పోలవరం.. నిజంగా జాతికి అంకితం చేసే దశలో ఉందా?

ఆంధ్రప్రదేశ్ జీవనాడిగా భావించే పోలవరం ప్రాజెక్టు మరోసారి రాజకీయ, ప్రజా చర్చల్లోకి వచ్చింది. ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు పోలవరం ప్రాజెక్టును 2027 మార్చి నాటికి పూర్తి చేసి జాతికి అంకితం చేస్తామని ప్రకటించడంతో ఈ ప్రాజెక్టు పురోగతిపై మళ్లీ ఆసక్తికర చర్చ మొదలైంది.

దశాబ్దాలుగా నిర్మాణంలో ఉన్న ఈ ప్రాజెక్టు నిజంగా చివరి దశకు చేరిందా? ఇంకా ఎలాంటి పనులు మిగిలి ఉన్నాయి? నిర్వాసితుల సమస్యలు పూర్తిగా పరిష్కరించబడ్డాయా? అనే ప్రశ్నలు ఇప్పుడు ప్రధానంగా వినిపిస్తున్నాయి.

పోలవరం ప్రాజెక్టు ఆలోచన స్వాతంత్ర్యానికి ముందే ప్రారంభమైంది. 1980లో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి టంగుటూరి అంజయ్య శంకుస్థాపన చేశారు. అనంతరం వివిధ ప్రభుత్వాలు ప్రాజెక్టును ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు ప్రయత్నించినప్పటికీ పర్యావరణ అనుమతులు, అంతర్రాష్ట్ర వివాదాలు, నిధుల సమస్యలు, రాష్ట్ర విభజన వంటి కారణాలతో నిర్మాణం పలుమార్లు ఆలస్యమైంది.

ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో కాంట్రాక్టుల మార్పులు, వరదల కారణంగా డయాఫ్రం వాల్ దెబ్బతినడం, పునర్నిర్మాణ పనులు, సాంకేతిక సమస్యలు ప్రాజెక్టు వేగాన్ని తగ్గించాయి. ముఖ్యంగా 2019 వరదల తర్వాత నిర్మాణం దాదాపు మళ్లీ మొదటి దశకు చేరిందని నిపుణులు పేర్కొన్నారు.

ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం ప్రాజెక్టు పనుల్లో 87-89 శాతం వరకు పురోగతి నమోదైంది. స్పిల్‌వే, గేట్లు, ఎర్త్‌కమ్-రాక్‌ఫిల్ డ్యామ్ వంటి కీలక నిర్మాణాలు వేగంగా సాగుతున్నాయని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. మిగిలిన పనులను పూర్తి చేసి వచ్చే ఏడాది మార్చిలో జాతికి అంకితం చేయాలన్న లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం ముందుకు సాగుతోంది.

సుమారు 7 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీటి సౌకర్యం

ఉత్తరాంధ్ర, కృష్ణా డెల్టాకు నీటి భద్రత

తాగునీటి సరఫరాలో మెరుగుదల

960 మెగావాట్ల జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి

గోదావరి-కృష్ణా నదుల అనుసంధానానికి మరింత బలం

ఇంకా మిగిలిన సమస్యలు

ప్రాజెక్టు నిర్మాణం చివరి దశకు చేరుతున్నప్పటికీ పునరావాసం (R&R) అంశం పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదని నిర్వాసితులు, వామపక్ష పార్టీలు ఆరోపిస్తున్నాయి. ఇంకా అనేక గ్రామాల్లో పరిహారం, పునరావాస కాలనీల అభివృద్ధి, మౌలిక వసతులపై అసంతృప్తి వ్యక్తమవుతోంది.

అలాగే హైడ్రో ఎలక్ట్రిక్ పవర్ హౌస్ నిర్మాణం, ఎర్త్‌కమ్-రాక్‌ఫిల్ డ్యామ్‌కు సంబంధించిన కొన్ని కీలక పనులు ఇంకా పూర్తి కావాల్సి ఉన్నాయని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

వ్యయం భారీగా పెరిగింది

ప్రారంభంలో సుమారు రూ.10,151 కోట్లతో అంచనా వేసిన ప్రాజెక్టు వ్యయం, సవరించిన అంచనాల ప్రకారం రూ.55,549 కోట్లకు పెరిగింది. ఈ పెరుగుదలకు నిర్మాణ ఆలస్యం, డిజైన్ మార్పులు, వరదల ప్రభావం, పరిహారం వ్యయం వంటి అంశాలు కారణమయ్యాయి.

పోలవరం ప్రాజెక్టు పూర్తయిందని ప్రకటించడం ఒక్కటే సరిపోదని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. పూర్తి స్థాయిలో నీటి నిల్వ, కాలువల ద్వారా సాగునీటి సరఫరా, విద్యుత్ ఉత్పత్తి, నిర్వాసితులకు పూర్తి న్యాయం జరిగినప్పుడే ప్రాజెక్టు లక్ష్యం నెరవేరినట్టవుతుందని చెబుతున్నారు.

అందువల్ల "పోలవరం ఎప్పుడు పూర్తవుతుంది?" అనే ప్రశ్న కంటే, "ప్రాజెక్టు అన్ని అంశాల్లో పూర్తి స్థాయిలో సిద్ధమైందా?" అనే ప్రశ్నకే సమాధానం కీలకమని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.