ఇంతకుముందు ఇండి కూటమికి తానే ప్రత్యామ్నాయంగా కనిపించిన ఆమె.. ఇప్పుడు అన్నింటికి ఒప్పుకున్న మిత్రపక్షం వైఖరిని కనపరిచారు.

రాహుల్ ఈ సమావేశంలో తన దాదాపు 15 నిమిషాల ప్రసంగంలో, తన పార్టీపైనా తనపైనా వచ్చిన చాలా విమర్శలను నిష్కపటంగా అంగీకరించారు. హాజరైన వారిలో చాలా మంది నుంచి కాంగ్రెస్ తరచుగా దాడులను ఎదుర్కొందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

తన "వోట్ చోరీ" ప్రచారానికి మొదట్లో కొద్దిమంది మిత్రపక్షాలు మాత్రమే మద్దతు ఇచ్చాయని, ఇప్పుడు మాత్రమే దాని ప్రాముఖ్యతను గుర్తించాయని విచారం వ్యక్తం చేశారు. తనను విశ్వసించాలని, గతాన్ని గతంగా మరిచిపోయి "ప్రేమ, గౌరవంతో" ముందుకు సాగాలని రాహుల్ అక్కడున్న వారిని కోరారు.

వామపక్ష నాయకులను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతూ, విజయన్‌పై తనకు "ఎలాంటి వ్యక్తిగత శత్రుత్వం" లేదని, తన విమర్శలను కేవలం ప్రచార ప్రసంగాలుగా మాత్రమే చూడాలని ఆయన అన్నారు. బెంగాల్, బీహార్ ఎన్నికలను బీజేపీ దొంగిలించిందని మమత "90 శాతం" ఖచ్చితంగా, అఖిలేష్, తేజస్వి "50 శాతం" ఖచ్చితంగా నమ్ముతుండగా, తాను మాత్రం "100 శాతం" ఖచ్చితంగా నమ్ముతున్నానని ఆయన అన్నారు. మరో సందర్భంలో అయితే, ఇలాంటి వ్యాఖ్యలను రాహుల్ తన మిత్రుల కంటే తాను గొప్ప అని నిరూపించుకునే ప్రయత్నంగా భావించి ఉండవచ్చు. అయితే, సోమవారం నాడు వాటిపై పెద్దగా అభ్యంతరాలు రాలేదని సమాచారం.

కాంగ్రెస్‌పై తరచుగా విమర్శలు గుప్పించే వారిలో ఒకరైన జమ్మూ కాశ్మీర్ ముఖ్యమంత్రి ఒమర్ అబ్దుల్లా కూడా భిన్నమైన స్వరం వినిపించారు. బహుశా తన సొంత నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్‌లో పెరుగుతున్న అసంతృప్తిని దృష్టిలో ఉంచుకుని, నాయకులు ఐక్యంగా ఉండాలని అబ్దుల్లా కోరారు. 2014 తర్వాత తొలిసారిగా, ఇండి పతాకం కింద వారందరూ ఏకం కావడమే ఈ పరిస్థితిని సాధ్యం చేసిందని ఆయన వారికి గుర్తు చేశారు.

2024 లోక్‌సభ ఎన్నికలలో నరేంద్ర మోదీ సొంతంగా బీజేపీకి మెజారిటీ సాధించకుండా అడ్డుకుంది. ఇతరులు కేవలం సూచించిన విషయాన్ని అబ్దుల్లా బహిరంగంగా స్పష్టం చేశారు: కాంగ్రెస్సే కూటమిని కలిపి ఉంచే శక్తి. జాతీయ స్థాయిలో ఉనికి ఉన్న ఏకైక భాగస్వామి అదే, అలాగే విభిన్న ప్రాంతీయ పార్టీలను కలిపే సహజమైన వారధి కూడా అదే.

ఇకపై ప్రశ్న ఏంటంటే కాంగ్రెస్ 'ఇండి' కూటమికి నాయకత్వం వహించాలా వద్దా అనేది కాదు, అది ఎలాంటి నాయకత్వం అందించాలి అనేది.

రాహుల్ గాంధీ స్పందన ఆ సందిగ్ధతపై అవగాహనను ప్రతిబింబించింది. సంభాషణను ఫిర్యాదుల నుంచి ఉమ్మడి లక్ష్యం వైపు మళ్లించడానికి ప్రయత్నించింది. దేశాన్ని, దాని రాజ్యాంగాన్ని కాపాడటమే కూటమి ఏకైక ఉమ్మడి లక్ష్యంగా ఉండాలని ఆయన మిత్రపక్షాలకు చెప్పినట్లు తెలిసింది.

ఇటీవలి సంవత్సరాలలో ఆయన పదే పదే నొక్కిచెబుతున్న నినాదాన్ని ఇది పునరుద్ఘాటించింది. కాంగ్రెస్ పనితీరు చుట్టూ ఉన్న ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్నాయి కానీ సందర్భం మారింది. ప్రస్తుతానికి, మిత్రపక్షాలు కాంగ్రెస్‌కు షరతులు విధించడం లేదు. బదులుగా, అఖిలేష్ చెప్పినట్లుగా, "విశాల హృదయం" చూపించమని వారు దానిని కోరుతున్నారు.

యూపీ ఎన్నికలను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే, ఆ విజ్ఞప్తి ప్రాముఖ్యత స్పష్టంగా ఉంది. బీజేపీకి వ్యతిరేకంగా తదుపరి ప్రధాన రాజకీయ పోరాటం ఉత్తరప్రదేశ్‌లో జరగనుంది. రాష్ట్రంలో సమాజ్‌వాదీ పార్టీ ప్రధాన భాగస్వామిగా ఉన్నప్పటికీ, 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికలలో కూటమి విజయాలకు దోహదపడిన సమన్వయాన్ని పునఃసృష్టించకుండా, 2027లో ఏ పార్టీకి కూడా గెలిచే అవకాశం లేదని ఆ పార్టీ గుర్తిస్తోంది.

తన స్థాయికి మించి, ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని 403 అసెంబ్లీ సీట్లలో సుమారు 120 సీట్లను కాంగ్రెస్ డిమాండ్ చేసినట్లు సమాచారం. కాగా, ఎస్పీ కేవలం 65 నుంచి 80 సీట్లను మాత్రమే వదులుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. వాస్తవానికి, ఇవి చాలా ప్రాథమిక చర్చలు మాత్రమే. ఈ చర్చలు ఎలా ముందుకు సాగుతాయనేది, రాహుల్‌పై ఎంతగా ఆధారపడి ఉంటుందంటే, అఖిలేష్ కూడా రాహుల్ నుంచి ఆశిస్తున్నటువంటి ఉదార ​​హృదయాన్ని ప్రదర్శించడానికి సిద్ధంగా ఉండటంపై కూడా అంతే ఆధారపడి ఉంటుంది.

అయితే, ప్రస్తుతానికి కాంగ్రెస్ పెద్దగా ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదు. దాని మిత్రపక్షాలు తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించాయి. పార్టీ హామీలు కూడా ఇచ్చింది. ఆగస్టులో హైదరాబాద్‌లో వారు తిరిగి సమావేశమయ్యే నాటికి, పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాలు ముగిసి పోవచ్చు.

బీజేపీ తదుపరి ప్రధాన రాజకీయ ఎత్తుగడ అది నియోజకవర్గాల పునర్విభజన, మహిళా రిజర్వేషన్ల అమలు, లేదా 'ఒకే దేశం, ఒకే ఎన్నిక' అనేది మరింత స్పష్టంగా ఉండవచ్చు. అలా జరిగితే, ఇండి కూటమిలోని భాగస్వామ్య పక్షాలను విడదీసే ఒత్తిళ్ల కంటే, వారిని కాంగ్రెస్ వెనుక మరింత ఏకం చేసేందుకు పురికొల్పే ఒత్తిళ్లే బలంగా ఉండవచ్చు.