ఉచిత పథకాలు: సంక్షేమమా? ఆర్థిక భారమా?
ఆంధ్రప్రదేశ్ సంక్షేమ మోడల్ ఎలా ఉంది? ఏ విధంగా అమలు జరుగుతోంది? ప్రజల ఆర్థిక శక్తి పెరిగిందా? తలసరి ఆదాయం అనేది ప్రభుత్వం ఇస్తున్న ఉచిత డబ్బు లెక్కలేనా?
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ‘సూపర్ సిక్స్’ పథకాల ద్వారా సంక్షేమాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్తోంది. దీపం-2.0 పథకం కింద ఇప్పటి వరకు రూ.3,504 కోట్లు ఖర్చు చేసి 1.08 కోట్ల మంది లబ్దిదారులకు ఉచిత ఎల్పీజీ సిలిండర్లు (సంవత్సరానికి మూడు) అందించింది. స్త్రీశక్తి పథకం ద్వారా మహిళలు 60.6 కోట్ల ప్రయాణాలు చేశారు. ఏడాదికి రూ.1,940 కోట్లు ఖర్చు చేస్తున్న ఈ పథకం మహిళల గతివిధానాలను సులభతరం చేసింది. తల్లికి వందనం కింద 67 లక్షల మంది తల్లుల ఖాతాల్లో రూ.10 వేల కోట్లు జమ చేశారు. మే 19న మత్స్యకారుల సేవల కింద రూ.286 కోట్లు లబ్దిదారులకు పంపిణీ చేస్తున్నారు. ఈ పథకాలు పేద, మహిళా, విద్యార్థి, మత్స్యకార వర్గాలకు తక్షణ ఊరట ఇస్తున్నాయి. కానీ వి ప్రజలకు నిజమైన ఆర్థిక వృద్ధిని అందిస్తున్నాయా? సంక్షేమం అంటే ఏమిటి? ఎందుకు ఉచిత ఆశలు?
పర్ సిక్స్తో పాటు ఇతర ఉచిత పథకాలు
తెలుగుదేశం నేతృత్వంలోని ఎన్డీఏ ప్రభుత్వం ‘సూపర్ సిక్స్’ హామీల్లో భాగంగా దీపం-2.0, స్త్రీశక్తి, తల్లికి వందనం వంటి పథకాలను అమలు చేస్తోంది. ఇందులో యువగళం (యువకులకు ఉపాధి), అన్న క్యాంటీన్లు, రైతు భరోసా (పెట్టుబడి సహాయం), ఇండ్లు (ఉచిత గృహాలు), పెన్షన్ల పెంపు (ఎన్టీఆర్ భరోసా) వంటివి కూడా ఉన్నాయి. ఇవి కాకుండా ఉచిత కుట్టు మిషిన్లు, ఆరోగ్యశ్రీ విస్తరణ, మిడ్ డే మీల్, జలజీవన్ మిషన్ వంటి కేంద్ర-రాష్ట్ర సహకార పథకాలు కూడా ఉన్నాయి. రాష్ట్ర బడ్జెట్లో సంక్షేమ ఖర్చులు గణనీయమైన వాటా కలిగి ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం ఇవి ‘ప్రజా సంక్షేమం’గా ప్రచారం చేస్తుంది. కానీ ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరికలు ఇస్తున్నారు.
పథకాల ద్వారా ఆర్థిక వృద్ధి పెరిగిందా...
ఈ పథకాలు సామాజికంగా మంచి ప్రభావం చూపుతున్నాయి. స్త్రీశక్తి వల్ల మహిళలు ఉద్యోగాలు, విద్య, వైద్యం కోసం స్వేచ్ఛగా ప్రయాణించగలుగుతున్నారు. తల్లికి వందనం విద్యను కొనసాగించడానికి ఆర్థిక సహాయం అందిస్తోంది. దీపం-2.0 వంటి పథకాలు వంట ఖర్చులను తగ్గించి, పేద కుటుంబాల జీవన నాణ్యతను మెరుగుపరుస్తున్నాయి. మత్స్యకారులకు బీమా, సహాయం వంటివి వారి ఆదాయ స్థిరత్వానికి తోడ్పడతాయి.
ఈ పథకాలు ప్రత్యక్ష ఆర్థిక వృద్ధి (GDP వృద్ధి, ఉపాధి సృష్టి, పెట్టుబడులు)ను ఎంతవరకు ప్రోత్సహిస్తున్నాయి? డేటా ప్రకారం స్పష్టమైన సానుకూల ప్రభావం కనిపించడం లేదు. ‘కన్సమ్ప్షన్ సబ్సిడీలు’ ఒక్కసారి ఖర్చు చేస్తే మళ్లీ ఖర్చు చేయాలి. ఉత్పాదకత, నైపుణ్యాలు, పరిశ్రమలు, ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్పై పెట్టుబడులు పెంచకపోతే దీర్ఘకాలిక వృద్ధి రాదు. రాష్ట్ర ఆర్థిక సర్వేలు, ఆర్థిక నిపుణుల అభిప్రాయాల ప్రకారం ఉచిత పథకాలు రాష్ట్ర ఆదాయంలో గణనీయ భాగాన్ని (కొన్ని సంవత్సరాల్లో ట్యాక్స్ రెవెన్యూలో 30 శాతం వరకు) ఆక్రమిస్తున్నాయి. ఫలితంగా క్యాపిటల్ ఎక్స్పెండిచర్ (మూలధన ఖర్చు), ఇన్వెస్ట్మెంట్లు, ఉద్యోగాలు తగ్గుతున్నాయి. రాష్ట్ర రుణభారం పెరిగి, వడ్డీ చెల్లింపులు పెరుగుతున్నాయి. గత ప్రభుత్వ కాలంలోనే రుణాలు పెరిగాయి. ప్రస్తుతం కూడా సంక్షేమ ఖర్చులు ఆ మార్గంలోనే ఉన్నాయి.
వృద్ధి సాధించలేక పోవడానికి కారణాలు
1. ఆర్థిక ఒత్తిడి: సబ్సిడీలు, పెన్షన్లు, ఉచితాలు ఒక్కసారి ప్రారంభించాక ఆపడం కష్టం. ఫలితంగా అభివృద్ధి పనులు (రోడ్లు, పోర్టులు, ఇండస్ట్రీ పార్కులు) వెనుకబడతాయి.
2. డిపెండెన్సీ సంస్కృతి: ఉచితాలు ప్రజలను స్వావలంబన వైపు కాకుండా ప్రభుత్వ సహాయంపై ఆధారపడేలా చేస్తాయి. నైపుణ్యాలు, ఉద్యోగాలు, వ్యాపారాలు ప్రోత్సహించడం బదులు డబ్బు పంపిణీ మాత్రమే జరుగుతోంది.
3. పాలసీ బ్యాలెన్స్ లోపం: ఎన్నికల హామీలు నెరవేర్చడం ప్రాధాన్యత పొందుతోంది. ఆర్థిక సర్వే 2025-26 కూడా ఉచితాలు రాష్ట్రాల రుణభారాన్ని పెంచుతున్నాయని హెచ్చరించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో ఇది స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
ప్రజల సంక్షేమం అంటే ఏమిటి?
నిజమైన సంక్షేమం అంటే తాత్కాలిక ఊరట కాదు. దీర్ఘకాలిక సాధికారత. విద్య, ఆరోగ్యం, నైపుణ్యాలు, ఉద్యోగాలు, పరిశ్రమలు అభివృద్ధి చేసి ప్రజలు స్వయం సమృద్ధి సాధించేలా చేయడమే. ఉచితాలు అవసరం లేని సమాజం సృష్టించడం లక్ష్యం కావాలి. మహిళలు, రైతులు, యువకులు ఆర్థికంగా స్వతంత్రులు కావాలి. కేవలం ఓటు బ్యాంకు కోసం ఉచితాలు పంచడం సంక్షేమం కాదు. అది రాజకీయ లాభం మాత్రమే.
ఎందుకు ఉచిత ఆశలు?
ఎన్నికల రాజకీయాల్లో ఉచితాలు శక్తివంతమైన ఆయుధం. పార్టీల మధ్య పోటీలో ‘ఎవరు ఎక్కువ ఇస్తారు’ అనే ధోరణి ఏర్పడింది. గతంలో వైఎస్ఆర్సీపీ కూడా అమ్మ ఒడి, రైతు భరోసా వంటి పథకాలతో ఇదే మార్గం అనుసరించింది. ఇప్పటి ప్రభుత్వం కూడా సూపర్ సిక్స్తో ముందుకెళ్తోంది. సుప్రీం కోర్టు కూడా ‘ఫ్రీబీలు’పై హెచ్చరికలు ఇచ్చింది. ఇవి రాష్ట్రాల ఆర్థిక స్థితిని దెబ్బతీస్తాయని చెప్పింది. కానీ రాజకీయ లాభాలు ఆర్థిక హెచ్చరికలను అధిగమిస్తున్నాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్కు ఇప్పుడు అవసరం సమతుల్య విధానం. సంక్షేమం కొనసాగాలి, కానీ ఉత్పాదక పెట్టుబడులు, ఇన్ఫ్రా, ఉపాధి పథకాలపై దృష్టి సారించాలి. అప్పుడే ప్రజలు నిజమైన ‘వికసిత’ ఆంధ్రప్రదేశ్ను చూడగలరు. లేకపోతే ఉచిత ఆశలు ఆర్థిక భారంగా మారి, భవిష్యత్ తరాలపై రుణాల బరువు పడుతుంది.
