ఫైనాన్స్ కమిషన్ నిధులు ఏమయ్యాయి?

జాప్యాలు, డైవర్షన్ల మధ్య గ్రామీణాభివృద్ధి

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని పంచాయతీలు ఫైనాన్స్ కమిషన్ నిధులపై ఆధారపడి ఉంటాయి. అయితే గత కొన్నేళ్లుగా ఈ నిధులు జాప్యం కావడం, డైవర్ట్ అవ్వడం వంటి సమస్యలు గ్రామీణాభివృద్ధిని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. 15వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ (15th FC) పీరియడ్ (2021-2026) ముగియడానికి కొద్ది నెలల ముందు, రాష్ట్రంలోని పంచాయతీలకు ఇంకా పూర్తి నిధులు చేరకపోవడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

నిధుల కేటాయింపు, విడుదల

కేంద్ర ప్రభుత్వం 15వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ ద్వారా భారతదేశం మొత్తం రూరల్, అర్బన్ లోకల్ బాడీలకు రూ. 4.36 లక్షల కోట్లు కేటాయించింది. అందులో రూరల్ లోకల్ బాడీలకు (పంచాయతీలు) రూ. 2.4 లక్షల కోట్లు వాటా. ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు మొత్తం పీరియడ్‌లో సుమారు రూ. 10,605 కోట్లు కేటాయింపు జరిగింది. ఏటా సగటున రూ. 2,000-2,100 కోట్లు. ఈ నిధులు ప్రధానంగా అన్‌టైడ్ (Untied), టైడ్ (Tied) గ్రాంట్స్ రూపంలో వస్తాయి. ప్రతి ఆర్థిక సంవత్సరానికి రెండు విడతలుగా (సాధారణంగా జూన్/జూలై, డిసెంబర్/జనవరి) విడుదల అవుతాయి.

సంవత్సరాల వారీగా చూస్తే...

సంవత్సరాల వారీగా చూస్తే ఏపీలో 2020-21లో రూ. 2,625 కోట్లు పూర్తిగా విడుదల అయ్యాయి. అయితే తర్వాతి సంవత్సరాల్లో జాప్యాలు పెరిగాయి. 2024-25లో సుమారు రూ. 1,435 కోట్లు (అన్‌టైడ్, టైడ్ కలిపి) విడుదల అయ్యాయి. అందులో రెండో విడత రూ. 420.99 కోట్లు అన్‌టైడ్, రూ. 25.49 కోట్లు విత్‌హెల్డ్ మొత్తం. 2025-26లో ఇప్పటి వరకు రూ. 821 కోట్లు (రెండు విడతల అన్‌టైడ్ రూ. 410.76 కోట్లు చొప్పున) విడుదల అయ్యాయి. మార్చి 2026 వరకు మిగిలిన నిధులు రావచ్చు. కానీ పూర్తి కేటాయింపు చేరడం అనుమానాస్పదమే.

ఈ నిధులు గ్రామీణాభివృద్ధికి కీలకం. అన్‌టైడ్ గ్రాంట్స్ (మొత్తం 40 శాతం) స్థానిక అవసరాలకు (రోడ్లు, విద్య, ఆరోగ్యం వంటివి) స్వేచ్ఛగా ఉపయోగపడతాయి. టైడ్ గ్రాంట్స్ (60 శాతం) నీటి సరఫరా, పారిశుద్ధ్యం, ODF స్టేటస్ మెయింటెనెన్స్ వంటి నిర్దిష్ట పనులకు మాత్రమే కేంద్రం ఇస్తుంది. ఈ విభజన లోకల్ బాడీల సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంది. కానీ జాప్యాల కారణంగా పనులు నిలిచిపోతున్నాయి.

గత సంవత్సరాల నిధులు ఎందుకు పెండింగ్ ఉన్నాయి?

13వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ (2010-2015)లో ఏపీకి సుమారు రూ. 6,000 కోట్లు కేటాయించింది. మొత్తం విడుదల అయ్యాయి. 14వ కమిషన్ (2015-2020)లో రూ. 8,654.09 కోట్లు కేంద్రం విడుదల చేసింది. అందులో రూ. 7,975 కోట్లు ఖర్చు అయ్యాయి కానీ రూ. 679 కోట్లు అన్‌స్పెంట్ మిగిలాయి. ఇవి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వద్ద డైవర్ట్ లేదా జాప్యం అయినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి.

రూ. 9,000 కోట్లు డైవర్ట్

మొత్తం పెండింగ్ నిధులు (ప్రధానంగా 15వ FCలో) సుమారు రూ. 3,000 కోట్లు. గత 3-4 సంవత్సరాల్లో కేంద్రం రూ. 7,518 కోట్లు విడుదల చేసినా, రాష్ట్రం 5 విడతలు మాత్రమే పంచాయతీలకు ఇచ్చింది. మిగిలిన రూ. 9,000 కోట్లు డైవర్ట్ అయినట్లు ఆరోపణలు. ప్రస్తుతం 15వ FCలో రెండో విడత రూ. 1,121 కోట్లు ఇంకా పంచాయతీలకు చేరలేదు. విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం ఇది రాష్ట్ర ప్రభుత్వం డైవర్షన్ (విద్యుత్ బిల్లులు వంటివి), కంప్లయెన్స్ సమస్యల (ఎలక్షన్స్, అకౌంటింగ్) కారణంగా జరిగింది. గత YSRCP ప్రభుత్వం కాలంలో ఈ సమస్యలు తీవ్రమయ్యాయి. ఇప్పుడు కూటమి ప్రభుత్వం రివ్యూ చేస్తున్నా స్పష్టమైన టైమ్‌లైన్ లేదు.

రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అధికారాలు, రాజ్యాంగ సవాళ్లు

ఆంధ్రప్రదేశ్ పంచాయతీ రాజ్ యాక్ట్ 1994 ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి కేంద్ర నిధులు పంచాయతీలకు డిస్ట్రిబ్యూట్ చేసే బాధ్యత ఉంది. కానీ పూర్తిగా ఆపే అధికారం లేదు. అయితే స్టేట్ ఫైనాన్స్ కమిషన్ (SFC) రిపోర్ట్ లేకపోతే లేదా కంప్లయెన్స్ ఇష్యూస్ ఉంటే జాప్యం చేయవచ్చు. ఇది రాజ్యాంగ విరుద్ధమైనప్పటికీ ప్రాక్టికల్‌గా జరుగుతుంది. తెలంగాణలో కూడా సమాన సమస్యలు ఉన్నాయి. ఇది ఫెడరల్ సిస్టమ్‌లోని అసమతుల్యతను చూపుతుంది. కేంద్రం నిధులు విడుదల చేసినా, రాష్ట్రాలు డైవర్ట్ చేయడం గ్రామీణ ప్రజల హక్కులను హరిస్తుంది. ఫలితంగా రోడ్లు, నీటి సరఫరా వంటి బేసిక్ సర్వీసెస్ దెబ్బతింటున్నాయి.

భవిష్యత్ అవకాశాలు

ప్రస్తుత కూటమి ప్రభుత్వం పెండింగ్ నిధులను మార్చి 2026 విడుదల చేసే అవకాశం ఉంది. అదనంగా హెల్త్ సెక్టర్‌కు రూ. 567.4 కోట్లు విడుదల అయినట్లు ఆరోగ్య మంత్రి సత్యకుమార్ యాదవ్ ప్రకటించారు. ఇది మొత్తం రూ. 2,600 కోట్ల గ్రాంట్ భాగం. అయితే 16వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ (2026-31)లో రెవెన్యూ డెఫిసిట్ గ్రాంట్స్ వంటివి డిస్‌కంటిన్యూ అవుతున్నాయి. ఇది రాష్ట్రాలకు కొత్త సవాళ్లు తెస్తుంది.

మొత్తంగా ఫైనాన్స్ కమిషన్ నిధులు గ్రామీణ ఆర్థిక స్వావలంబనకు ముఖ్యం. కానీ రాజకీయ మార్పులు, అడ్మినిస్ట్రేటివ్ లోపాలు వాటిని అడ్డుకుంటున్నాయి. పారదర్శకత పెంచి, SFCలను సమర్థవంతంగా అమలు చేస్తే మాత్రమే గ్రామీణాభివృద్ధి వేగవంతమవుతుంది.