మక్కాపై దాడి పశ్చిమాసియా పరిస్థితులను ఎలా మార్చింది?
హౌతీల దాడులతో ఒంటరైన సౌదీ అరేబియా
ముస్లింల పవిత్ర స్థలమైన మక్కాపై సెప్టెంబర్ 19న దాడి జరిగింది. హౌతీలు ప్రయోగించిన బాలిస్టిక్ క్షిపణిని తాము అడ్డుకున్నట్లు సౌదీ ప్రకటించింది. ఈ నేపథ్యంలో, పెరుగుతున్న ప్రాంతీయ సంఘర్షణ, మధ్యవర్తిత్వంలో ఇరాన్ పోషించగల పాత్ర, సౌదీ అరేబియా, పాకిస్తాన్, టర్కీల మధ్య కుదిరిన మక్కా రక్షణ ఒప్పందం, గల్ఫ్‌లోని భారత్ దాని భారీ జనాభాపై దీని ప్రభావాల గురించి 'ది ఫెడరల్' సీనియర్ జర్నలిస్ట్, మీడియా కన్సల్టెంట్ నగ్మా సహర్‌తో మాట్లాడింది. ఆమె అభిప్రాయాలు మీ కోసం ఇక్కడ...
రియాద్‌పై హౌతీల దాడి గురించి మనకు ఏమి తెలియజేస్తుంది?
యెమెన్ లోని హౌతీలు రియాద్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకున్నారని మనకు ఖచ్చితంగా తెలుసు. సౌదీ అధికారులు స్వయంగా దీనిని అంగీకరించి, సెప్టెంబర్ 19న రియాద్‌పైకి ఒక బాలిస్టిక్ క్షిపణిని ప్రయోగించారని చెప్పారు.
అయితే, దానిని అడ్డుకుని ధ్వంసం చేసినట్లు ప్రకటించారు. కొన్ని పౌర ప్రాంతాలను కూడా లక్ష్యంగా చేసుకున్నారని వారు చెప్పారు. ఎర్ర సముద్రానికి సమీపంలో ఉండి, వారి చమురు ఎగుమతులకు ప్రధాన కేంద్రంగా ఉన్న ఓడరేవు నగరం యాన్బుతో సహా సౌదీ అరేబియాలోని ఆరు నగరాలు అత్యంత అప్రమత్తంగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.
రియాద్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం సమీపంలోని ఒక చమురు కేంద్రం వద్ద దట్టమైన పొగ వెలువడుతున్న చిత్రాలు మనకు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. రియాద్ అక్కడి అతిపెద్ద నగరం, అత్యంత ముఖ్యమైన ఆర్థిక కేంద్రం, పర్యాటక ప్రదేశం కూడా. సౌదీ అరేబియాకు వచ్చే ఎవరైనా, వారు జెడ్డాకు వెళ్లి అక్కడి నుంచి మక్కా లేదా మదీనాకు వెళ్లినా, లేదా రియాద్‌కు వచ్చి అక్కడి నుండి వేరే చోటికి వెళ్లినా, ఈ ప్రధాన కేంద్రాల గుండానే ప్రయాణిస్తారు.
మిగిలిన సౌదీ నగరాలతో పోలిస్తే రియాద్ చాలా ఉదారవాద నగరం. అక్కడ చాలా మంది విదేశీయులు నివసిస్తున్నారు. తాము బాలిస్టిక్ క్షిపణులు, క్రూయిజ్ క్షిపణులు, అలాగే డ్రోన్‌లను ప్రయోగించామని హౌతీ ప్రతినిధి యాహ్యా సరీ సోషల్ మీడియాలో ఒప్పుకున్నారు. సౌదీ అరేబియా లేదా రియాద్ తమను, రాజధాని సనాతో సహా యెమెన్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకున్నందువల్లే తాము ఇలా చేస్తున్నామని కూడా వారు చెబుతున్నారు.
ఈ సందర్భం చాలా ముఖ్యం. యెమెన్ ప్రభుత్వానికి సౌదీ అరేబియా, ఒక విధంగా పశ్చిమ దేశాలు మద్దతు ఇస్తున్నాయి. కానీ ఒక పెద్ద ప్రాంతం హౌతీల నియంత్రణలో ఉంది. వారు ఎర్ర సముద్రానికి సమీపంలో ఉన్న కొన్ని అత్యంత ముఖ్యమైన ఆర్థిక కేంద్రాలను కూడా నియంత్రిస్తున్నారు.
పవిత్ర నగరం మక్కాను లక్ష్యంగా చేసుకుని ఉగ్రదాడి జరిగిందని సౌదీ అరేబియా పేర్కొన్న విషయం మనకు గుర్తుండే ఉంటుంది. కానీ హౌతీలు దానిని ఖండించారు. వాస్తవానికి, సౌదీ యువరాజు మహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్ స్వయంగా ఈ పని చేయించి ఉండవచ్చని కుట్ర సిద్ధాంతాలు కూడా ఉన్నాయి.
కానీ అవన్నీ కేవలం ఊహాగానాలే. పవిత్ర నగరాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకున్నామన్న ఆరోపణలను హౌతీలు ఖండించారు. ఈ సంఘర్షణను తగ్గించడానికి లేదా ఆపడానికి ఎలాంటి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. సౌదీ అరేబియాకు, బహుశా పాకిస్తాన్‌ను కూడా చేర్చుకుని, సహాయం చేయడం గురించి టర్కీ పునరాలోచిస్తోందని అనేక నివేదికలు చెబుతున్నాయి. కానీ ఏదీ ధృవీకరించబడలేదు. గూఢచార సమాచారాన్ని పంచుకుంటున్నట్లు, ఇజ్రాయెల్ సౌదీ అరేబియాకు గూఢచారాన్ని అందిస్తున్నట్లు కూడా నివేదికలు ఉన్నాయి.
వాస్తవానికి, అమెరికా ఎఫ్-35 యుద్ధ విమానాల అమ్మకాన్ని ప్రారంభించింది. కానీ అవి ఖచ్చితంగా యుద్ధరంగంలోకి సైనికులను పంపవు. కానీ డొనాల్డ్ ట్రంప్ క్యాంప్ డేవిడ్‌లో తన వారాంతపు ప్రణాళికలను కుదించుకుని వైట్ హౌస్‌కు తిరిగి వచ్చారని మనకు తెలుసు.
ఈ యుద్ధం తీవ్రమవుతోందని, పశ్చిమ ఆసియాలో ఈ యుద్ధం చాలా వేగంగా తీవ్రరూపం దాల్చగలదని అమెరికా హెచ్చరించింది. ఎందుకంటే, ఎర్ర సముద్రం వెంబడి హౌతీలు వేగంగా తమ పట్టును బిగించారు.
ఇరాన్ మధ్యవర్తిత్వం వహించడానికి ముందుకొచ్చిందని, సౌదీలతో చర్చలు జరపడానికి హౌతీలు కూడా ఆసక్తిగా ఉన్నారని చెప్పినట్లు సమాచారం. ముందుకు వెళ్ళడానికి కచ్చితంగా మధ్యవర్తిత్వమే మార్గం. అసలు ప్రశ్న ఏమిటంటే: ఆ మధ్యవర్తిత్వాన్ని ప్రారంభించగల సామర్థ్యం ఎవరికి ఉంది? హౌతీ మిలీషియాకు ఇరాన్ మద్దతు ఉందని మనకు తెలుసు. కానీ హౌతీలు ఎప్పుడూ ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న ఒక పెద్ద సైనిక సంస్థగా ముందు నుంచి లేదు. వారు బలం ఫుంజుకున్నాక ఇరాన్ వచ్చి వారికి అండగా నిలబడింది.
అది మతపరమైన శిబిరాలు, వేసవి శిబిరాలను నిర్వహించే ఒక చిన్న బృందంగా మొదలైంది. యెమెన్‌లో కూడా తీవ్ర వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొన్న అమెరికా ఇరాక్ దండయాత్ర సమయంలో ఈ ఉద్రిక్తత మొదలైంది. అప్పుడే హౌతీలు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చారు. మిగిలిన కాలక్రమం మనకు తెలుసు. వారు సౌదీ అరేబియాతో తీవ్రమైన యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉన్నారు.
అమెరికా, సౌదీ అరేబియా, ఇజ్రాయెల్ ఒకే శిబిరంలో ఉన్నట్లు కనిపిస్తున్నాయి. కానీ దీనికి ఇరాన్ మద్దతు ఇస్తే, ఏదైనా మధ్యవర్తిత్వానికి అవకాశం ఉంటే, అప్పుడు బహుశా ఇరాన్‌ను ఇందులో భాగం చేయాల్సి ఉంటుంది.
కానీ కీలకమైన ప్రశ్న ఏమిటంటే: ఇరాన్‌ను ఎవరు ఇందులో భాగం చేస్తారు? సౌదీ అరేబియా చాలా నెలలుగా హౌతీలపై అనేక దాడులు చేస్తూ, బిలియన్ల కొద్దీ ఖర్చు చేసింది. కానీ అది హౌతీలను నిజంగా నియంత్రించలేకపోయింది. వాస్తవానికి, వారి ప్రజాదరణ, బలం మరింత పెరిగాయి.
ఇదంతా పశ్చిమ దేశాలు, అమెరికా మద్దతుతోనే సాధ్యమైంది. కానీ, తాను సౌదీతో పోరాడబోనని ట్రంప్ చాలా స్పష్టంగా చెప్పారు. కాబట్టి, సౌదీ అరేబియా పెట్టుకున్న పెద్ద ఆశ దానికి నిజంగా సహాయపడటం లేదు.
తీవ్రమైన ఇరాన్-అమెరికా సంఘర్షణ, సౌదీ-హౌతీ యుద్ధాన్ని పరిష్కరించే ప్రయత్నాలను ప్రభావితం చేయగలదా?
ఇరాన్‌పై ఇజ్రాయెల్- అమెరికా దాడులు కొనసాగుతున్నాయి. స్తంభింపజేసిన సుమారు 100 బిలియన్ డాలర్ల నిధులను అమెరికా విడుదల చేస్తేనే ఈ సంఘర్షణను ముగించడం గురించి ఆలోచించగలమని ఇరాన్ చెప్పింది. దానికి ట్రంప్ సిద్ధంగా ఉన్నారా?
ఇరాన్‌కు వేరే మార్గం లేదని ట్రంప్ వాదిస్తున్నారు. కానీ ఇప్పటివరకు ఏం జరిగింది? ఈ యుద్ధం ఏడు నెలలుగా కొనసాగుతోంది. ప్రపంచం బాధపడటాన్ని మనం చూశాం. ఇప్పుడు హౌతీలు ఎర్ర సముద్రాన్ని దిగ్బంధించారు. ప్రపంచంలో చమురు సంక్షోభం తీవ్రమవుతోంది.
హౌతీలు- సౌదీల మధ్య పోరాటం, ఎన్నో దేశాలను చుట్టుముడుతున్న ఈ సంఘర్షణలో ఒక కొత్త అంశం ముందుకు వచ్చింది. ఇప్పుడు యెమెన్ కూడా ఉంది. వాస్తవానికి సౌదీ అరేబియా ఒక బాధితురాలిగా మిగిలింది.
ఏమీ జరగదని, తమకు అమెరికా భద్రతా గొడుగు ఉందని సౌదీ అరేబియా ఆశించింది. కానీ ప్రస్తుతం అమెరికా భద్రతా గొడుగు సౌదీ అరేబియాను రక్షించలేకపోతోంది. ఈ యుద్ధం గల్ఫ్ ప్రాంతాన్ని విస్తరించి, కబళించిన తీరు అక్కడి రాజకీయ సమీకరణాలను తిరగరాస్తోంది.
ఇరాన్ జోక్యం చేసుకుంటే బహుశా చర్చలు జరగవచ్చు, ఎందుకంటే తాము ఒకరకమైన మధ్యవర్తిత్వానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని ఇరాన్ చెప్పింది. హౌతీలు కూడా సౌదీలతో చర్చలకు ఎదురుచూస్తూ ఉండవచ్చు.
కానీ అసలు ప్రశ్న ఏమిటంటే, సౌదీలు దానికి సిద్ధంగా ఉన్నారా? అమెరికా ఎఫ్-35 విమానాల అమ్మకం జరిగిపోయింది. సౌదీ అరేబియాలోకి డబ్బు పంపింగ్ చేయబడుతోంది, కానీ అది సరిపోతుందా?
ఇరాన్ యుద్ధం ముగియడానికి ఇంకా చాలా దూరంలో ఉంది. కానీ ప్రజల దృష్టి ఇప్పుడు ఇరాన్ నుంచి సౌదీ అరేబియా వైపు మళ్లింది. అక్కడ హౌతీలు మౌలిక సదుపాయాలు, నగరాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నారు.
ఇప్పటికే చాలా నగరాలు అప్రమత్తంగా ఉన్నాయి. కానీ ప్రస్తుతం అంతా బాగానే ఉందని సౌదీ అరేబియా చెబుతోంది. కానీ రియాద్ కు ముప్పు రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. మక్కా ఒప్పందం ప్రకారం పాకిస్తాన్, టర్కీ సౌదీకి మద్దతుగా వచ్చిన కూడా యుద్ధం తీవ్రతను తగ్గిస్తుందని వస్తున్న ప్రచారం ఏంటో నాకు అర్థం కావడం లేదు.
మక్కా ఒప్పందం ప్రకారం, ఒక సభ్య దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే, దానిని మూడు దేశాలపై జరిగిన దాడిగా పరిగణిస్తారు. ఈ ఒప్పందంపై 2026 ఆగస్టులో సౌదీ అరేబియా, టర్కీ, పాకిస్తాన్ సంతకాలు చేశాయి. ఇప్పుడు టర్కీ సౌదీ అరేబియాకు మద్దతుగా నిలుస్తామని చెప్పి, పాకిస్తాన్ కూడా ఏదో ఒక రకమైన మద్దతుతో ముందుకు వస్తే, ఆ ప్రాంతంలో మరో పూర్తిస్థాయి యుద్ధం చెలరేగవచ్చు.
ఇరాన్‌పై అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ చేసిన ఈ దాడి ఒక పాండొరా పెట్టెను తెరిచింది. ఇది మొత్తం గల్ఫ్ ప్రాంతాన్ని కలవరపరిచింది. అక్కడి వివిధ దేశాల మధ్య ముందు నుంచే విభేదాలు ఉన్నాయి. షియా - సున్నీ వర్గాల మధ్య ఎప్పుడూ సమస్య ఉండేది.
ఆ ప్రాంతంపై నియంత్రణ కోసం ఎప్పుడూ ఈ వివాదం కొనసాగుతూనే ఉంది. చమురు రాజకీయాలు కూడా ఉన్నాయని మనకు తెలుసు. కానీ ఇప్పుడు జరిగింది ఏమిటంటే, యుద్ధం బహిరంగంగా బయటపడింది. సౌదీలకు, హౌతీలకు మధ్య యుద్ధం జూలై నెలలో తిరిగి ప్రారంభమైంది.
ఇప్పుడు మనం పరిస్థితి మరింత తీవ్రతరం అవ్వడాన్ని చూస్తున్నాం. మధ్యంతర ఎన్నికలు జరగడానికి కొద్ది రోజుల ముందు ట్రంప్ పునరాలోచిస్తారేమో నాకు తెలియదు. ఆయన ప్రారంభించిన యుద్ధానికి ప్రజల మద్దతు లేదు.
లేకపోతే, మరో పక్షం జరిపే చర్చలు, మధ్యవర్తిత్వంతో మాత్రమే ప్రస్తుత యుద్ధం ముగియగలదు, లేదా బహుశా తాత్కాలికంగా ఆగగలదు. అవును, బహుశా ఆ పాత్రను ఇరాన్ పోషించగలదనేది విచిత్రమే.
గల్ఫ్‌లో భారత జనాభా ఉన్నందున, ఈ సంఘర్షణను భారత్ ఎంత నిశితంగా గమనించాలి?
ఇందులో రెండు కోణాలు ఉన్నాయి. మొదటిది, ఏడు నెలల యుద్ధం వల్ల ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. చమురు, ఇంధన సరఫరా విషయంలో భారత్ కూడా ప్రభావితమైంది.
రెండవది, ప్రజల కోణాన్ని చూడండి. ఈ దేశాలలో, మొత్తం యూఏఈతో పాటు సౌదీ అరేబియాలో కూడా మనకు భారీ భారతీయ జనాభా ఉంది. ఆసక్తికరంగా, అమెరికన్లు ఇరాన్‌పై దాడి చేసినప్పుడు, యూఏఈ, దుబాయ్, ప్రవాస భారతీయులు నివసించే ఇతర ప్రదేశాలలో ఉన్న అమెరికన్ స్థావరాలపై ఇరాన్ దాడి చేస్తున్నప్పటికీ, ఇక్కడ భారత్ లోని ఇరానీయుల పట్ల చాలా సానుభూతి వ్యక్తమైంది.
కానీ అక్కడ నివసిస్తున్న చాలా మంది, ముఖ్యంగా ధనిక వర్గం, ఇరాన్ చేస్తున్న పనుల వల్ల బహుశా చాలా కలత చెందారు. ఎందుకంటే దుబాయ్‌లో వారి జీవితాలు అస్తవ్యస్తమయ్యాయి. కేరళ రాష్ట్రం మొత్తాన్ని, గల్ఫ్ దేశాల నుంచి వచ్చే రెమిటెన్సులను చూడండి. కాబట్టి, ఇది ఖచ్చితంగా మనకు మంచి పరిస్థితి కాదు. విషయాలు ఎలా మారుతాయో చూడటానికి భారత ప్రభుత్వం దీనిని చాలా నిశితంగా గమనిస్తుంది.
Next Story