51 శాతం వర్షపాత లోటు.. ఖరీఫ్పై కరువు నీడ
రాయలసీమ, ప్రకాశం బెల్ట్లో బోర్లు విఫలం.. కృష్ణా డెల్టాలో వరి నాట్లు వేసి ఆకాశం వైపు చూస్తున్న రైతులు
జూన్ 1 నుంచి ఆగస్టు 25 వరకు రాష్ట్రం సాధారణం 393.7 మి.మీ.కు బదులు కేవలం 192.8 మి.మీ. వర్షపాతమే పొంది 51 శాతం లోటు నమోదు చేసిందని వ్యవసాయ శాఖ ప్రకటించింది. దేశవ్యాప్తంగా నైరుతి రుతుపవనాల్లో సుమారు 13 శాతం లోటు ఉండగా, ఆంధ్రప్రదేశ్లో అది నాలుగింతల స్థాయికి చేరింది. ఎల్నినో ప్రభావంతో బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన తక్కువ పీడనాలు స్థానిక వర్షాలకే పరిమితమై, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఖరీఫ్ సాగును కుంటుబడేలా చేశాయి.
28 జిల్లాల్లోనూ లోటు వర్షపాతమే. అన్నమయ్య జిల్లా 75 శాతం లోటుతో అత్యంత ఘోరంగా ‘లార్జ్ డెఫిషియెంట్’ వర్గంలో నిలిచింది. ప్రకాశం (−68%), చిత్తూరు, మార్కాపురం, బాపట్ల జిల్లాలు కూడా తీవ్ర లోటు వర్గంలోనే ఉన్నాయి. మిగిలిన జిల్లాలన్నీ డెఫిషియెంట్గానే నమోదయ్యాయి. సాధారణ ఖరీఫ్ లక్ష్యం 30.84 లక్షల హెక్టార్లు కాగా, ఆగస్టు చివరి నాటికి సాగు 20.35 లక్షల హెక్టార్లకే పరిమితమైంది. గతేడాది ఇదే సమయంలో 25.63 లక్షల హెక్టార్లు సాగయ్యాయి.
పొలాలు ఎండి.. బోర్లు ఎండి
వేరుశనగ, మొక్కజొన్న, పత్తి, వర్షాధార వరి పొలాలు 39 డిగ్రీల సెల్సియస్కు పైగా ఉష్ణోగ్రతలతో ఎండిపోతున్నాయి. కర్నూలు, అనంతపురం, కడప, చిత్తూరు బెల్ట్లో 8,503 గ్రామాల్లో భూగర్భజలం పడిపోయి బోర్లు విఫలమవుతున్నాయి. కొందరు రైతులు 20 నుంచి 30 బోర్లు వేసినా నీరు రాక, తాగునీటి ట్యాంకర్లపైనే ఆధారపడుతున్నారు. రాయలసీమలో నేల తేమ అడుగంటడం, చిన్న నీటి కాయలు ఎండిపోవడం క్షేత్రస్థాయిలో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
నాలుగు అంచెల వ్యూహం.. క్షేత్రంలో మాత్రం అంతరం
ప్రభుత్వం నీటి లభ్యత ప్రకారం పంట మార్పిడి, ప్రీ-మాన్సూన్ డ్రై సోయింగ్ లేదా సీడ్ పెల్లెటింగ్ (18.20 లక్షల ఎకరాలు), ఫార్మ్ పాండ్లు, తేమ సంరక్షణ, పంటల బీమా విస్తరణను నాలుగు అంచెల వ్యూహంగా ప్రకటించింది. పంటల బీమా విస్తీర్ణం గతేడాది 7.83 లక్షల హెక్టార్ల నుంచి ఈ ఖరీఫ్లో 15–16 లక్షల హెక్టార్లకు పెరిగిందని అధికారులు చెబుతున్నారు. ‘రైతన్న మీకోసం’ కార్యక్రమంలో 1,357 హైరిస్క్ రైతు సేవా కేంద్రాల్లో ఈ చర్యలు అమలవుతున్నట్లు వ్యవసాయ శాఖ పేర్కొంది. ఫిబ్రవరి నుంచే ఐఎండీ, క్రిడా సలహాలతో ఎల్నినో కాంటిన్జెన్సీ ప్రణాళిక సిద్ధం చేసినట్లు మంత్రి కింజరపు అచ్చన్నాయుడు, వ్యవసాయ శాఖ డైరెక్టర్ తెలిపారు.
అయితే క్షేత్రస్థాయిలో చిత్రం వేరు. ప్రత్యామ్నాయ విత్తనం, రక్షిత నీరు, బీమా క్లెయిమ్ ప్రక్రియపై స్పష్టత ఇంకా అందని గ్రామాలు ఉన్నాయి. అధికారిక నివేదికల్లో చాలా పంటలు ‘సాధారణ స్థితి’లో ఉన్నట్లు చూపినా, కర్నూలు–నంద్యాల బెల్ట్లో ఒత్తిడి ఎక్కువగా నమోదవుతోంది.
డెల్టాలో సలహా ఒకటి.. నాట్లు మరొకటి
కృష్ణా డెల్టాలో నీటి పరిస్థితి దృష్ట్యా వరి వద్దని అధికారులు సలహా ఇచ్చినా, చాలా మంది రైతులు ఇప్పటికే నాట్లు వేసి ఆకాశం వైపు చూస్తున్నారు. కాలువ నీరు సకాలంలో రాకపోతే, ఇప్పటికే పెట్టిన ఖర్చు మునిగిపోయే ప్రమాదం ఉందని డెల్టా రైతులు చెబుతున్నారు. పప్పుధాన్యాల విస్తీర్ణం పెరిగినట్లు గణాంకాలు చెప్పినా, వర్షాధార ప్రాంతాల్లో నేల తేమ లేక విత్తనం మొలకెత్తని చోట్లు ఎక్కువ.
సెప్టెంబర్లోనూ విస్తృత వర్షాలు ఆలస్యమైతే, ప్రస్తుత అధికారిక అంచనాల కంటే పంటనష్టం పెరిగే అవకాశం ఉందని వ్యవసాయ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. రాష్ట్రానికి ఇప్పుడు కావాల్సింది ఒకటే—సుదీర్ఘంగా, సమానంగా కురిసే వర్షం. లేకుంటే ఖరీఫ్ 2026 రైతన్నకు మరో కష్టకాలంగా మిగులుతుంది.
