ప్రతిపక్షాలు పన్నెండేళ్లుగా చేయలేనిది.. యువత సాధించిందా?

రాజకీయ పార్టీల పిలుపు వల్ల కాకుండా, తమ భవిష్యత్తు కోసం యువత స్వచ్ఛందంగా ఒక్కటైతే ఎంతటి ప్రభావం చూపగలరో ఇటీవలి సంఘటనలు మరోసారి చాటాయి.

కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, ప్రతిపక్షానికి, ప్రజలకు ఈ పరిణామాలు విలువైన పాఠాలను నేర్పాయి. అయితే ఈ చైతన్యం నిలకడగా కొనసాగుతుందా, లేక తాత్కాలిక ఉద్యమంగానే మిగిలిపోతుందా అనేది ఇప్పుడు ఎదురుగా ఉన్న ప్రధాన ప్రశ్న.

ప్రజా ఒత్తిడే మార్పుకు కారణమా?

కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా, అనంతరం పరీక్షల నిర్వహణలో పారదర్శకత కోసం కేంద్రం ప్రకటించిన చర్యలు ప్రజా వ్యతిరేకత ప్రభావానికే నిదర్శనంగా కనిపిస్తున్నాయి.

జంతర్ మంతర్ వద్ద జరిగిన నిరసనలు ప్రభుత్వ విజయాలపై అధికార పక్షం చెబుతున్న కథనాలకు భిన్నమైన వాస్తవాన్ని బయటపెట్టాయి. ముఖ్యంగా యువతలో అసంతృప్తి తీవ్రంగా ఉందనే సంకేతాన్ని అవి ఇచ్చాయి.

ప్రధానమంత్రి ఈ హెచ్చరికలను పట్టించుకోకుండా ముందుకు వెళ్లే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, అసమ్మతిని అణచివేయడానికి అధికార యంత్రాంగాన్ని ఉపయోగించడం పరిస్థితిని మరింత సంక్లిష్టం చేసే ప్రమాదం ఉందనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది. ప్రజల్లో పేరుకుపోతున్న అసంతృప్తి ఇలాంటి చర్యలతో మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

సంస్కరణలకంటే పెద్ద సందేశం

ప్రభుత్వం ప్రకటించిన చట్టసవరణలు, కమిటీలు లేదా ఇతర చర్యలు మాత్రమే విద్యా వ్యవస్థలోని సమస్యలకు పూర్తి పరిష్కారం కాదనే అభిప్రాయం ఉంది. అయినప్పటికీ నిరంతర ప్రజా ఒత్తిడి ప్రభుత్వాన్ని స్పందించేలా చేసిందన్నది ఈ పరిణామాల ప్రధాన సందేశంగా కనిపిస్తోంది.

జంతర్ మంతర్ వద్ద ఉద్యమం విస్తరించడంతో పాటు పలువురు సామాజిక కార్యకర్తలు, ఉద్యమకారులు ముందుకు రావడం ప్రజా అసంతృప్తికి మరింత ఊతమిచ్చింది. ప్రజా ఒత్తిడి, ప్రతిపక్ష మద్దతు కలిస్తే ఎన్నికల ద్వారా ఏర్పడిన బలమైన ప్రభుత్వాలు కూడా వెనక్కి తగ్గాల్సి వస్తుందని ఈ పరిణామాలు సూచిస్తున్నాయి.

ప్రతిపక్షానికి పరీక్ష

ఈ ఉద్యమాన్ని రాజకీయంగా ముందుకు తీసుకెళ్లాల్సిన బాధ్యత ఇప్పుడు ప్రతిపక్షంపై ఉంది. ముఖ్యంగా కాంగ్రెస్ పార్టీ నిజాయితీతో ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. యువత సాధించిన విజయాన్ని తమ రాజకీయ విజయంగా ప్రచారం చేసుకోవడం కంటే, వారి డిమాండ్లను నిజాయితీగా ప్రతిబింబించడం మరింత ముఖ్యమని భావిస్తున్నారు.

ఉద్యమం ప్రారంభ దశలో కొందరు నేతల రాజకీయ నేపథ్యం, సిద్ధాంతపరమైన సందిగ్ధత కారణంగా ప్రతిపక్షం దూరంగా ఉండేందుకు ప్రయత్నించినా, తర్వాత పరిస్థితులు పూర్తిగా మారిపోయాయి. ముఖ్యంగా జూలై 20న జరిగిన 'చలో సంసద్' మార్చ్ తర్వాత యువత ఉద్యమం స్వతంత్ర రూపం దాల్చిందనే అభిప్రాయం బలపడింది.

యువతను ఎందుకు చేరుకోలేకపోయింది?

గత పన్నెండేళ్లుగా యువత మనోభావాలను అర్థం చేసుకోవడంలో ప్రతిపక్షం ఎందుకు విఫలమైందనే ప్రశ్న ఇప్పుడు కాంగ్రెస్ సహా అన్ని ప్రతిపక్ష పార్టీల ముందుంది. పరిమిత కాలంలో కొన్ని సంస్థలు యువతను ఆకర్షించగలిగినప్పుడు, విస్తృత రాజకీయ అనుభవం ఉన్న పార్టీలు ఎందుకు అదే స్థాయిలో స్పందించలేకపోయాయనే అంశంపై అవి సమాధానం వెతకాల్సి ఉంది.

రాహుల్ గాంధీకి కొత్త అవకాశం

ప్రారంభంలో ఉద్యమానికి దూరంగా కనిపించిన కాంగ్రెస్ తర్వాత తన వ్యూహాన్ని మార్చుకుంది. పార్లమెంట్‌లో కేంద్ర ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి పెంచడమే కాకుండా, విద్యార్థులపై జరిగిన పోలీసు చర్యలపై వివరణ కోరుతూ ఇండి కూటమిని ఏకం చేసింది.

లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ కూడా ఇటీవల నిరసనకారులతో మమేకమవుతూ యువతలో మళ్లీ చర్చనీయాంశంగా మారారు. యువతతో సులభంగా సంభాషించే తీరు, క్రీడలు, సాంకేతికతపై ఆసక్తి, ముక్కుసూటి విమర్శలు ఆయనకు రాజకీయంగా ఉపయోగపడే అవకాశముందని కాంగ్రెస్ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. అయితే ఈ అనుసంధానాన్ని దీర్ఘకాలం కొనసాగించగలరా లేదా అన్నది చూడాల్సి ఉంది.

ముందున్న సవాళ్లు

పార్లమెంట్‌లో ప్రతిపక్షం ఉమ్మడిగా కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని నిలదీస్తున్నా, ఆ పోరాటం క్షేత్రస్థాయికి విస్తరించాల్సిన అవసరం ఉంది. రానున్న అసెంబ్లీ ఎన్నికలు, తదుపరి లోక్‌సభ ఎన్నికలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రజా ఉద్యమాలను రాజకీయ శక్తిగా మార్చగలిగితేనే ప్రతిపక్షానికి లాభం చేకూరే అవకాశం ఉంది.

2014 తర్వాత యువతే బీజేపీకి అతిపెద్ద బలంగా నిలిచింది. అభివృద్ధి, ఉద్యోగాలు, మెరుగైన అవకాశాల హామీలతో ఆ వర్గాన్ని ఆకర్షించిన పార్టీకి ఇప్పుడు అదే యువత నుంచి అసంతృప్తి వ్యక్తమవుతోందనే సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ఉద్యోగాలు, పారదర్శక పరీక్షా వ్యవస్థ, భవిష్యత్తుపై భరోసా కోరుతున్న యువత నిరాశ చెందుతున్నట్లు తాజా ఉద్యమాలు తెలియజేస్తున్నాయి.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో నిరసనలను అణచివేయడం, ఉద్యమకారులపై కేసులు నమోదు చేయడం లేదా వారిని దేశద్రోహులుగా చిత్రీకరించడం దీర్ఘకాలంలో మరింత వ్యతిరేకతకు దారితీయవచ్చని రాజకీయ విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అదే సమయంలో యువత ఆవేదనను ప్రతిపక్షం కూడా పట్టించుకోకపోతే, ప్రత్యామ్నాయ రాజకీయ శక్తిగా నిలబడే అవకాశాన్ని కోల్పోయే ప్రమాదం ఉందనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది.