పచ్చని కోనసీమ ఎడారిగా మారుతుందా? కేజీ బేసిన్ లో విధ్వంసం?

కృష్ణా-గోదావరి (KG) బేసిన్ గ్యాస్ నిక్షేపాలు, రాయల్టీ వివాదాలు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు రావాల్సిన వాటా గురించిన సమగ్ర చర్చ ఇది. ఈ చర్చలో కేంద్ర ప్రభుత్వ మాజీ అధికారి, ప్రజా ఉద్యమకారుడు మహాదేవ్, సీపీఐ కేంద్ర కార్యదర్శి వర్గ సభ్యురాలు వనజ పాల్గొన్నారు.

1993లో రాజమండ్రి సమీపంలోని తాటిపాక వద్ద ONGC మొట్టమొదటిసారిగా గ్యాస్ ఎక్స్ప్లరేషన్ ప్రారంభించింది. ఆ తర్వాత రిలయన్స్ కంపెనీ గాడిమొగ వద్ద గల D6 (ధీరూభాయ్ అంబానీ-6) బ్లాక్‌ను దక్కించుకుంది. ఇందులో రిలయన్స్‌కు 66.3% వాటా, బిపిఎల్‌కు 33.7% వాటా ఉంది.

కేంద్ర ప్రభుత్వం, నాటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, రిలయన్స్ కంపెనీల మధ్య జరిగిన త్రైపాక్షిక ఒప్పందంలో (నాటి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు సంతకం చేశారు).. రాష్ట్రానికి ఏమీ అక్కర్లేదనే విధంగా సంతకం చేయడం వల్ల, కేంద్రానికి రాయల్టీ వెళ్తోంది కానీ ఏపీకి ఒక్క రూపాయి కూడా రావడం లేదని మహాదేవ్ పేర్కొన్నారు.

సహజ వనరుల విలువ, దోపిడీ

గోదావరి బేసిన్‌లో లభించే గ్యాస్‌ను 'మిథేన్ హైడ్రేట్' (ఐస్ ఫైర్) అంటారు. ఆయిల్ టన్నులతో పోలిస్తే ఇక్కడ 11,800 మిలియన్ టన్నుల ఆయిల్‌తో సమానమైన గ్యాస్ ఉందని, దీని మార్కెట్ విలువ దాదాపు 800 లక్షల కోట్లు (కువైట్ దేశం కంటే ఎక్కువ) అని విశ్లేషించారు .

రాష్ట్రానికి నష్టం: ఇప్పటివరకు కంపెనీలు ఇక్కడి నుండి తరలించిన గ్యాస్ విలువ రూ. 65 లక్షల కోట్లు ఉంటుంది. రిలయన్స్ కంపెనీ వార్షిక సంపాదనలో 30% వాటా కేవలం ఈ కేజీ బేసిన్ గ్యాస్ నుంచే వస్తోందని వివరించారు.

సుప్రీం కోర్టు తీర్పు - ఏపీకి రావాల్సిన నిధులు

సుప్రీం కోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం తీర్పు: ఏ రాష్ట్రంలో ఖనిజాలు ఉంటాయో, ఆ రాష్ట్రానికి 8 శాతం రాయల్టీ విధించుకునే హక్కు ఉంటుందని సుప్రీంకోర్టు తీర్పునిచ్చింది.

రావాల్సిన బకాయిలు: ఈ తీర్పు ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ఏడాదికి కనీసం రూ. 18,000 కోట్ల రాయల్టీ రావాలి. గత మూడు సంవత్సరాల బకాయిలను లెక్కిస్తే దాదాపు రూ. 48,000 కోట్ల నుండి రూ. 50,000 కోట్లు రిలయన్స్, ONGC, వేదాంత కంపెనీల నుండి రాష్ట్రానికి రావాల్సి ఉంది. రంగరాజన్ కమిటీ (12వ ఆర్థిక సంఘం) సిఫార్సుల ప్రకారం కూడా కేజీ బేసిన్ గ్యాస్‌లో ఏపీకి 50% వాటా హక్కు ఉందని గుర్తుచేశారు.

పర్యావరణ నష్టం, స్థానిక సమస్యలు

భూగర్భంలో 2000 మీటర్ల లోతున రిగ్గింగ్ చేయడం వల్ల భూగర్భ పొరలు విచ్చుకుని, సముద్రపు నీరు చేరి కోనసీమ ప్రాంతంలోని గ్రౌండ్ వాటర్ సెలైన్ (ఉప్పునీరు) గా మారుతోంది. దీనివల్ల కొబ్బరి చెట్లు ఎండిపోతున్నాయని, రాబోయే రోజుల్లో కోనసీమ ఎడారిగా మారే ప్రమాదం ఉందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

పైప్‌లైన్ పేలుళ్ల వల్ల (ఉదాహరణకు నగరం గ్రామంలో జరిగిన ప్రమాదం) స్థానికులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. వేలాది మంది మత్స్యకారులు, రైతులు జీవనోపాధి కోల్పోయినా కార్పొరేట్ కంపెనీలు సామాజిక బాధ్యత (CSR) కింద ఎలాంటి సహాయం చేయడం లేదని విమర్శించారు.

పరిష్కారాలు - భవిష్యత్తు కార్యాచరణ

కృష్ణా బేసిన్‌లో వేదాంత కంపెనీకి విధించిన పర్యావరణ నిబంధనలను (సెలైన్ వాటర్ బయటకు తోడటం వంటివి), గోదావరి బేసిన్‌లోని రిలయన్స్, ONGC కంపెనీలకు కూడా వర్తింపజేయాలి.

సుప్రీంకోర్టు తీర్పును ఆధారంగా చేసుకుని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సదరు కంపెనీలకు నోటీసులు జారీ చేసి రాయల్టీని రాబట్టాలి.

రాజకీయ పార్టీలు కార్పొరేట్ నిధుల కోసం మౌనంగా ఉంటున్నాయని, కాబట్టి ప్రజలే స్వచ్ఛందంగా ఉద్యమించి గాడిమొగ వద్ద శాంతియుతంగా నిరసన తెలిపితే స్టాక్ మార్కెట్లో షేర్లు పడిపోతాయని, అప్పుడే కంపెనీలు, ప్రభుత్వాలు దిగివస్తాయని మహాదేవ్ అభిప్రాయపడ్డారు.