సాగునీటి క్యాలెండర్ ఆశలు, వాస్తవాలు

పోలవరం ఆర్ అండ్ ఆర్ ఎంత శాతం పూర్తయింది?

పోలవరం ప్రాజెక్టులో సివిల్ వర్క్స్ 88 శాతం, ల్యాండ్ అక్విజిషన్ 93 శాతం పూర్తి కాగా, R&R 45 శాతం మాత్రమే పూర్తయింది. జూలై 2026 నాటికి పోలవరం లెఫ్ట్ మెయిన్ కాలువ ద్వారా ఉత్తరాంధ్రకు నీరు అందించడం, వెలిగొండ ఫేజ్-1 వేగంగా పూర్తి చేయడం వంటి టార్గెట్లు నిర్దేశించారు. ఖరీఫ్ సీజన్‌కు సకాలంలో నీటి విడుదల షెడ్యూల్ ఖరారు చేసి, కాలువల డీసిల్టింగ్ పనులు పూర్తికి ఆదేశించారు. హంద్రీ-నీవా, కుప్పం-పుంగనూరు వంటి ప్రాజెక్టుల్లో కూడా గణనీయమైన పురోగతి సాధించినట్లు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఇది రైతులకు స్థిరమైన సాగునీరు, కొత్త ఆయకట్ విస్తరణ ద్వారా వ్యవసాయ రంగాన్ని బలోపేతం చేసే దిశగా ముందుకు సాగుతోంది.

సీఎం ప్రకటించిన 25 ప్రాజెక్టుల గడువులు

1. కాటన్ బ్యారేజ్ గేట్స్ (ఫౌండేషన్) – జూన్ 2026

2. పోలవరం ఎడమ ప్రధాన కాలువ – జూలై 2026

3. గుంటూరు ఛానల్ ఆధునీకరణ (ఫౌండేషన్) – జూలై 2026

4. వెలిగొండ ఫేజ్-1 – ఆగస్టు 2026

5. తుంగభద్ర కొత్త గేట్లు – జూన్/జూలై 2026

6. హంద్రీ నీవా బ్రాంచ్ (ఫౌండేషన్) – ఆగస్టు 2026

7. గాలేరు నగరి (ఫౌండేషన్) – ఆగస్టు 2026

8. నేరడి బ్యారేజ్ (ఫౌండేషన్) – నవంబర్ 2026

9. మడ్డువలస ఫేజ్-2 – జనవరి 2027

10. హిర మండలం ఎత్తిపోతల పథకం – ఏప్రిల్ 2027

11. నాగావళి-చంపావతి నదుల లింక్ – జూన్ 2027

12. పోలవరం ప్రాజెక్ట్ – జూన్ 2027

13. బుడమేరు ఫ్లడ్ ప్రొటెక్షన్ – జూన్ 2027

14. ముక్త్యాల ఎత్తిపోతల పథకం – జూన్ 2027

15. వంశధార ఫేజ్-2 స్టేజ్-2 – జూలై 2027

16. చింతలపూడి ఎత్తిపోతల పథకం ఫేజ్-1 – జూన్/జూలై 2027

17. హంద్రీ-నీవా ఫేజ్-2 – జూలై 2027

18. తోటపల్లి డిస్ట్రిబ్యూటరీ – జూలై 2027

19. నీవా బ్రాంచ్ కెనాల్ (మూలపల్లి వరకు) – డిసెంబర్ 2027

20. మూలపల్లి లిఫ్ట్ – డిసెంబర్ 2027

21. మడకశిర బ్రాంచ్ కెనాల్ వైడెనింగ్ – డిసెంబర్ 2027

22. ఝంఝావతి రిజర్వాయర్ – డిసెంబర్ 2027

23. వేదవతి ఎత్తిపోతల పథకం – జూన్ 2028

24. భైరవాని తిప్ప – జూన్ 2028

25. అప్పర్ పెన్నార్ ప్రాజెక్ట్ – జూన్ 2028

క్యాలెండర్ సాధ్యాసాధ్యాలు

ఇది రాష్ట్ర సాగునీటి రంగంలో మొదటి సారి వచ్చిన స్ట్రక్చర్డ్ టైమ్‌లైన్ క్యాలెండర్. ప్రజలు, రైతులు, అధికారులు అందరూ ఒకే చోట నుంచి గడువులు తెలుసుకోవడం ద్వారా జవాబుదారీతనం పెరుగుతుంది. కొన్ని ప్రాజెక్టులు (ముఖ్యంగా వెలిగొండ ఫేజ్-1, హంద్రీ-నీవా విస్తరణ) ఇప్పటికే మంచి పురోగతి సాధించాయి. 2026-27 బడ్జెట్‌లో నీటి వనరుల శాఖకు రూ.18,224 కోట్లు కేటాయించడం కూడా ఈ క్యాలెండర్‌కు బలం ఇస్తుంది. రాయలసీమ, ఉత్తరాంధ్ర ఎండుగాలి ప్రాంతాలకు నీరు అందించడం ద్వారా వ్యవసాయం, ఉపాధి పెరిగే అవకాశం ఉంది.

చాలెంజెస్, రియాలిటీ చెక్

పోలవరం ప్రాజెక్ట్ (జూన్ 2027): అతి పెద్ద సవాలు. 2026 ఫిబ్రవరి వరకు 81-87 శాతం పురోగతి ఉన్నా, భూసేకరణ, రీహాబిలిటేషన్, రీసెటిల్‌మెంట్ (R&R) ఇంకా పెండింగ్‌లోనే ఉన్నాయి. వేలాది కుటుంబాలను తరలించాల్సి ఉంది. కేంద్రం కూడా మే 2026లో R&Rను వేగవంతం చేయాలని ఆదేశించింది. గతంలో అనేక సార్లు గడువులు మారాయి. 2027 లోపు పూర్తి కావడం టెక్నికల్‌గా, లాజిస్టికల్‌గా చాలా ఆప్టిమిస్టిక్.

లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టులు (హంద్రీ-నీవా, చింతలపూడి, ముక్త్యాల): వీటికి భారీ విద్యుత్, టెక్నికల్ సవాళ్లు ఉన్నాయి. గత ప్రభుత్వాల్లో కూడా ఇలాంటి ప్రాజెక్టులు ఆలస్యమయ్యాయి.

నిధుల గురించి మౌనం ఎందుకు?

ప్రభుత్వం ఉద్దేశపూర్వకంగానే నిధుల వివరాలు వదిలేసిందని రాజకీయ విశ్లేషకులు అంటున్నారు. గడువులు ప్రకటించడం ద్వారా జవాబుదారీతనం చూపించాలని, రైతుల్లో, ప్రజల్లో సానుకూలత సాధించాలని లక్ష్యం. కానీ గత అనుభవం ఏమంటుంది? నిధుల కొరత, కాంట్రాక్టర్ చెల్లింపులు, R&R సమస్యలు, కోర్టు కేసులు, మాన్సూన్ ఇవన్నీ గడువులను తప్పించాయి. CAG నివేదికలు పోలవరంలో ఆర్థిక అసమర్థత, ఆలస్యాలను ఎత్తి చూపాయి. కేంద్ర సహాయం లేకుండా రాష్ట్ర అప్పుల భారంతో ఇవి సాధ్యమా?

చిత్తశుద్ధి ఉందా? లేదా PR కార్యక్రమమా?

ప్రభుత్వం చిత్తశుద్ధితోనే చేపట్టిందని చెప్పవచ్చు. బడ్జెట్ కేటాయింపు ఎక్కువ, వీక్లీ రివ్యూలు, కలెక్టర్ల సమావేశంలో ప్రకటన. కానీ విమర్శకులు ఇలా అంటున్నారు... “ఇది తిప్పి తిప్పి చూపించడమే. ఒక్కో ఎన్నికల్లో ఇదే ప్రాజెక్టులు గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నాం. రైతులు ఎన్నేళ్లు వేచి ఉండాలి?” వెలిగొండ, గాలేరు నగరి వంటి ప్రాజెక్టులు TDP, YSRCP కాలాల్లోనూ ఆలస్యమయ్యాయి. పోలవరంలో జాతీయ స్థాయి సమస్యలు ఉన్నా దానిని క్యాలెండర్‌లో చేర్చడం రాజకీయ లాభం కోసమేనా?

గడువుల ఆశలు...

ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు రాష్ట్ర సాగునీటి రంగంలో చరిత్ర సృష్టించారంటూ ప్రకటించిన ఇరిగేషన్ క్యాలెండర్ రైతుల్లో ఆశలు రేపుతోంది. 25 ముఖ్యమైన సాగునీటి ప్రాజెక్టులకు స్పష్టమైన గడువులు (జూన్ 2026 నుంచి జూన్ 2028 వరకు) ప్రకటించడం ద్వారా ప్రభుత్వం తన చిత్తశుద్ధిని చాటిందని అధికారులు చెబుతున్నారు. కానీ ఈ ప్రాజెక్టులు కొత్తవా? లేదు. ఇవి గత 15-30 ఏళ్లుగా ‘జలయజ్ఞం’, ‘ప్రజా గ్రామాలు’ వంటి పేర్లతో ఊపిరి పీల్చుతున్న పాత ప్రాజెక్టులే. వెలిగొండ 30 ఏళ్లుగా, గాలేరు నగరి దశాబ్దాలుగా, పోలవరం జాతీయ ప్రాజెక్టు కూడా గడువులు మారుతూ కొనసాగుతోంది. ఇప్పుడు ఇదే ప్రాజెక్టులకు క్యాలెండర్ ఇచ్చి ప్రజల్లో సానుకూలత సాధించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోందా? లేదా నిజంగా చిత్తశుద్ధితో పూర్తి చేయాలని నిర్ణయించిందా? ఇది రాష్ట్ర సాగునీటి రంగాన్ని ఆలోచింపజేసే ప్రశ్న.

నీటి రంగ మేధావులు ఏమంటున్నారు?

సాగునీటి వినియోగదారుల సంఘాల నాయకులు, ఇంజనీర్లు స్వాగతించారు. “గడువులు ఉంటే అధికారులపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. కానీ నిధుల స్థిరత్వం, R&R పూర్తి, మానిటరింగ్ లేకుండా ఇది మరో ‘మంచి ఉద్దేశం’గా మిగిలిపోతుంది” అని హెచ్చరిస్తున్నారు. నీటి భద్రతా నిపుణులు “ప్రతి చుక్క నీటిని సంరక్షించాలి. క్యాలెండర్ మంచిదే, కానీ మైక్రో ఇరిగేషన్, వర్షపు నీటి సంరక్షణ లేకుండా ప్రాజెక్టులు మాత్రం సరిపోవు” అంటున్నారు.