చైనా మాజీ రక్షణ మంత్రులకు విచిత్ర 'మరణ శిక్ష'!

చైనాలో అవినీతి, బంధుప్రీతికి పాల్పడిన ఇద్దరు మాజీ రక్షణ మంత్రులకు మరణశిక్ష విధించారు. అయితే ఇది రెండేళ్ల పాటు అమల్లో ఉండదు.

చైనా అధ్యక్షుడు షి జిన్‌పింగ్ (Xi Jinping) నాయకత్వంలో పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (PLA) పెద్దఎత్తున అవినీతి నిర్మూలన కార్యక్రమం చేపట్టింది. ఇది 2012 నుంచి కొనసాగుతున్న ప్రక్రియ. ఇందులో ఎంతో మంది పెద్ద తలకాయలు నేలకొరిగాయి. అనేక మంది సైనిక అధికారులను తొలగించారు. ఈ క్రమంలోనే మాజీ రక్షణ మంత్రులు జనరల్ వీ ఫెంగ్‌హె (Wei Fenghe, 72 ఏళ్లు), జనరల్ లీ షాంగ్‌ఫు (Li Shangfu, 68 ఏళ్లు)పై చర్యలు తీసుకున్నారు.

2026 మే 7న చైనా మిలటరీ కోర్టు ఈ ఇద్దరికీ మరణశిక్షను విధిస్తూ రెండేళ్లపాటు సస్పెండ్ చేస్తూ తీర్పు ఇచ్చింది. ఇందులో వీ ఫెంగ్‌హెపై వచ్చిన ఆరోపణ లంచాలు స్వీకరించడం, లీ షాంగ్‌ఫుపై లంచాలు తీసుకోవడంతో పాటు, ఇతరులకు ఇవ్వడం కూడా చేసినట్టు ఆరోపణలు వచ్చాయి. ఈ ఆరోపణలు రుజువయ్యాయి. దీంతో వారి అన్ని వ్యక్తిగత ఆస్తుల్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ నుంచి బహిష్కరణ, జనరల్ ర్యాంక్ రద్దు అయింది. చైనాలో ఇలాంటి సస్పెండెడ్ డెత్ సెంటెన్స్ సాధారణంగా రెండేళ్ల తర్వాత పెరోల్ లేని జీవిత ఖైదుగా మారుతుంది. అంటే నిజంగా ఉరి తీయడం జరగదు .

సైన్యంలో రాకెట్ ఫోర్స్, ఆయుధాల కొనుగోళ్లు, ప్రమోషన్లు వంటి వాటిలో భారీ లంచాలు జరిగాయని ఆరోపణలు.

షి జిన్‌పింగ్ సైన్యంలో అవినీతిని "రాజకీయ అనుగుణ్యత" (loyalty)తో ముడిపెడతారు. అవినీతి అంటే అసంతృప్తి లేదా ద్రోహంగా చూస్తారు.

ఇది షి జిన్‌పింగ్ అధికారాన్ని మరింత బలోపేతం చేసే ప్రక్రియలో భాగం. గత కొన్నేళ్లలో డజన్ల కొద్ది సీనియర్ జనరల్స్ ను తొలగించారు.

ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే నిరంతరం చస్తూ బతకడమే ఈ డెత్ సెంటెన్స్. ఈ రెండేళ్లలో వారు మంచి ప్రవర్తన చూపిస్తే (ఏ విధమైన తప్పు చేయకపోతే), శిక్ష దానంతటదే జీవిత ఖైదుగా మారుతుంది. పెరోల్ కూడా ఉండదు. బయటి ప్రపంచాన్ని చూసే వీలు లేదు. ఆ నాలుగు గోడల మధ్యే బతకాలి.

చైనాలో ఇలాంటి సస్పెండెడ్ డెత్ సెంటెన్స్‌లు చాలా సాధారణం. దాదాపు అన్నీ జీవిత ఖైదుగా మారతాయి. నిజంగా ఉరి తీయడం జరగదు. సస్పెండెడ్ డెత్ సెంటెన్స్ / డెత్ సెంటెన్స్ విత్ రెప్రీవ్ (Death Sentence with Two-Year Reprieve) అనేది చైనా శిక్షా వ్యవస్థలో ఒక ప్రత్యేక రకం శిక్ష. దీన్ని చైనాలో "సీహువాన్" (死缓 - Sǐ huǎn) అంటారు.

నిందితుడికి మరణశిక్ష విధిస్తారు, కానీ తక్షణం అమలు చేయకుండా రెండేళ్ల వాయిదా (reprieve/suspension) వేస్తారు. ఈ సమయంలో నిందితుడు ఏ ఉద్దేశపూర్వక నేరం చేయకపోతే, శిక్ష స్వయంచాలకంగా జీవిత ఖైదుగా మారుతుంది.

ఈ కేసులో ప్రత్యేకం: వీ ఫెంగ్‌హె & లీ షాంగ్‌ఫు కేసులో కోర్టు స్పష్టంగా చెప్పింది — రెండేళ్ల తర్వాత జీవిత ఖైదు, పేరోల్ లేదు, మరిన్ని తగ్గింపులు లేవు.

తీవ్రమైన నేరాలకు (అవినీతి, ద్రోహం, హత్యలు మొ.) మరణశిక్ష ఇవ్వాలని అనిపించినప్పుడు, కానీ తక్షణం ఉరి తీయాల్సిన అవసరం లేదని భావించినప్పుడు ఈ ఎంపికను ఉపయోగిస్తారు.

నిందితుడు సహకరిస్తే (ఇతరుల గురించి సమాచారం ఇస్తే), లేదా అదనపు నేరాలు చేయకపోతే జీవిత ఖైదుకు మార్చేస్తారు.

ఇది చైనా కోర్టులు చాలా తరచుగా ఇచ్చే శిక్ష. నిజమైన ఉరి కంటే ఈ సస్పెండెడ్ శిక్షలు ఎక్కువగా ఇస్తారు.

రెండేళ్లలో ఏ తప్పు చేయకపోతే (ఇప్పటికే జైల్లో ఉన్నారు కాబట్టి అవకాశం చాలా తక్కువ)- జీవితాంతం జైలు.

ఇది ఎంత కఠినం?

చైనా జైళ్లు ముఖ్యంగా రాజకీయ/సైనిక నిందితులకు చాలా కఠినం. జీవితాంతం ఒంటరి ఖైదు, కుటుంబంతో కలవడం చాలా కష్టం, శారీరక/మానసిక క్షోభ ఎక్కువ. ఇది ఒక రకంగా "నెమ్మదిగా మరణం" లాంటి శిక్షగా చూస్తారు.

"మరణశిక్ష" అని పేరు ఉన్నా, ఇది తక్షణ ఉరి కాదు. ఇది చైనా లా ప్రకారం ఒక రకమైన "కఠిన జీవిత ఖైదు" లాంటిది. మీడియా హెడ్‌లైన్స్‌లో "మరణశిక్ష" అని రాయడం వల్ల గందరగోళం వస్తోంది.

ప్రమోషన్లు & పోస్టులు అమ్మకం: తమ అధికారాన్ని ఉపయోగించి ఇతరులకు (సైనిక అధికారులు, కాంట్రాక్టర్లు) అనుచిత లాభాలు ఇచ్చారు. బదులుగా భారీ మొత్తంలో లంచాలు తీసుకున్నారు. ముఖ్యంగా PLA రాకెట్ ఫోర్స్ (Rocket Force)లో- న్యూక్లియర్ & బాలిస్టిక్ మిస్సైల్స్, సైనిక సామగ్రి ఉత్పత్తి & కొనుగోళ్లలో అవినీతి ఆరోపణలు వచ్చాయి. ఇది చైనా సైన్య ఆధునికీకరణకు పెద్ద నష్టం కలిగించిందని అధికారులు చెప్పారు.

వీ ఫెంగ్‌హె: లంచాలు స్వీకరించడం మాత్రమే. అతను రాకెట్ ఫోర్స్ కమాండర్‌గా (2015-2017) & రక్షణ మంత్రిగా (2018-2023) పని చేశాడు.

లీ షాంగ్‌ఫు: లంచాలు స్వీకరించడం, ఇతరులకు ఇవ్వడం. అతను సైనిక సామగ్రి హెడ్‌గా పని చేసినందున అవినీతి ఎక్కువగా ఆ ప్రాంతంలో ఉంది. అతను రక్షణ మంత్రిగా (2023 మార్చి-అక్టోబర్) కేవలం 7-8 నెలలు మాత్రమే ఉన్నాడు.

ఈ అవినీతి రాజకీయ నమ్మకద్రోహంగా చూశారు. పార్టీ పట్ల విధేయత లోపించిందని, సైన్యంలో "రాజకీయ వాతావరణం" కలుషితమైందని అభిప్రాయం వ్యక్తమైంది.

2023లో రాకెట్ ఫోర్స్‌లో భారీ ప్రక్షాళన చేపట్టినపుడు వీళ్లు దొరికిపోయారు. 2023 ఆగస్టు నుంచి లీ షాంగ్‌ఫు పబ్లిక్‌గా కనిపించలేదు. ఆ తర్వాత తొలగించారు. 2024 జూన్‌లో ఇద్దరినీ పార్టీ నుంచి బహిష్కరించి, సైనిక కోర్టుకు పంపారు.

చైనా ఉన్నత అధికారుల కుటుంబ వివరాలు అధికారికంగా చాలా తక్కువే ఉంటాయి.

వీ ఫెంగ్‌హె: 1954లో షాన్‌డాంగ్‌లో జన్మించాడు. భార్య, పిల్లల గురించి పబ్లిక్‌లో వివరాలు దాదాపు లేవు. సాధారణ సైనిక కుటుంబ నేపథ్యం.

లీ షాంగ్‌ఫు: 1958లో సిచువాన్‌లో జన్మించాడు. అతని తండ్రి లీ షావోజు- రెడ్ ఆర్మీ వెటరన్, PLA రైల్వే ఫోర్స్‌లో ఉన్నత అధికారి. ఇది "రెడ్ బ్యాక్‌గ్రౌండ్" కాబట్టి అతని రైజ్‌కు సహాయపడింది. భార్య/పిల్లల గురించి పబ్లిక్ వివరాలు లేవు.

అవినీతి కేసుల్లో కుటుంబ సభ్యుల ఆస్తులు కూడా స్వాధీనం చేసే అవకాశం ఉంది. కానీ అధికారికంగా వివరాలు రాలేదు.

వీ ఫెంగ్‌హె, లీ షాంగ్‌ఫు షి జిన్‌పింగ్‌కు చాలా దగ్గరవాళ్లు, ఆయనే నియమించినవాళ్లు. కానీ రాకెట్ ఫోర్స్‌లో ఆయుధాల కొనుగోళ్లు, ప్రమోషన్లలో లంచాలు తీసుకోవడం వల్ల పట్టుబడ్డారు. ఇది చైనాలో అధికారం ఎంత బలంగా ఉన్నా, అవకాశాలు ఉంటే అవినీతి జరుగుతుందని చూపిస్తుంది.

ఈ రెండు కేసుల్లో కుటుంబాల స్పందనలు బహిరంగంగా ఏమీ రాలేదు — ఇది చైనా రాజకీయ వ్యవస్థలో సాధారణం. ఏదైనా సమాచారం వస్తే అది అధికారిక మీడియా ద్వారా మాత్రమే రావడం జరుగుతుంది, కానీ కుటుంబాల వైపు నుంచి కాదు.