ప్రతీకార దాడులు విరమించుకున్న ఇజ్రాయెల్- ఇరాన్

ఫిబ్రవరి 28న అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్‌పై దాడులు ప్రారంభించినప్పటి నుంచి ఈ యుద్ధం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేసింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలను పెంచింది ఆహారంతో సహా అనేక నిత్యావసర వస్తువులను మరింత ఖరీదైనదిగా చేసింది. ఏప్రిల్ కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని ఈ సంఘర్షణను శాశ్వతంగా ముగించే ఒప్పందంగా మార్చడంలో అధికారులు విఫలమయ్యారు.

ఈ కొత్త దాడులు ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్‌ల మధ్య పోరాటాన్ని తక్షణమే ఆపాలని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ పిలుపునిచ్చారు. ఆ వెంటనే, ఇరాన్ సైనిక సంయుక్త కమాండ్, తాము దాడులను నిలిపివేస్తున్నట్లు ఒక ప్రకటన జారీ చేసింది. దక్షిణ లెబనాన్‌తో సహా ఇజ్రాయెల్ దాని మద్దతుదారులు చేసే తదుపరి "దురాక్రమణ, శత్రుత్వ చర్యలకు" "గతంలో కంటే చాలా తీవ్రమైన, అణిచివేసే చర్యలు" తీసుకుంటామని ఆ ప్రకటనలో పేర్కొంది.

ఇజ్రాయెల్ ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహు, ఒక వీడియో ప్రకటనలో మాట్లాడుతూ, ప్రస్తుత పోరాటం ముగిసిందని పరోక్షంగా సూచించారు. కానీ, ఇరాన్ "పొరపాటు చేసి, మళ్లీ మాపై దాడికి దిగితే, మేము బలప్రయోగంతో ప్రతిస్పందిస్తాము" అని కూడా ఆయన హెచ్చరించారు. ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న మిలిటెంట్ గ్రూప్ హిజ్బుల్లాకు వ్యతిరేకంగా లెబనాన్‌లో ఇజ్రాయెల్ తన కార్యకలాపాలను కొనసాగిస్తోందని,ఇజ్రాయెల్‌కు "ఆత్మరక్షణకు పూర్తి హక్కు ఉందని, అవసరమైనంత మేరకు దానిని వినియోగిస్తామని" నెతన్యాహు అన్నారు.

భద్రతా కారణాలతో ఆదివారం నుంచి మూసివేసిన కార్యాలయాలు, పాఠశాలలు సోమవారం నుంచి తెరుచుకోనున్నాయని ఐడీఎఫ్ తెలిపింది. ఇదే పనిని ఇరాన్ సైతం చేసింది. పౌర విమానాలపై ప్రభావం చూపే గగనతల ఆంక్షలను ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఎత్తివేసిందని ఇరాన్ అధికారిక మిజాన్ వార్తా సంస్థ నివేదించింది. కాల్పుల విరమణ సమయంలో, ప్రపంచ చమురు, సహజ వాయువులకు కీలకమైన మార్గమైన హర్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ తన పట్టును కొనసాగించింది. ఈ జలసంధి మూసివేత కారణంగానే ప్రపంచ ఇంధన ధరలు ఆకాశాన్నంటాయి.

లెబనాన్‌లో ఇరాన్ మిత్రపక్షమైన హిజ్బుల్లాపై ఇజ్రాయెల్ దాడులను కొనసాగిస్తూ, ఆ దేశంలోకి మరింత లోతుగా చొచ్చుకుపోయింది. అమెరికా సైన్యం ఇరాన్ ఓడరేవులపై దిగ్బంధనాన్ని కొనసాగిస్తోంది. దిగ్బంధనాన్ని ఉల్లంఘించేందుకు ప్రయత్నించిన పలావు జెండా కలిగిన ఎంటి మారివెక్స్ అనే చమురు ట్యాంకర్‌పై ఒమన్ గల్ఫ్‌లో సోమవారం తమ బలగాలు కాల్పులు జరిపి, దానిని నిలిపివేశాయని అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ తెలిపింది. ఈ నౌకలో 24 మంది భారత సిబ్బంది ఉన్నారు. వారంతా క్షేమంగా ఉన్నారని భారత్ తెలిపింది. ఏప్రిల్ మధ్యలో ప్రారంభమైన తమ దిగ్బంధనాన్ని అమలు చేయడానికి అమెరికా సైన్యం నిలిపివేసిన ఏడవ వాణిజ్య నౌక ఇది.

పాకిస్తాన్ మధ్యవర్తిత్వంతో టెహ్రన్- వాషింగ్టన్ మధ్య జరుగుతున్న చర్చలు ఒక అడుగు ముందుకు నాలుగు అడుగులు వెనక్కి అన్నట్లు సాగుతున్నాయి. ప్రస్తుత దాడులపై ఇస్లామాబాద్ కూడా ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. పాక్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ ఈ మేరకు ఎక్స్ లో ట్వీట్ చేశారు. "అన్ని పక్షాలు సంయమనం పాటించి, శాంతికి మరికొంత అవకాశం ఇవ్వాలి" అని షరీఫ్ కోరారు.

ఈజిప్ట్, సౌదీ అరేబియా, టర్కీ, పాకిస్తాన్, ఖతార్ వంటి దేశాలు దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు చేశాయని, ఇరాన్, బీరూట్‌పై దాడులను ఆపమని ఇజ్రాయెల్‌పై ఒత్తిడి తేవాలని ఈ దేశాలన్నీ ట్రంప్ ప్రభుత్వాన్ని కోరాయని ఇద్దరు ప్రాంతీయ అధికారులు తెలిపారు. ఇజ్రాయెల్‌పై దాడులు ఆపాలని ఆ దేశాలు ఇరాన్‌ను కూడా కోరాయని ఆ అధికారులు చెప్పారు.

సోమవారం ఇరాన్ ఇజ్రాయెల్‌పై వరుస దాడులు చేయగా, ఇజ్రాయెల్ మధ్య పశ్చిమ ఇరాన్‌పై దాడులు చేసింది. టెహ్రాన్ ఇతర నగరాల్లో పేలుళ్లు సంభవించడంతో కనీసం 15 మంది గాయపడ్డారని ఇరాన్ ప్రభుత్వ మీడియా నివేదించింది.

మహ్‌షహర్ నగరంలోని ఒక పెట్రోకెమికల్ ఫ్యాక్టరీపై ఇజ్రాయెల్ దాడులు జరిపిందని సెమీ-అధికారిక ఫార్స్, మెహర్ వార్తా సంస్థలు తెలిపాయి. నష్టం వివరాలను అవి వెల్లడించలేదు. బాలిస్టిక్ క్షిపణుల కోసం ముడి పదార్థాలను ఉత్పత్తి చేసే ప్రదేశాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని, ప్లాంట్‌పై దాడి జరిగినట్లు ఇజ్రాయెల్ సైన్యం ధృవీకరించింది. ట్రక్కుల ఆధారిత క్షిపణి ప్రయోగ వాహనాలను కూడా లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు ఇజ్రాయెల్ తెలిపింది.

ఇరాన్ క్షిపణి దాడికి ప్రతిస్పందనగా తమ దాడులు జరిగాయని ఇజ్రాయెల్ పేర్కొంది. ఎలాంటి ముందస్తు హెచ్చరిక లేకుండా ఇజ్రాయెల్ బీరుట్ దక్షిణ శివారు ప్రాంతాలపై దాడి చేసిన తర్వాత, తాము కూడా ప్రతీకారం తీర్చుకుంటామని టెహ్రాన్ ఆదివారం హెచ్చరించింది. ఇజ్రాయెల్ తిరిగి దాడి చేయడంతో, ఇరాన్ మళ్లీ కాల్పులు జరిపింది.

ఇరాన్ కాల్పులను అడ్డుకోవడానికి వాయు రక్షణ వ్యవస్థలు ప్రయత్నిస్తుండగా, మధ్య ఇజ్రాయెల్‌లో పేలుడు శబ్దాలు వినిపించాయి. ఇజ్రాయెల్‌లోని రెండు సైనిక స్థావరాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు ఇరాన్ పారామిలిటరీ రివల్యూషనరీ గార్డ్ తెలిపింది. ఈ ఉద్రిక్తతలకు అమెరికానే కారణమని ఇరాన్ ఆరోపించింది.

"అమెరికాతో సమన్వయం లేకుండా ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం ఎలాంటి చర్య తీసుకుంటుందని ఎవరూ నమ్మరు" అని టెహ్రాన్‌లో విలేకరులతో ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఇస్మాయిల్ బఘాయీ అన్నారు.

ట్రంప్, నెతన్యాహులు అత్యంత సమన్వయంతో ఈ యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు. సోమవారంతో ఈ వివాదం 100 రోజులకు చేరుకుంది, ఇద్దరు నాయకులు పరస్పర విరుద్ధ మార్గాల్లో పయనిస్తుండగా, ఉద్రిక్తతలు అప్పుడప్పుడు బహిరంగంగా బయటపడుతున్నాయి.

ఆదివారం బీరూట్‌లో జరిగిన దాడి, ఆ తర్వాత ఇరాన్‌పై జరిగిన దాడులతో నెతన్యాహు ట్రంప్‌ను బహిరంగంగా ధిక్కరించినట్లు కనిపిస్తోంది. ట్రంప్ ఇజ్రాయెల్‌పై తన అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేశారు. ఫైనాన్షియల్ టైమ్స్‌తో మాట్లాడుతూ "అన్ని నిర్ణయాలు నేనే తీసుకుంటాను" అని ప్రకటించడం ద్వారా నెతన్యాహును కించపరిచారు. వారి మధ్య విభేదాలు ఇద్దరు నాయకుల దేశీయ పరిగణనలలో పాతుకుపోయినట్లు కనిపిస్తున్నాయి.

నెతన్యాహు కు కూడా వచ్చే కాలంలో ఎన్నికలు ఉన్నాయి. ఇందులో భాగంగా ఉత్తర ఇజ్రాయెల్‌పై కొనసాగుతున్న హిజ్బుల్లా దాడులకు ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని ప్రజల ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నారు. అతను ట్రంప్‌కు మరీ విధేయుడిగా కనిపించడానికి కూడా భయపడుతున్నాడు. మరోవైపు, అమెరికా అధ్యక్షుడు కూడా నవంబర్‌లో కాంగ్రెస్ ఎన్నికలను ఎదుర్కొంటున్నారు. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేసి, వినియోగదారులకు ధరలను పెంచిన యుద్ధాన్ని ముగించడానికి ఆసక్తిగా ఉన్నారు.

యెమెన్‌కు చెందిన ఇరాన్ మద్దతుగల హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు సోమవారం ఇజ్రాయెల్‌పై దాడికి పాల్పడినట్లు ప్రకటించారు. ఎర్ర సముద్రంలో ఇజ్రాయెల్‌కు అనుబంధంగా ఉన్న నౌకలు మళ్లీ లక్ష్యంగా ఉంటాయని, గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్ వాటిని కలిపే ఇరుకైన బాబ్ ఎల్-మండేబ్ జలసంధితో పాటు ఆ జలమార్గాన్ని కూడా ప్రమాదంలో పడేస్తామని చెప్పారు.

జనరల్ యహ్యా సరీ ప్రసంగాన్ని హౌతీల అల్-మసిరా ఉపగ్రహ వార్తా ఛానల్ ప్రసారం చేసింది. గాజా స్ట్రిప్‌లో ఇజ్రాయెల్-హమాస్ యుద్ధ సమయంలో హౌతీలు ఇలాంటి బెదిరింపునే చేశారు. దాడులు జరిపారు. ఈ దాడులలో కనీసం తొమ్మిది మంది నావికులు మరణించారు.

నాలుగు నౌకలు మునిగిపోయాయి. వారు తరచుగా ఇజ్రాయెల్‌తో పరోక్ష సంబంధాలు ఉన్న లేదా ఎటువంటి సంబంధాలు లేని నౌకలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. ఈ దాడులు ఎర్ర సముద్రంలో నౌకా రవాణాను అస్తవ్యస్తం చేశాయి. యుద్ధానికి ముందు ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 1 ట్రిలియన్ డాలర్ల విలువైన వస్తువులు ఈ సముద్రం గుండా రవాణా అయ్యేవి.