పాక్ ను నమ్మలేమని అమెరికా, ఇరాన్ ఎందుకంటున్నాయి?

ప్రస్తుత ఇరాన్-అమెరికా ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో పాకిస్తాన్ మధ్యవర్తిగా వ్యవహరిస్తున్నప్పటికీ, ఆ దేశ వైఖరిపై 'ద్వంద్వ నీతి' (Double Standards) ఆరోపణలు వచ్చాయి. పాక్ వైఖరిని అటు అమెరికా ఇటు ఇరాన్ కూడా అనుమానిస్తున్నట్టు అంతర్జాతీయ మీడియాలో కథనాలు వచ్చాయి. దానికి ప్రధాన కారణాలు ఇలా ఉన్నాయి.

పాకిస్తాన్ ఒకవైపు అమెరికాతో దశాబ్దాల కాలంగా రక్షణ, ఆర్థిక సంబంధాలను కలిగి ఉంది. మరోవైపు ఇరాన్ తన పొరుగు దేశం కావడంతో పాటు, అక్కడ షియా జనాభా (పాకిస్తాన్ జనాభాలో 15-20%) ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంది.

అమెరికా ప్రతినిధులకు ఆతిథ్యం ఇస్తూనే, ఇరాన్ పట్ల దౌత్యపరమైన సానుభూతిని వ్యక్తం చేయడం వల్ల పాకిస్తాన్ ఏ వైపు ఉందో తేల్చుకోలేకపోతోందనే విమర్శలు వస్తున్నాయి.

ఈ యుద్ధ సమయంలోనే పాకిస్తాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ సౌదీ అరేబియా యువరాజు మహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్‌తో భేటీ అయ్యారు. సౌదీ అరేబియాకు పూర్తి సంఘీభావం తెలుపుతూనే, ఇరాన్‌తో కూడా చర్చలు జరపడం దౌత్యపరంగా విరుద్ధంగా కనిపిస్తోంది. ఒకవేళ సౌదీ అరేబియా రక్షణ సహాయం కోరితే పాకిస్తాన్ తన వాయుసేనను పంపిస్తుందా లేక తటస్థంగా ఉంటుందా అన్నది ఇప్పటికీ అస్పష్టంగానే ఉంది.

గతంలో పాకిస్తాన్ ప్రధాని డొనాల్డ్ ట్రంప్‌ను 'నోబెల్ శాంతి బహుమతి'కి నామినేట్ చేయడంపై ఇప్పుడు తీవ్ర విమర్శలు వస్తున్నాయి. అమెరికా ఇరాన్‌పై భీకర దాడులు చేస్తున్న సమయంలో, ట్రంప్‌ను శాంతి కాముకుడిగా అభివర్ణించిన పాకిస్తాన్, ఇప్పుడు 'శాంతి చర్చల వేదిక'గా మారడం ఎలా సాధ్యమని విశ్లేషకులు ప్రశ్నిస్తున్నారు.

ఇరాన్ సర్వోన్నత నేత మరణం తర్వాత పాకిస్తాన్‌లో అమెరికాకు వ్యతిరేకంగా భారీ నిరసనలు జరిగాయి. ప్రజలేమో అమెరికాను వ్యతిరేకిస్తుంటే, ప్రభుత్వం మాత్రం జేడీ వాన్స్ వంటి అమెరికా నేతలకు రెడ్ కార్పెట్ వేయడం పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వ అంతర్గత, బాహ్య విధానాల మధ్య ఉన్న వైరుద్యాన్ని ఎత్తిచూపుతోంది.

రెండు దేశాలు పాకిస్తాన్‌ను వాడుకుంటున్నప్పటికీ, లోలోపల కొన్ని అనుమానాలు ఉన్నాయి. పాకిస్తాన్ లోపల ఇరాన్ అనుకూల నిరసనలు జరుగుతున్నాయి. కాబట్టి పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ఇరాన్ వైపు మొగ్గు చూపుతుందేమోనని అమెరికా భయం.

పాకిస్తాన్ తన ఆర్థిక అవసరాల కోసం (IMF సాయం వంటివి) అమెరికా చెప్పినట్లు వింటుందని ఇరాన్ భయం. అందుకే, మధ్యవర్తిత్వం జరుగుతున్నా.. "మేము నేరుగా చర్చల్లో పాల్గొనడం లేదు" అని ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ అప్పుడప్పుడు ప్రకటనలు ఇస్తూ ఉంటుంది.

ఇక, పాకిస్తాన్ ఈ చర్చలను తన అంతర్జాతీయ ఇమేజ్‌ను మార్చుకోవడానికి (Rebranding) వాడుకుంటోందనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఉగ్రవాద ముద్ర నుంచి బయటపడి, ప్రపంచ దేశాల దృష్టిలో తన ప్రాముఖ్యతను పెంచుకోవడం, ఆర్థిక సంక్షోభం నుంచి గట్టెక్కేందుకు అమెరికా సహాయం పొందడం కోసం ఈ 'మధ్యవర్తి' పాత్రను పోషిస్తోందనేది కొందరి అభిప్రాయం.

మొత్తానికి, పాకిస్తాన్ తనను తాను శాంతి దూతగా ప్రదర్శించుకోవాలని చూస్తున్నప్పటికీ, దాని ఆర్థిక అవసరాలు, మతపరమైన/ప్రాంతీయ రాజకీయాల మధ్య నలిగిపోతూ 'రెండు పడవల ప్రయాణం' చేస్తోందన్నది వాస్తవం.

ఇరాన్‌కు ఖతార్ వంటి పాత మిత్రదేశాల ద్వారా చర్చలు జరిపే అవకాశం ఇప్పుడు తక్కువగా ఉంది. అందుకే, పొరుగు దేశమైన పాకిస్తాన్ ద్వారానే తన వాదనను ప్రపంచానికి వినిపిస్తోంది.

ఇది "పూర్తి నమ్మకం" తో కూడిన బంధం కాదు, ఇదొక వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం (Strategic Necessity). ఒకరికొకరు శత్రువులైనప్పుడు, మధ్యలో ఉన్న వ్యక్తి ఎంత నిజాయితీపరుడు అనే దానికంటే, అతను రెండు వైపులా సమాచారాన్ని చేరవేయగలడా లేదా అనేదే ముఖ్యం. ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్ ఆ పాత్రను సమర్థవంతంగా పోషిస్తోంది.