పార్లమెంట్‌లో మారిన రాజకీయ సమీకరణాలు..

ప్రస్తుత సమావేశాల కోసం ప్రభుత్వం మొత్తం ఏడు బిల్లులను మాత్రమే జాబితాలో చేర్చింది. వీటిలో జాతీయ గౌరవానికి అవమానాల నివారణ (సవరణ) బిల్లు-2026, జనన-మరణాల నమోదు (సవరణ) బిల్లు, ఆదాయపు పన్ను (సవరణ) బిల్లు-2026, సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల సంఖ్య పెంపు బిల్లు-2026, ఎంఎస్‌ఎంఈ అభివృద్ధి (సవరణ) బిల్లు-2026తో పాటు, విదేశీ విరాళాల నియంత్రణ (FCRA) సవరణ బిల్లు, వికసిత్ భారత్ శిక్షా అధిష్ఠాన్ బిల్లు ఉన్నాయి.

డీలిమిటేషన్‌పై ఊహాగానాలు

AAP, తృణమూల్ కాంగ్రెస్, శివసేన (యూబీటీ) నుంచి కొంతమంది ఎంపీలు ఎన్డీఏలో చేరడంతో, లోక్‌సభ స్థానాలను 543 నుంచి 850కు పెంచడం, మహిళలకు మూడో వంతు రిజర్వేషన్ కల్పించడం, అందుకు అవసరమైన డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియకు సంబంధించిన రాజ్యాంగ (131వ సవరణ) బిల్లును మళ్లీ తీసుకురావొచ్చన్న చర్చ సాగింది.

ఏప్రిల్‌లో ఈ బిల్లును ఆమోదింపజేయడానికి చేసిన ప్రయత్నం లోక్‌సభలో అవసరమైన రెండొంతుల మెజారిటీ లేక విఫలమైంది. అయినప్పటికీ, డీఎంకే, ఎన్‌సీపీ-ఎస్‌పీ వంటి పార్టీల మద్దతు కోసం కేంద్రం ప్రయత్నాలు చేస్తోందన్న ప్రచారం కొనసాగింది. సమావేశాల చివరి రోజుల్లో ఈ బిల్లును ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉందని కూడా రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చ జరిగింది.

ప్రతిపక్ష నిరసనలతో మారిన పరిస్థితి

అయితే సమావేశాలు ప్రారంభమైన తర్వాత పరిస్థితులు పూర్తిగా మారిపోయాయి. విద్యార్థులపై పోలీసుల చర్యలు, అయోధ్య రామమందిర విరాళాల వివాదం వంటి అంశాలపై ప్రతిపక్షం తీవ్ర ఆందోళనలు చేపట్టింది. దీంతో ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం జాబితాలో ఉన్న బిల్లుల ఆమోదంపైనే దృష్టి సారించినట్లు తెలుస్తోంది.

పరీక్షల ప్రశ్నాపత్రాల లీకేజీ వ్యవహారం కూడా కేంద్రాన్ని ఇబ్బందుల్లోకి నెట్టింది. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేయాల్సి వచ్చింది. అనంతరం ప్రభుత్వం పబ్లిక్ ఎగ్జామినేషన్స్ చట్టానికి సవరణ బిల్లును తీసుకువచ్చినా, ప్రతిపక్ష విమర్శలు తగ్గలేదు.

షా రాజీనామాపై ప్రతిపక్ష ఒత్తిడి

విద్యార్థుల అంశంపై లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ, కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా రాజీనామా చేయాలని, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ క్షమాపణ చెప్పాలని డిమాండ్ చేస్తూ ప్రతిపక్ష పార్టీలను ఏకం చేస్తున్నారు. మరోవైపు రామమందిర విరాళాల అంశంపై సమాజ్‌వాదీ పార్టీ అధినేత అఖిలేష్ యాదవ్ కూడా ప్రభుత్వాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నారు.

ఈ రెండు అంశాలపై కాంగ్రెస్, సమాజ్‌వాదీ పార్టీలు సమన్వయంతో ముందుకు సాగుతున్న సంకేతాలు పార్లమెంట్‌లో కనిపించాయి. ఆగస్టు 3 నుంచి సమావేశాలు తిరిగి ప్రారంభమైన తర్వాత కూడా ఈ అంశాలపైనే ప్రభుత్వాన్ని నిలదీయాలని ఇండియా కూటమి నిర్ణయించినట్లు ప్రతిపక్ష నేతలు వెల్లడించారు.

బిల్లుల ఆమోదంలో నెమ్మదించిన ప్రభుత్వం

ఇప్పటివరకు జరిగిన పది సమావేశాల్లో ప్రభుత్వం జాబితాలోని ఏడు బిల్లుల్లో రెండింటిని మాత్రమే ఆమోదింపజేయగలిగింది. జాతీయ గౌరవానికి అవమానాల నివారణ (సవరణ) బిల్లు, జనన-మరణాల నమోదు (సవరణ) బిల్లులు మాత్రమే ఆమోదం పొందాయి. జనన-మరణాల నమోదు బిల్లు తీవ్ర గందరగోళం మధ్య చర్చ లేకుండానే ఆమోదం పొందింది.

జాతీయ గౌరవ బిల్లుపై రాజ్యసభలో విస్తృత చర్చ జరిగినప్పటికీ, లోక్‌సభలో మాత్రం పరిమిత చర్చ మాత్రమే జరిగింది. ఈ సందర్భంగా డీఎంకే ఎంపీ కనిమొళి ప్రభుత్వ విధానాలను తీవ్రంగా విమర్శించారు.

సంఖ్యాబలంపై తగ్గిన నమ్మకం

పబ్లిక్ ఎగ్జామినేషన్స్ బిల్లుపై చర్చ సందర్భంగా ఎన్సీపీ-ఎస్‌పీ ఎంపీ సుప్రియా సూలే, కనిమొళి వంటి ప్రతిపక్ష సభ్యుల దూకుడు కేంద్రానికి స్పష్టమైన సంకేతాలు ఇచ్చినట్లు భావిస్తున్నారు. రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లులకు అవసరమైన మద్దతు సమీకరించడం అంత సులభం కాదనే అభిప్రాయం బలపడింది.

ప్రజల్లో విద్యార్థుల అంశంపై అసంతృప్తి కొనసాగుతుండటం, ప్రతిపక్షాలు అమిత్ షా, మోదీలపై ఒత్తిడి పెంచడం వంటి పరిణామాలతో మిగిలిన సమావేశాల్లో ప్రతిష్ఠంభన కొనసాగే అవకాశమే ఎక్కువగా ఉందని ప్రభుత్వ వర్గాలే అంగీకరిస్తున్నట్లు సమాచారం.

జేపీసీల నివేదికలకూ బ్రేక్

ఒకే దేశం-ఒకే ఎన్నికల ప్రతిపాదనకు సంబంధించిన రాజ్యాంగ (129వ సవరణ) బిల్లు, మరో రాజ్యాంగ (130వ సవరణ) బిల్లు, వికసిత్ భారత్ శిక్షా అధిష్ఠాన్ బిల్లులను పరిశీలిస్తున్న సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీలు తమ నివేదికలను ఇప్పుడే సమర్పించకుండా వాయిదా వేశాయి.

ఈ కమిటీలకు డిసెంబర్‌లో జరిగే శీతాకాల సమావేశాల వరకు గడువు పొడిగించడంతో, ఈ వివాదాస్పద బిల్లులు ప్రస్తుత సమావేశాల్లో వచ్చే అవకాశాలు దాదాపు తగ్గిపోయినట్లే కనిపిస్తోంది.

ఇక ప్రభుత్వం దృష్టి ఏంటంటే...

ప్రస్తుతం కేంద్రం వివాదాస్పద బిల్లుల కంటే సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల సంఖ్య పెంపు బిల్లు, ఎంఎస్‌ఎంఈ సవరణ బిల్లు, ఆదాయపు పన్ను సవరణ బిల్లు వంటి తక్కువ వివాదాస్పద చట్టాలను ముందుగా ఆమోదింపజేయాలని చూస్తోంది.

అదే సమయంలో విదేశీ విరాళాల నియంత్రణ (FCRA) సవరణ బిల్లును కూడా సభలో ప్రవేశపెట్టే అంశంపై ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తోంది. అయితే ఈ బిల్లును మైనారిటీలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలను లక్ష్యంగా చేసుకున్న చర్యగా ప్రతిపక్షాలు ఇప్పటికే విమర్శిస్తున్నాయి. దీంతో ఈ బిల్లు సభలో మరోసారి తీవ్ర రాజకీయ దుమారానికి కారణమయ్యే అవకాశం కనిపిస్తోంది.

ఇక ఈ బిల్లును కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా స్వయంగా ప్రవేశపెడతారా, లేక గత కొద్ది రోజులుగా జరిగినట్లే హోంశాఖ సహాయ మంత్రి నిత్యానంద్ రాయ్‌కే బాధ్యతలు అప్పగిస్తారా అన్నది సమావేశాల మిగిలిన రోజుల్లో ఆసక్తికరంగా మారింది.