ప్రతిపక్షాల అనైక్యత ‘బీజేపీ’కి వరంలా మారిందా?

దశాబ్దానికి పైగా పార్లమెంటులో తమ మొదటి పెద్ద విజయాన్ని రుచి చూసిన ప్రతిపక్ష 'ఇండి' కూటమి, వెంటనే సంబరాలు చేసుకుంది. కానీ రెండు నెలల తరువాత పరిస్థితి మొత్తం ఒక్కసారిగా మారిపోయింది. బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో ఓటమి తరువాత టీఎంసీ అస్థిత్వ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ (AAP) తన 10 మంది రాజ్యసభ ఎంపీలలో ఏడుగురిని బీజేపీకి కోల్పోయింది. డీఎంకే 'ఇండి' కూటమి నుంచి విడిపోయింది.

ఏప్రిల్‌లో పార్లమెంటులో వీగిపోయిన మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లుకు మరోసారి కొత్తరూపం ఇవ్వడానికి కేంద్రం ప్రయత్నాలు చేస్తున్న సమయంలో ఈ పరిణామాలు చోటు చేసుకుంటున్నాయి. ఎన్డీఏకు అవసరమైన 362 ఓట్లకు గాను బీజేపీ నేతృత్వంలోని ఎన్డీఏ ఎంపీల నుంచి 298 ఓట్లు పొందిన ఈ బిల్లు, వాస్తవానికి, కేవలం లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభలలో మహిళా రిజర్వేషన్లను అమలు చేయడానికి సంబంధించినది మాత్రమే కాదు. ప్రతిపక్షాలు పదేపదే నొక్కిచెప్పినట్లుగా, దేశవ్యాప్త గెర్రీమాండరింగ్ ద్వారా లోక్‌సభ కూర్పును, నియోజకవర్గాల స్వరూపాన్ని మార్చడానికి ఇది ఒక కుట్ర.

పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాలు సమీపిస్తున్న తరుణంలో కీలక రాజకీయ పరిణామాలు చోటు చేసుకున్నాయి. వాటిలో ఒకటి పశ్చిమబెంగాల్ లో జరిగింది. టీఎంసీ రెబెల్ ఎంపీలు 20 మంది త్రిపుర కేంద్రంగా పనిచేసే అంతగా ప్రాచుర్యం లేని నేషనలిస్ట్ సిటిజన్స్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (NCPI)లో విలీనమై, NDAకు మద్దతు ఇవ్వాలని నిర్ణయం తీసుకున్నారు. ఈ పరిణామాన్ని మోదీ ప్రసంగంతో పోల్చి చూస్తే ఆ పరిణామాలు అర్థం అవుతాయి.

తిరుగుబాటు చేసిన తృణమూల్ ఎంపీలు తమ పక్షాన ఉండటంతో, లోక్‌సభలో NDA శాసనబలం ఇప్పుడు 318 ఎంపీలకు చేరింది. లోక్‌సభ కూర్పును మార్చేందుకు రాజ్యాంగ సవరణలను ఆమోదించడానికి అవసరమైన మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ మార్కుకు (దిగువ సభలో మూడు ఖాళీల కారణంగా ప్రస్తుతం 360 ఎంపీలుగా ఉంది) ఈ సంఖ్య ఇంకా చాలా తక్కువగానే కనిపించవచ్చు. అయితే, ఏప్రిల్ 17న ఎన్డీఏకు ఉన్న 298 ఓట్లతో పోలిస్తే ఇది గణనీయమైన పెరుగుదల.

కేంద్రంలోని వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, పార్లమెంటులో ఎన్డీఏకు దక్కకపోయినా, రాజ్యాంగ సవరణను ఆమోదింపజేసుకోవాలనే బీజేపీ ప్రయత్నానికి సరిపోయే మెజారిటీని సృష్టించేందుకు ప్రస్తుతం జోరుగా సాగుతున్న రాజకీయ కుతంత్రాలతో ఈ పెరుగుదల సంభవిస్తోంది.

131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లును తిరిగి ప్రారంభించడంపై మోదీ ప్రభుత్వం నుంచి ఇంకా అధికారిక ప్రకటన రానప్పటికీ, "ఏప్రిల్ వెర్షన్ నుంచి కొన్ని కీలక మార్పులతో" కూడిన ముసాయిదా చట్టంపై సన్నాహక పనులు ప్రస్తుతం జరుగుతున్నాయని బీజేపీ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఎన్డీఏలో కీలక భాగస్వామి అయిన టీడీపీకి చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్ చంద్రబాబు నాయుడు, ఒక కొత్త చట్టం రాబోతోందని దాదాపుగా ధృవీకరించారు.

20 మంది తృణమూల్ రెబెల్స్ మద్దతు ఉన్నప్పటికీ, లోక్‌సభలో రాజ్యాంగ సవరణను ఆమోదింపజేసుకోవడానికి కేంద్రానికి ఇంకా 42 మంది ఎంపీల మద్దతు అవసరం ఉంది. దీనికి డీఎంకే సహకరించవచ్చని బీజేపీ వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నాయి. ఏప్రిల్‌లో, లోక్‌సభలో డీఎంకేకు చెందిన 22 మంది ఎంపీలు, దిగువ సభ బలాన్ని ప్రస్తుత 545 మంది ఎంపీల నుంచి ప్రతిపాదిత 850 మందికి పునర్వ్యవస్థీకరించాలన్న కేంద్రం ప్రయత్నాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించిన వారిలో ఉన్నారు.

ఈ బిల్లు పట్ల డీఎంకే వ్యతిరేకతకు రెండు ప్రధాన కారణాలు ఉన్నాయి. మొదటిది, ఈ బిల్లు తమిళనాడు వంటి దక్షిణ రాష్ట్రాలను పార్లమెంటరీ ప్రాముఖ్యతకు దూరంగా నెట్టివేస్తుందని, అదే సమయంలో హిందీ-బెల్ట్ రాష్ట్రాలకు లోక్‌సభలో దాదాపు వీటో అధికారాన్ని కల్పించే సంఖ్యాబలాన్ని ఇస్తుందని డీఎంకే భావించింది. రెండవది, ఆ సమయంలో కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా వాగ్దానం చేసిన వాటిలో చాలా వరకు (లోక్‌సభ సీట్లలో తమ ప్రస్తుత దామాషా వాటాను నిలుపుకోవడానికి అన్ని రాష్ట్రాల సీట్లను ఏకరీతిగా 50 శాతం పెంచడం సహా) బిల్లులో స్పష్టంగా పేర్కొనలేదు.

ఏప్రిల్ 16న, ఒక ఎన్నికల ప్రచారంలో స్టాలిన్ మాట్లాడుతూ, తమ పార్టీ "నియోజకవర్గాల పునర్విభజనకు వ్యతిరేకం కానప్పటికీ", "నియోజకవర్గాల పునర్విభజన 1971 జనగణన ఆధారంగా రూపొందించబడుతుందని", "2026 నుంచి 30 సంవత్సరాల పాటు అదే ముసాయిదాను అనుసరిస్తామని" మోదీ నుంచి "లిఖితపూర్వక హామీ"ని డిమాండ్ చేస్తున్నట్లు స్పష్టం చేశారు.

స్టాలిన్‌ తో మళ్లీ స్నేహం చేయడానికి ఇక్కడే కమలదళానికి అవకాశం దొరికింది. తమిళనాడు ఎన్నికల్లో డీఎంకే ఓటమి తర్వాత, చిరకాలంగా తమకు విధేయంగా ఉన్న దక్షిణ భారత మిత్రపక్షాన్ని వదిలి, విజేత అయిన జోసెఫ్ విజయ్ టీవీకేతో జతకట్టిన కాంగ్రెస్‌ను దెబ్బతీసే అవకాశం కూడా దీనికి తోడైంది.

డీఎంకే తమ వైపు మొగ్గు చూపే పక్షంలో, లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్యను సవరించడానికి జనగణన సంవత్సరాన్ని మార్చడానికి ప్రభుత్వం వెనుకాడటం లేదని తెలిసింది. లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల పునర్విభజన, దానికి అనుగుణంగా రాష్ట్ర శాసనసభల పునర్విభజన ప్రక్రియను వరుసగా 1971 - 2011 జనగణనల డేటా సెట్ల ఆధారంగా నిర్వహించాలని కూడా ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించవచ్చు. రాష్ట్ర శాసనసభలకు చివరి పునర్విభజన 2001 జనగణన గణాంకాల ఆధారంగా నిర్వహించబడింది.

కేంద్రం ప్రతిపాదించిన ఏ డీలిమిటేషన్ ఫార్ములానైనా వ్యతిరేకించడంలో డీఎంకే పట్టుదలతో ఉంటే, స్టాలిన్‌ను ఒప్పించేందుకు ప్రయత్నాలు జరగవచ్చని బీజేపీ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. చట్టంపై చర్చ జరుగుతున్నప్పుడు సభలో నిరసన తెలియజేయాలని, కానీ ఓటింగ్‌కు వచ్చినప్పుడు వాకౌట్ చేయాలని లేదా ఓటింగ్‌కు దూరంగా ఉండాలని తమ పార్టీ ఎంపీలకు సూచించమని కోరవచ్చని వారు తెలిపారు.

కేంద్రంతో కలిసి పనిచేయడానికి స్టాలిన్ నిరాకరించడం వల్ల, రాజ్యాంగ 131వ సవరణ బిల్లు ద్వారా ఆయన గ్రహించిన దానికంటే తమిళనాడు, విస్తృత దక్షిణాది మరింత నష్టానికి గురవుతాయని బీజేపీ ప్రతినిధులు ఆయనకు వివరించే అవకాశం ఉంది. ఎందుకంటే, 1976 నుంచి అమల్లో ఉన్న డీలిమిటేషన్‌పై రాజ్యాంగపరమైన నిలుపుదల, 2027 జనాభా లెక్కలు వెలువడిన వెంటనే వాటంతట అవే ముగిసిపోతాయి.

డీలిమిటేషన్ ఫార్ములాను మార్చాలన్న కేంద్రం ప్రతిపాదన ఇప్పుడు పార్లమెంటులో ఆమోదం పొందకపోతే, 2027 జనాభా లెక్కల ప్రచురణతో ప్రారంభమయ్యే తాజా డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ, ప్రస్తుత రాజ్యాంగ పథకం ప్రకారం, "కేవలం తాజా జనాభా గణాంకాలపై" మాత్రమే ఆధారపడి ఉంటుందని ప్రభుత్వ వర్గాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

అటువంటి పరిస్థితిలో, తమ జనాభాను విజయవంతంగా నియంత్రించుకున్న తమిళనాడు, కేరళ వంటి దక్షిణ రాష్ట్రాల లోక్‌సభ వాటా, ఉత్తర ప్రదేశ్, బీహార్ వంటి ఉత్తర రాష్ట్రాల కంటే చాలా తక్కువగా ఉంటుందని బీజేపీ వాదిస్తోంది. ఈ పరిస్థితిని నివారించాలని కేంద్రం అంటోంది. ఒకవేళ బీజేపీ ప్రచారానికి డీఎంకే లొంగిపోతే, దాని 22 మంది ఎంపీలు (20 మంది తృణమూల్ రెబెల్స్‌తో కలిపి) ఎన్డీఏ మొత్తం సీట్ల సంఖ్యను 340కి పెరుగుతుంది. ఇది ప్రస్తుత మూడింట రెండు వంతుల మార్కుకు కేవలం 20 ఓట్ల దూరంలో ఉంటుంది.

తమిళనాడు ఎన్నికల ఓటమి తర్వాత కాంగ్రెస్‌తో తీవ్ర విభేదాలు ఉన్నప్పటికీ, డీఎంకే కాషాయ కూటమితో కలిసి పోటీ చేసే అవకాశాలు లేవని చెప్పవచ్చు. ఎందుకంటే అలా చేయడం 2029 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ముందు దాని ఎన్నికల పునాదిని మరింత వేగంగా కోల్పోయేలా చేస్తుంది.

అందువల్ల, స్టాలిన్‌ను తన ఎంపీలను ఓటింగ్‌కు దూరంగా ఉండమని ఆదేశించేలా ఒత్తిడి చేయవచ్చని బీజేపీ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఒకవేళ 22 మంది డీఎంకే ఎంపీలు అందరూ ఓటింగ్‌కు దూరంగా ఉంటే, లోక్‌సభలో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ మార్కు ప్రస్తుత 360 నుండి 345కు పడిపోతుంది.

ఈ సంఖ్యను "చేరుకోగలమని" బీజేపీ భావిస్తోంది. ఇటువంటి పరిస్థితులు ఎదురైనప్పుడల్లా బీజేపీ అనుసరించే సాధారణ వ్యూహం ప్రకారం, చివరి అంకమైన 20-25 ఓట్లను దాటడానికి ప్రభుత్వానికి సహాయపడేందుకు కూడా సన్నాహాలు జరుగుతున్నాయని బీజేపీ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.

ఉద్ధవ్ థాకరే శివసేన-యూబీటీ, శరద్ పవార్ ఎన్‌సీపీ-ఎస్పీ, ఆప్ పార్టీల ఎంపీలపై కేంద్రం దృష్టి సారించిందని వర్గాలు చెబుతున్నాయి. అయితే, ప్రతి పార్టీతో వేర్వేరు ప్రణాళికలు ఉన్నాయి. ఈ మూడు పార్టీలు కలిసి 20 మంది ఎంపీల కూటమిని ఏర్పాటు చేశాయి.

ఎస్ఎస్-యూబీటీకి సంబంధించి పార్టీ ప్రణాళికల గురించి ఆదివారం (జూన్ 14) కొంత సమాచారం అందుబాటులోకి వచ్చింది. కేంద్రంతో తమ ఒప్పందాన్ని ఖరారు చేయడానికి తృణమూల్ రెబెల్ ఎంపీలు ఢిల్లీలో కేంద్ర మంత్రి భూపేంద్ర యాదవ్‌తో సమావేశమైన సమయంలో, థాకరే ముంబైలోని తన నివాసం మాతోశ్రీలో తన పార్టీకి చెందిన తొమ్మిది మంది లోక్‌సభ ఎంపీలతో ఒక "అత్యవసర సమావేశం" ఏర్పాటు చేశారు.

ఎన్డీఏ సభా బలాన్ని పెంచుకోవడానికి రెబెల్ తృణమూల్ ఎంపీలను కలుపుకోవడం

పార్లమెంటరీ మద్దతును పొందడానికి డీఎంకేతో రాయితీల కోసం చర్చలు జరపడం

కీలకమైన సభా ఓటింగ్‌కు దూరంగా ఉండేలా ఎంపిక చేసిన ప్రతిపక్ష పార్టీలను ఒప్పించడం

చీలిపోయిన ఇండి బ్లాక్ సభ్య పార్టీల నుంచి బలహీనమైన ఎంపీలను తమవైపు లాక్కోవడం

తక్షణ శాసన చర్యను సమర్థించుకోవడానికి 2027 జనాభా లెక్కల భయాలను ఉపయోగించుకోవడం

2022లో అసలు శివసేనను చీల్చి, దాని బిరుదును, గుర్తును దక్కించుకున్న మహారాష్ట్ర ఉప ముఖ్యమంత్రి ఏక్‌నాథ్ షిండే, ఇప్పుడు ఠాక్రే పార్టీ నుంచి ఎంపీలను ప్రలోభపెట్టడానికి 'ఆపరేషన్ టైగర్'కు ప్రణాళిక రచిస్తున్నారనే వదంతుల మధ్య మాతోశ్రీలో కీలక సమావేశం జరిగింది.

శివసేన-యూబీటీకి చెందిన తొమ్మిది మంది ఎంపీలలో కనీసం ఐదుగురు మాతోశ్రీ సమావేశానికి హాజరు కాలేదని వచ్చిన వార్తలు మీడియాలో కలకలం రేపాయి. హాజరుకాని ఆ ఐదుగురు ఎంపీలు "వర్చువల్‌గా" సమావేశంలో చేరారని సీనియర్ పార్టీ నాయకుడు సంజయ్ రౌత్ పేర్కొన్నప్పటికీ, "పార్టీని మరోసారి చీల్చే" ప్రయత్నాల పట్ల "అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన అవసరం" ఉందని ఠాక్రే నొక్కిచెప్పినట్లు సమావేశానికి హాజరైన ఎంపీలలో ఒకరు 'ది ఫెడరల్'కు తెలిపారు.

పార్టీ ఎంపీలు, ఎమ్మెల్యేలందరూ తప్పనిసరిగా హాజరు కావాలని థాకరే ఆదేశించడం, శివసేన-యూబీటీ నాయకత్వంలో నెలకొన్న అసంతృప్తికి సంకేతంగా కనిపిస్తోంది. ఆప్, వైఎస్సార్‌సీపీ, ఎస్ఏడీ నుంచి పెద్దగా ప్రతిఘటన లేదు. ఎన్‌సీపీ-ఎస్పీ విషయంలో కూడా ఇదే పరిస్థితి.

అయితే, పవార్ "ఆచరణాత్మక రాజకీయవేత్త" కాబట్టి, "తన పార్టీని మరోసారి ప్రమాదంలో పడేయకుండా, మా వాదనలోని యోగ్యతను గుర్తించే అవకాశం ఉంది" అని బీజేపీ వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి.

పవార్ రాజకీయ చతురతను బీజేపీ అంగీకరించడంలో ఉన్న అంతర్లీన ప్రమాదం గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు. లోక్‌సభలోని ముగ్గురు ఆప్ ఎంపీల నుంచి మద్దతుకు పెద్దగా ప్రతిఘటన ఉండదని ప్రభుత్వ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. అంతేకాకుండా, జగన్ మోహన్ రెడ్డికి చెందిన వైఎస్సార్‌సీపీకి చెందిన నలుగురు ఎంపీలు, శిరోమణి అకాలీ దళ్‌కు చెందిన హర్సిమ్రత్ కౌర్ బాదల్ "ఎన్‌డీఏలో భాగం కాకపోయినా మా శాసనపరమైన అజెండాకు మద్దతు కొనసాగిస్తారని" కూడా వారు విశ్వాసంగా ఉన్నారు.

ప్రభుత్వం వేసిన ఈ అంచనాలు అనుకున్నట్లుగా జరిగితే, లోక్‌సభ పునర్వ్యవస్థీకరణ కోసం రాజ్యాంగాన్ని సవరించడానికి అవసరమైన సంఖ్యాబలం తమకు ఉంటుందని ఆ ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. ఆమోదం పొందడానికి సాధారణ మెజారిటీ మాత్రమే అవసరమయ్యే డీలిమిటేషన్ బిల్లు ఆ తర్వాత వస్తుంది.

రాజ్యసభలో, మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీకి అవసరమైన 161 మార్కుకు గాను ఎన్‌డీఏకు 147 మంది ఎంపీల మద్దతు ఉంది (గత వారం మాజీ తృణమూల్ సభ్యులు సుష్మితా దేవ్, ప్రకాష్ చిక్ బరైక్, సుఖేందు శేఖర్ రాయ్ రాజీనామాలతో ఏర్పడిన ఖాళీలను మినహాయిస్తే).

ఏప్రిల్‌లో ఏడుగురు ఆప్ ఎంపీలు బీజేపీలో విలీనమవ్వాలన్న నిర్ణయం ఇప్పటికే సభలో కాషాయ పార్టీ బలాన్ని పెంచింది. గత వారం, కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి మీనాక్షి నటరాజన్‌పై వివాదాస్పద అనర్హత వేటు తర్వాత, ఆ పార్టీ మధ్యప్రదేశ్ నుంచి ఒక అదనపు రాజ్యసభ బెర్త్‌ను కూడా కైవసం చేసుకుంది.

కాగితాల మీద చూస్తే, ఎగువ సభలో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీకి ఎన్డీఏకు 14 సీట్ల కొరత ఉండవచ్చు, కానీ వైఎస్సార్‌సీపీ (7 ఎంపీలు), బీఆర్ఎస్ (3 ఎంపీలు), బీఎస్పీ (1 ఎంపీ) వంటి పార్టీల సహాయంతో ఆ లోటును పూడ్చుకోగలమని బీజేపీ ధీమా వ్యక్తం చేస్తోంది.

అంతేకాకుండా, రాజ్యసభలో ఇప్పటికీ 10 మంది సభ్యులున్న తృణమూల్ కాంగ్రెస్ నుంచి మరికొంతమంది ఎంపీలు రాబోయే రోజుల్లో రాజీనామా చేయవచ్చని లేదా ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా క్రాస్-వోట్ చేయవచ్చని ఆ పార్టీ భావిస్తోంది.

ఇటీవలి ఎన్నికల ఫలితాలు, తృణమూల్ అంతర్గత పతనం, ఇండి కూటమి నుంచి డీఎంకే వైదొలగడం వంటి పరిణామాల నేపథ్యంలో నిరుత్సాహంతో, చెల్లాచెదురుగా ఉన్న ప్రతిపక్షం, లోక్‌సభ కూర్పును సమూలంగా మార్చాలన్న కేంద్రం ప్రయత్నాలకు వ్యతిరేకంగా గట్టి పోరాటం చేయవచ్చు.

అయినప్పటికీ, రాజ్యాంగ 131వ సవరణ బిల్లును అడ్డుకోవడానికి ఏప్రిల్‌లో ప్రదర్శించిన ఐక్యతను కోల్పోయినందున, అది ఇప్పటికే ఓటమి అంచున ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది. లోక్‌సభ సభ్యుల సంఖ్యను పెంచే సవరణ, కొత్త నియోజకవర్గాల పునర్విభజన చట్టం, లేదా పార్లమెంటరీ, అసెంబ్లీ ఎన్నికలను కలిపి నిర్వహించడం వంటి మొదలైన శాసనపరమైన ఎజెండానలు బీజేపీ ఎంత తీవ్రంగా ఆమోదింపచేసుకోవాలని చూస్తుందనేదే ఇప్పుడు చూడాల్సింది.