ఎంపీల ఫిరాయింపుతో మరాఠా రాజకీయాలలో మార్పు వస్తుందా?

ఈ సవరణలకు అవసరమైన సంఖ్యాబలం అధికార ఎన్డీఏ కూటమికి లేదు. మహారాష్ట్రలో ఈ ఫిరాయింపులు షిండే ఎన్నికల బలాన్ని పెంచడమే కాకుండా, 1966లో బాల్ థాకరే స్థాపించిన అసలు పార్టీకి, థాకరే శివసేన (యూబీటీ)కి భిన్నంగా, 'షిండే సేన'ను నిజమైన వారసులుగా నిలబెడతాయి.

షిండే, అతని పార్టీ సహచరులు చెబుతున్న'ఆపరేషన్ టైగర్' తక్షణ పరిణామాల్లో ఒకటి ఏంటంటే, లోక్‌సభలో ఎన్‌డిఎ శాసన బలం ఇప్పుడు 319 మంది ఎంపీలకు చేరింది (వీరిలో మమతా బెనర్జీకి చెందిన తృణమూల్ కాంగ్రెస్‌కు చెందిన 20 మంది ఎంపీలు ప్రాచుర్యం లేని నేషనలిస్ట్ సిటిజన్స్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియాతో 'విలీనమయ్యారు').

గత ఏప్రిల్‌లో లోక్‌సభలో ఎన్‌డిఎకు మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ లేకపోవడంతో వీగిపోయిన 131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు రూపాన్ని సవరించి, రాబోయే పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాల్లో మోదీ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టాలని యోచిస్తోందనే తెలుస్తోంది. ఈ ఊహాగానాల మధ్య, కొత్తగా ఈ పార్టీ ఫిరాయింపుదారులు చేరడంతో, దిగువ సభలో అటువంటి చట్టాన్ని ఆమోదింపజేయడానికి ప్రస్తుతం అవసరమైన ౩౬౦ ఎంపీల మార్కుకు అధికార కూటమి మరింత చేరువైంది.

మహారాష్ట్రలో దీని తక్షణ పర్యవసానం ఉద్ధవ్ థాకరే పార్టీకి చావుదెబ్బ పడటంతో పాటు, బీజేపీ నేతృత్వంలోని మహాయుతి కూటమిలో షిండే స్థానాన్ని మరింత పటిష్టం చేసుకోవడంలో కూడా ఉంది.

షిండే సేన వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, ఆ పార్టీ ఇప్పుడు శివసేన (యూబీటీ) ఎమ్మెల్యేలను, కౌన్సిలర్లను తమ పార్టీలో చేరమని ప్రోత్సహిస్తోంది. పార్టీ ఫిరాయించిన ఆరుగురు ఎంపీలలో ముగ్గురు ఓంప్రకాష్ నింబాల్కర్, సంజయ్ దేశ్‌ముఖ్, నాగేష్ అష్టికర్ తమ నియోజకవర్గాల్లో నిధులు, అభివృద్ధిని సాధించుకోవడానికే పార్టీలు మారామని నిర్మొహమాటంగా చెప్పడం, శరద్ పవార్ ఎన్‌సీపీ (ఎస్పీ), కాంగ్రెస్, అలాగే శివసేన (యూబీటీ)లకు చెందిన ప్రతిపక్ష ఎమ్మెల్యేలను కూడా ఇదే విధమైన రాజకీయ మార్గాన్ని అనుసరించేలా ప్రోత్సహిస్తోంది.

షిండే నేతృత్వంలోనే నిజమైన శివసేన ఉందని నింబాల్కార్ లాంటి వారు అంటున్నారు. తమ సొంతగూటికే తిరిగి వచ్చామని వారు ఇచ్చే సమర్థన. బహుశా, ప్రజాస్వామ్యాన్ని అత్యంత పాశవికంగా దెబ్బతీయడమే. ఇది ఒక్క దెబ్బతో, 'మంచి ఉద్దేశం' అనే నీతిబోధల ముసుగులో ఫిరాయింపులను చట్టబద్ధం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ప్రతిపక్షాల నుంచి ప్రతినిధులను ఎన్నుకున్నందుకు ఓటర్లను శిక్షించడానికి ఎన్నికైన ప్రభుత్వాలకు స్వేచ్ఛనిస్తుంది. బేరసారాల కోసం అభివృద్ధి వాగ్దానాలను ఆయుధంగా వాడుకుంటుంది.

స్వల్పకాలంలో, ఇది రాష్ట్రంలో మహాకూటమిని (కేంద్రంలోని ఎన్డీఏను) బలోపేతం చేస్తుంది. అయినప్పటికీ, కాలక్రమేణా, షిండే ఆడిన ఈ జూదం ఎన్నికల పరంగా తన సొంత పార్టీని ఎంతగానో వెంటాడిందో, బీజేపీని కూడా అంతే వెంటాడవచ్చు. అంతేకాకుండా, మహా వికాస్ ఆఘాడి (ఎంవీఏ) భాగస్వామ్య పక్షాలైన కాంగ్రెస్, ఎన్సీపీ (ఎస్పీ), శివసేన (యూబీటీ)లకు ఈ గందరగోళంలో వారు తీవ్రంగా కోరుకుంటున్న ఆశాకిరణాన్ని అందించవచ్చు.

అసలు శివసేన, ఎన్‌సిపి విడిపోవడంతో మహారాష్ట్ర రాజకీయ ముఖచిత్రం మారిపోయింది. 2022 నుంచి, ఒక అధికార కూటమి, ఒక ప్రతిపక్ష కూటమి ఏర్పడ్డాయి. ఈ రెండింటిలోనూ ఒకప్పటి ప్రాంతీయ ప్రత్యర్థులైన ఈ పార్టీల వర్గాలు ఉన్నాయి. అవిభక్త ఎన్‌సిపి, శివసేన నాయకత్వాల మధ్య గతంలో గాఢమైన వ్యక్తిగత స్నేహాలు ఉండి ఉండవచ్చు, కానీ వారి రాజకీయాలు చాలా భిన్నమైన మార్గాలలో సాగాయి.

ఈ తీవ్రమైన విభజన, నింబాల్కర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గమైన ఉస్మానాబాద్‌లో అత్యంత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. 1999లో అవిభక్త ఎన్‌సిపి ఏర్పడినప్పటి నుంచి, ఈ నియోజకవర్గంలో ఎప్పుడూ సేన, పవార్ పార్టీ మధ్య, అంతకు ముందు సేన, కాంగ్రెస్ మధ్య తీవ్ర పోటీ ఉండేది.

దివంగత అజిత్ పవార్ భార్య, ప్రస్తుత ఎన్‌సిపి అధినేత అయిన సునేత్రా పవార్ అన్నయ్య, మహారాష్ట్ర మాజీ హోం మంత్రి పద్మసింగ్ పాటిల్‌కు ఉస్మానాబాద్ సీటు రాజకీయ కేంద్రంగా మారింది. నింబాల్కర్, పాటిల్ కుటుంబాలు బంధువులే అయినా, 2006లో అప్పటి కాంగ్రెస్ నాయకుడు, ఓంప్రకాష్ నింబాల్కర్ తండ్రి అయిన పవన్‌రాజే నింబాల్కర్ హత్య కేసులో పదంసింగ్ పై ఆరోపణలు వచ్చినప్పటి నుంచి వారు బద్ధ శత్రువులుగా మారారు.

శత్రుత్వాన్ని రాజకీయాలు అధిగమించినప్పుడు, 2019లో నింబాల్కర్ తన తొలి లోక్‌సభ ఎన్నికలలో, అప్పుడు అవిభక్త ఎన్‌సిపిలో ఉండి, ఇప్పుడు బిజెపి ఎమ్మెల్యేగా ఉన్న పాటిల్ కుమారుడు రణాజ్‌గజిత్‌సింగ్ పాటిల్‌పై విజయం సాధించారు. ఐదేళ్ల తర్వాత, 2024లో శివసేన (యూబీటీ) అభ్యర్థిగా నింబాల్కర్ ఉస్మానాబాద్ సీటును నిలబెట్టుకున్నప్పుడు, అజిత్ పవార్ ఎన్‌సిపి అభ్యర్థి అయిన రణాజ్‌గజిత్‌సింగ్ భార్య అర్చన పాటిల్‌ను ఓడించారు.

గత వారం రోజులుగా, శివసేన (యూబీటీ) ఎంపీలు సంజయ్ దేశ్‌ముఖ్, సంజయ్ దీనా పాటిల్, నాగేష్ అష్టికర్, సంజయ్ జాదవ్, బాబాసాహెబ్ వాక్చౌరే శివసేనలో ఫిరాయించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ, నింబాల్కర్ మాత్రం అందుకు అంగీకరించలేదు.

పదంసింగ్ పాటిల్, ఇతరులు ప్రమేయం ఉన్న పవన్‌రాజే హత్య కేసులో ప్రత్యేక సీబీఐ కోర్టు జూన్ 20న తీర్పు వెలువరించనున్న నేపథ్యంలో, నింబాల్కర్‌కు మరింత సమయం కావాలని కోరారు. ఫిరాయింపునకు బదులుగా నింబాల్కర్‌కు "అనుకూలమైన తీర్పు" ఇస్తామని హామీ ఇచ్చారని సీనియర్ శివసేన (యూబీటీ) ఎంపీ సంజయ్ రౌత్ ఆరోపించారు. అయితే, జూన్ 20న, పవన్‌రాజే హత్య కేసులో సాక్ష్యాధారాలు లేకపోవడంతో 86 ఏళ్ల పదంసింగ్‌ను, సహ నిందితులందరినీ కోర్టు నిర్దోషులుగా ప్రకటించింది.

తన తండ్రి హత్యతో సంబంధం ఉన్నట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వారితో కూడిన కూటమిలో చేరాల్సి వస్తుందని భావించి, నింబాల్కర్ శివసేన (యూబీటీ)లోనే కొనసాగుతారని చాలామంది భావించారు. మరుసటి రోజు వరకు నింబాల్కర్ తన పార్టీ ఫిరాయింపు నిర్ణయాన్ని బహిరంగంగా ప్రకటించలేదు. సీబీఐ కోర్టు తీర్పుపై సీబీఐ వెంటనే అప్పీల్ చేస్తుందని రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాల ఉన్నత శ్రేణులు హామీ ఇచ్చిన తర్వాతే ఈ ప్రకటన వెలువడిందని సేన వర్గాలు చెబుతున్నాయి.

రాజకీయాలు విచిత్రమైన పొత్తులను ఏర్పరుస్తాయని ఒక నానుడి. నింబాల్కర్ పొత్తు అలాంటిదే. 2029 లోక్‌సభ ఎన్నికల సమయంలో, మహాయుతి సీట్ల పంపకం చర్చల్లో శివసేన, బీజేపీ, ఎన్‌సీపీలలో ఉస్మానాబాద్ నియోజకవర్గం ఎవరికి దక్కుతుందో చూడటం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది.

పవన్‌రాజే హత్య కేసులో ప్రధాన నిందితుడి బంధువులైన, ప్రస్తుతం బీజేపీ, సునేత్ర పవార్ ఎన్‌సీపీల మధ్య చీలిపోయిన అభ్యర్థులను ఓడించి 2014, 2019లలో తాను గెలుచుకున్న ఈ సీటును నింబాల్కర్ వదులుకుంటారా? మున్ముందు ఇవి చూడాల్సి ఉంటుంది.

బీజేపీ, షిండే సేనల మధ్య ఇప్పటికే సంక్లిష్టంగా ఉన్న సంబంధాలలో, ఈ ఫిరాయింపులు వ్యక్తిగత నియోజకవర్గాల స్థాయిలోనూ, రాష్ట్రవ్యాప్తంగానూ ఒక విచిత్రమైన పరిస్థితిని సృష్టిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు ముంబై ఈశాన్య నియోజకవర్గాన్ని తీసుకుంటే, అక్కడి శివసేన (యూబీటీ) ఎంపీ సంజయ్ దీనా పాటిల్ ఇప్పుడు షిండే పక్షంలో చేరారు.

ఒకప్పుడు దివంగత ప్రమోద్ మహాజన్ ప్రాతినిధ్యం వహించిన ఈ నియోజకవర్గాన్ని బీజేపీ ఎన్నడూ సేనకు వదులుకోలేదు. "ప్రస్తుత ఎంపీ షిండే పార్టీలోకి ఫిరాయించినంత మాత్రాన, జనసంఘ్ రోజుల నుంచి మేము పోటీ చేస్తున్న ఈ సీటును వదులుకోము," అని మహారాష్ట్రకు చెందిన ఒక సీనియర్ బీజేపీ నాయకుడు 'ది ఫెడరల్'తో అన్నారు. దీనా పాటిల్ వచ్చే ఎన్నికల్లో బీజేపీ గుర్తుపై పోటీ చేసే అవకాశమే లేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

రాష్ట్రవ్యాప్త పరిణామాలు చాలా సంక్లిష్టంగా ఉన్నాయి. ఎందుకంటే ఈ ఫిరాయింపులు షిండే, అతని పార్టీకి అదనపు ఎన్నికల బలాన్ని చేకూరుస్తాయి. అంతేకాకుండా, కూటమిలో ఉప ముఖ్యమంత్రి పదేపదే ప్రదర్శించే ఆవేశపూరిత ప్రవర్తనను బీజేపీ తేలికగా కొట్టిపారేయడం కూడా కష్టతరం అవుతుంది. 2024 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో దేవేంద్ర ఫడ్నవిస్ 'మహాయుతి' ప్రభంజనాన్ని నడిపించిన తర్వాత, ఆయనపై ఒత్తిడి రావడంతో ముఖ్యమంత్రి పదవిని వదులుకున్న షిండే, ఇప్పటికీ ఆ కుర్చీపైనే కన్నేసి ఉన్నారనేది రహస్యమేమీ కాదు.

మహాయుతి వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, 132 మంది ఎమ్మెల్యేలు ఉన్న బీజేపీ ఆయన మద్దతు లేకుండానే ప్రభుత్వాన్ని నడపగలదు కాబట్టి, షిండే ఇప్పట్లో ముఖ్యమంత్రి కుర్చీ కోసం ప్రయత్నించే అవకాశం "తక్కువ".

'ఆపరేషన్ టైగర్'ను కేవలం ఠాక్రే శివసేన (యూబీటీ)ని నిర్వీర్యం చేయడానికి షిండే చేస్తున్న ప్రయత్నంగా చూడటం బీజేపీకి " అవివేకం, అమాయకత్వం" అవుతుందని బీజేపీ అంతర్గత వర్గాలు అంగీకరిస్తున్నాయి. "ప్రస్తుతానికి, ఈ ఫిరాయింపులన్నీ ప్రతిపక్షాన్ని బలహీనపరుస్తున్నందున మాకు సహాయపడుతున్నాయి. కానీ, దీర్ఘకాలంలో, బలపడిన సేన మాకు కచ్చితంగా సమస్యలను సృష్టిస్తుంది.

సీనియర్ మిత్రపక్షంగా మారడానికి బీజేపీకి సంవత్సరాల తరబడి కష్టపడాల్సి వచ్చింది. ఇప్పుడు మేము మా స్థానాన్ని కాపాడుకోవాలి. సేన తన సంఖ్యను పెంచుకుంటూ పోతే, చివరికి ప్రభుత్వంలో మరియు సీట్ల పంపకంలో షిండేకు కూడా ఎక్కువ బేరసారాల శక్తి లభిస్తుంది," అని ఫడ్నవిస్‌కు సన్నిహితుడిగా భావించే ఒక సీనియర్ బీజేపీ మంత్రి అన్నారు.

వృద్ధాప్యంతో, అనారోగ్యంతో ఉన్న శరద్ పవార్ చాలా కాలంగా ఆక్రమించిన వారసత్వాన్ని స్వీకరిస్తూ, రాష్ట్రంలో తనను తాను అగ్రగామి మరాఠా నాయకుడిగా ప్రదర్శించుకోవడానికి కూడా షిండే ఎత్తుగడలు ఒక ప్రయత్నమని మహాయుతి నాయకులు పేర్కొన్నారు.

సమీప భవిష్యత్తులో, మహారాష్ట్ర బీజేపీకి బ్రాహ్మణ నాయకుడైన ఫడ్నవిస్ ప్రధాన ముఖంగా ఉంటారని భావిస్తున్నారు. రాష్ట్ర రాజకీయ రంగంపై మరాఠా ఆధిపత్యాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడానికి ఆర్‌ఎస్‌ఎస్-బీజేపీ కూటమి చేస్తున్న సమష్టి ప్రయత్నాలలో భాగంగానే ఈ ఎంపిక జరిగిందని వర్గాలు చెబుతున్నాయి.

మహారాష్ట్ర జనాభాలో 30 శాతానికి పైగా ఉన్న ఒక వర్గానికి ప్రతినిధిగా షిండే తనను తాను నిలబెట్టుకోవడంలో విజయం సాధిస్తే, సంఘ్ పరివార్ ప్రయత్నాలకు దెబ్బ తగులుతుంది. బహుశా ఈ కారణాల వల్లే, ఈ ఫిరాయింపుల వ్యవహారానికి బీజేపీ ఆశీస్సులు ఉన్నాయని రాజకీయ వర్గాల్లో ఇప్పటికే సిద్ధాంతాలు జోరుగా సాగుతున్నాయి. ఠాక్రే శివసేన (యూబీటీ)ను విచ్ఛిన్నం చేయడంలో కాషాయ పార్టీ షిండేకు సహాయపడగలిగినప్పుడు, పరిస్థితులు డిమాండ్ చేస్తే షిండే సేన విషయంలో కూడా అదే చేయగలదని ఈ సిద్ధాంతాలు సూచిస్తున్నాయి.