సంస్థాగత నిచ్చెన మీద స్వర్గం సాధ్యమా?

ప్రాంతీయం నుంచి టీడీపీ ‘జాతీయ’ ఆశ?

టీడీపీ 1982లో ఎన్‌టీఆర్ స్థాపించినప్పటి నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు (ఉమ్మడి) ప్రధాన రాజకీయ శక్తి. తెలంగాణ విభజన తర్వాత కూడా రెండు రాష్ట్రాల్లో ఉనికి కొనసాగించింది. కానీ ఇటీవలి ఎన్నికల చరిత్ర చూస్తే ఎన్నికల స్థాయిలో ఆ ప్రాంతీయ స్వరూపం స్పష్టమవుతుంది. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో తెలంగాణలో పోటీ చేయలేదు. 2023 తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కూడా దూరంగా ఉంది. ఇతర రాష్ట్రాల్లో (ఆంధ్ర, తెలంగాణ తప్ప) ఎన్నికలు లేవు, కమిటీలు కూడా నామమాత్రమైనా లేవు. అండమాన్‌లో తెలుగు జనాభా కారణంగా స్థానిక ఎన్నికల్లో కొంత ప్రభావం ఉంది, కానీ అది జాతీయ స్థాయి కాదు. ఇక్కడే ప్రశ్న ఉద్భవిస్తుంది. జాతీయ కమిటీలు ఏర్పాటు చేస్తున్నా, ఎన్నికల బలం లేకుండా జాతీయ పార్టీగా ఎలా?

జాతీయ పార్టీగా గుర్తింపు, ఈసీఐ నిబంధనలు ఏమిటి?

ఎన్నికల సంఘం ‘ఎలక్షన్ సింబల్స్ (రిజర్వేషన్ అండ్ అలాట్‌మెంట్) ఆర్డర్, 1968’ ప్రకారం జాతీయ పార్టీ గుర్తింపు ఇస్తుంది. ఒక పార్టీ ఈ కింది ఏదైనా ఒక నిబంధన సాధించాలి.

1. కనీసం నాలుగు రాష్ట్రాల్లో ‘స్టేట్ పార్టీ’గా గుర్తింపు పొందాలి.

2. చివరి లోక్‌సభ లేదా అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో నాలుగు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాల్లో 6 శాతం ఓట్లు సాధించి, అదనంగా లోక్‌సభలో కనీసం 4 సీట్లు గెలవాలి.

3. లోక్‌సభలో మొత్తం సీట్లలో కనీసం 2 శాతం (ప్రస్తుతం సుమారు 11 సీట్లు) గెలిచి, అవి కనీసం మూడు వేర్వేరు రాష్ట్రాల నుంచి రావాలి.

ప్రస్తుతం భారత్‌లో ఆరు జాతీయ పార్టీలు (బీజేపీ, కాంగ్రెస్, సీపీఐ(ఎం), బీఎస్‌పీ, ఏఏపీ, ఎన్‌పీపీ) మాత్రమే ఈ ప్రమాణాలు అందుకున్నాయి. టీడీపీ ఈసీఐ ప్రకారం ‘ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో స్టేట్ పార్టీ’గా గుర్తింపు పొందింది (తెలంగాణలో కూడా గతంలో ఉండేది కానీ ప్రస్తుతం ఎన్నికల ఉనికి లేదు). ఇతర రాష్ట్రాల్లో ఓటు శాతం లేదు, సీట్లు లేవు. 2024 ఎన్నికల్లో టీడీపీ ఎన్‌డీఏ కూటమి భాగంగా ఆంధ్రలో బలం చూపించింది కానీ అది ‘జాతీయ’ స్థాయి కాదు. కేవలం ఒక రాష్ట్రం నుంచి మాత్రమే బలం చూపించ గలిగింది.

విమర్శకులు, పరిశీలకుల అభిప్రాయం

రాజకీయ విశ్లేషకులు ఈ ప్రకటనను ‘తరం మార్పు’ (జెనరేషనల్ షిఫ్ట్)గా చూస్తున్నారు. నారా లోకేష్‌ను వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్‌గా పెట్టడం చంద్రబాబు తన కుమారుడికి భవిష్యత్ నాయకత్వం సిద్ధం చేస్తున్నట్లు సంకేతం. కమిటీల్లో యువత, సామాజిక న్యాయం (బీసీలు 40 శాతం, ఎస్‌సీ 25శాతం మొ.), మహిళల ప్రాతినిధ్యం, 2029 ఎన్నికలు, సాధ్యమైన డీలిమిటేషన్‌ను దృష్టిలో ఉంచుకుని చేసిన సంస్థాగత బలోపేతం అని పార్టీ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఎన్‌డీఏ కూటమి ద్వారా జాతీయ రాజకీయాల్లో టీడీపీకి ఉన్న ప్రాధాన్యతను బలపరచుకోవడమే లక్ష్యం.

జాతీయ కమిటీలు పేపర్ మీద మాత్రమే...

అయితే విమర్శకులు మరో కోణం చూపిస్తున్నారు. “జాతీయ కమిటీలు పేపర్ మీద మాత్రమే. తెలంగాణలోనే నామినల్‌గా ఉండగా, ఇతర రాష్ట్రాల్లో సున్నా ఉనికి ఉంటే జాతీయ పార్టీ ఎలా?” అని ప్రశ్నిస్తున్నారు. గతంలో కూడా టీడీపీ జాతీయ స్థాయిలో ప్రభావం చూపింది (ఎన్‌డీఏలో భాగం, లోక్‌సభ సీట్లు) కానీ అది ‘కూటమి బలం’ వల్లనే. స్వంతంగా నాలుగు రాష్ట్రాల్లో ఓటు శాతం లేదు, ఎన్నికల బలం లేదు. కాబట్టి ఇది ‘ఆకాంక్షాత్మక’ చర్యగా కనిపిస్తుందని, నిజమైన జాతీయ విస్తరణకు ఇంకా దూరంగా ఉందని అభిప్రాయం. కొందరు ఇది ‘డైనస్టీ రాజకీయాల’ సంకేతమని, లోకేష్‌కు ప్రత్యేక పదవి సృష్టించడం ద్వారా కుటుంబ ఆదిపత్యాన్ని బలపరచడమని విమర్శిస్తున్నారు.

నిచ్చెన ఎక్కడికి?

టీడీపీ ‘జాతీయ’ లేబుల్ ప్రకటించుకోవడం సంస్థాగతంగా సరైన అడుగు కావచ్చు. కానీ ఈసీఐ నిబంధనలు ఓట్లు, సీట్లు, రాష్ట్రాల విస్తరణను ఆధారంగా చేసుకున్న కమిటీలు కాదు. 2029 ఎన్నికల వరకు తెలంగాణలో బలం పెంచుకుని, ఇతర రాష్ట్రాల్లో కూటముల ద్వారా విస్తరించాలంటే ఇప్పటి నుంచి ఎన్నికల సిద్ధత, స్థానిక నాయకులు, క్యాడర్ బలోపేతం అవసరం. లేకపోతే ఈ ‘జాతీయ నిచ్చెన’ ఆంధ్రప్రదేశ్ స్వర్గంలోనే ఆగిపోయే ప్రమాదం ఉంది. రాజకీయాల్లో ఆకాంక్షలు మంచివి, కానీ వాస్తవ బలం లేకుండా అవి కేవలం ప్రకటనలుగానే మిగిలిపోతాయి. టీడీపీ తదుపరి అడుగులు ఏమిటో చూడాలి. కమిటీలు కాదు, క్షేత్ర స్థాయి ఎన్నికల బలమే నిజమైన జాతీయతను నిరూపిస్తుంది.